by Sylent Jay on 04/04/2014 | Medicinaal

Cannabis en de ziekte van Parkinson

Parkinson Sinds de jaren zeventig heeft de wetenschappelijke wereld, aangespoord door de vele getuigenissen van patiënten die voor zelfmedicatie hebben gekozen, zich kunnen richten op het onderzoek van cannabinoïden in het kader van een behandeling tegen de ziekte van Parkinson. Het aantal onderzoeken over dit onderwerp blijft echter betrekkelijk klein, ondanks recente hernieuwde onderzoeksinspanningen door de vele gevallen die door patiënten die aan de ziekte lijden, worden gemeld.


Bij dementie is sprake van een ernstige mate van verlies of vermindering van cognitieve vermogens. Dit kan tijdelijk zijn, maar het kan echter ook een psychische achteruitgang van lange duur zijn. Er bestaan vele ziekten die als vormen van dementie worden beschouwd en de ziekte van Parkinson behoort tot de meest voorkomende van deze vormen van dementie.

Cannabis en de ziekte van Parkinson

Een van de belangrijkste symptomen van de ziekte van Parkinson is de achteruitgang van motorische functies, verdeeld in vier punten: beven, stijfheid, langzaam bewegen en instabiele houding. Het beven is zonder twijfel het meest zichtbare en meest bekende motorische symptoom, maar er zijn vele andere specifieke motorische symptomen die, afhankelijk van het geval, door patiënten die aan de ziekte lijden, kunnen worden ervaren.
Naast motorische symptomen kent de ziekte van Parkinson neuropsychiatrische symptomen, zoals achteruitgang van bepaalde cognitieve functies, stemmingswisselingen of gedragsproblemen. Deze stoornissen uiten zich meestal in problemen met de concentratie, het geheugen, de spraak en het ruimtelijk inzicht. De progressieve achteruitgang van deze cognitieve vermogens kan op de lange duur leiden tot een veel grotere mate van dementie.

Sinds de jaren zeventig heeft de wetenschappelijke wereld, aangespoord door de vele getuigenissen van patiënten die voor zelfmedicatie hebben gekozen, zich kunnen richten op het onderzoek van cannabinoïden in het kader van een behandeling tegen de ziekte van Parkinson. Het aantal onderzoeken over dit onderwerp blijft echter betrekkelijk klein, ondanks recente hernieuwde onderzoeksinspanningen door de vele gevallen die door patiënten die aan de ziekte lijden, worden gemeld.

Cannabis en de ziekte van Parkinson

Neuronale degeneratie

Een van de kenmerken van de fysiopathologie van de ziekte van Parkinson is de ontregeling van het dopaminergische systeem. Bepaalde gebieden van de hersenen hebben een dopaminetekort, evenals verschillende andere neurotransmitters, wat leidt tot celdegeneratie die de oorzaak is van de achteruitgang van de cognitieve functies.

In 2004 is, door middel van proeven op ratten met synthetische cannabinoïden, onomstotelijk bewezen dat een behandeling op basis van cannabinoïden de sleutel kan zijn tot een doeltreffende behandeling van de ziekte.

Eerst werden de ratten ingespoten met een in het laboratorium vervaardigd verdovend middel, dat de rol vervult van agonist van THC (een van de belangrijkste psychoactieve stoffen in marihuana) en vervolgens met een toxine die dezelfde verschijnselen veroorzaakt als de ziekte van Parkinson. De onderzoekers hebben toen kunnen vaststellen dat het nagenoeg onmogelijk was om de hersenen van de geïnfecteerde ratten te onderscheiden van die van de gezonde ratten.

Genetisch gemanipuleerde muizen in het kader van een onderzoek naar Parkinson - Bron: Understanding Animal Research
Genetisch gemanipuleerde muizen in het kader van een onderzoek naar Parkinson – Bron: Understanding Animal Research

Vervolgens werd een andere groep ratten met toxine, en daarna de agonist, ingespoten om te bevestigen dat cannabis ook neurobeschermende eigenschappen heeft. Er was weer sprake van positieve resultaten toen THC en Cannabidiol werden ingespoten (alleen THC leverde soortgelijke positieve resultaten op, maar wel geringer), waarbij de ontwikkeling van de ziekte werd afgeremd met een periode die vergelijkbaar is met meerdere jaren in een mensenleven.[1]

Pijn

Pas zeer recent is ontdekt dat pijn een symptoom is van de ziekte van Parkinson. Hoewel 50 tot 80% van de patiënten pijn lijden, was voorheen niet geconcludeerd dat er sprake was van een rechtstreeks verband met de ziekte. Deze pijn is echter vaak zo hevig dat hij ernstiger is dan de andere symptomen en op de lange duur psychologische gevolgen kan hebben, zoals depressie en angst.? De pijn kan een direct gevolg zijn van motorische stoornissen, zoals pijn als gevolg van de aanhoudende spierstijfheid of in verband met dystonie, houdingsproblemen en, in zeldzamere gevallen, een rechtstreeks verband met het gebied rond de hals.

In bovengenoemd onderzoek konden acht verschillende genen worden onderzocht waarvan bekend is dat zij in het algemeen verband houden met pijn, bij een groep van 237 Parkinson-patiënten. Onderzoekers hebben toen ontdekt dat deze genen op herkenbare wijze reageerden op pijn, dat wil zeggen: ze vertoonden kenmerken die typisch verband houden met het endocannabinoïde systeem en het gebruik van stoffen zoals marihuana.
Het laboratorium kon toen concluderen dat de pijn die bij de ziekte wordt ervaren, door het gebruik van marihuana kan worden verminderd. De onderzoekers hebben echter aangedrongen op verder onderzoek teneinde een mogelijke behandeling op basis van individuele kenmerken van de genenkaart van patiënten, te optimaliseren.[2]

Dystonie en dyskinesie

Cannabis en de ziekte van ParkinsonOnderzoek naar cannabinoïden heeft, in het kader van vele ziekten, al aangetoond dat deze stoffen invloed hebben op een grote groep van motorische symptomen die zich manifesteren als beven, spasmen of spierstijfheid. Het is overigens een van de eigenschappen die kenmerkend zijn voor mondsprays met cannabisconcentraten zoals Sativex, dat tegenwoordig wordt gebruikt door multiple sclerosepatiënten.
Afgezien van de zeer ernstige motorische symptomen van de ziekte van Parkinson, kunnen bepaalde behandelingen die bedoeld zijn om deze zelfde symptomen te verminderen, ook leiden tot extra bewegingsstoornissen. Aangezien deze stoornissen vaak worden beschouwd als eigenschappen die de grootste handicap van de ziekte vormen, wekt het geen verbazing dat een groot deel van het onderzoek zich daar op richt.

Een onderzoek dat sinds 1985 wordt uitgevoerd[3] was al gebaseerd op testen op een patiënt die al jaren aan een Parkinson-syndroom leed en last had van dystonie die al zijn ledematen aantastte, evenals dyskinesie veroorzaakt door dopa, dat wil zeggen: veroorzaakt door het langdurig gebruik van een van de meest doeltreffende behandelingen voor de ziekte van Parkinson en het Parkinson-syndroom, L-DOPA.
Verschillende doseringen van farmaceutische drugs die veelal gebruikt worden ter bestrijding van de symptomen van de ziekte van Parkinson met inbegrip van dyskinesie, hebben slechts zeer lichte, zij het positieve, resultaten laten zien. Daarentegen bleken proeven die zijn uitgevoerd met verschillende doses cannabidiol, een van de meest gevraagde cannabinoïden vanwege zijn medicinale heilzame werking, meer dan veelbetekenend te zijn. Een dosis cannabidiol van tussen de 100 en 200 mg/dag maakte het mogelijk om de klinische schommelingen die gewoonlijk werden ervaren, te verminderen en leidde tot een vermindering van de dyskinesie met 30%.

Boven deze doses, kon geen verdere verbetering worden waargenomen, terwijl wel sprake was van bijwerkingen zoals duizeligheid, slaperigheid en verhevigde symptomen van Parkinson.
Het volledig stoppen met de toediening van cannabidiol leidde tot een algemene en ernstige dystonie en een verhoogde gevoeligheid voor behandelingen die voorheen ineffectief waren.

In een soortgelijk onderzoek[4] dat in 1986 werd uitgevoerd op patiënten die aan dystonie leden, werden deze resultaten bevestigd, met een verbetering, volgens de patiënten, van de dystonie met 20% tot 50%.
In 1998, werd in het onderzoek bevestigd[5] dat de concentratie van cannabinoïde receptoren in de globus pallidus de verklaring was voor de invloed van de synthetische THC in het kader van de dystonie en de dyskinesie, omdat dit gebied van de hersenen zorgt voor de besturing van de willekeurige bewegingen.

Maar naast de voortgang in termen van aangetoonde werking van cannabis tegen de symptomen van Parkinson, worden geregeld ontdekkingen gedaan over het endocannabinoïde systeem en zijn functies, en is sprake van een voortdurende bijdrage aan de geringe kennis die tegenwoordig door de moderne medische wetenschap wordt gebruikt betreffende pathologie en fysiopathologie van de ziekte.

Cannabis en de ziekte van Parkinson

Zo heeft een groep onderzoekers van de Stanford universiteit in 2007 een belangrijke ontdekking gedaan inzake een hersengebied genaamd striatum[6], dat bekendstaat om zijn werking gebaseerd op de dopamineniveaus. Voor het eerst konden twee soorten cellen die zich in dit gebied bevinden, worden onderscheiden. De eerste zorgt voor het initiëren van de beweging; de tweede voor het afremmen van onwillekeurige bewegingen. Het blijkt dat een laag dopamineniveau – een van de bases van de fysiologie van Parkinson – een directe invloed heeft op de soort cellen die zorgt voor het afremmen van de beweging, door deze cellen hyperactief te maken. Dit verklaart waarom de getroffen personen het moeilijk vonden om een willekeurige beweging te initiëren.
Er zijn verschillende testen uitgevoerd om deze hyperactiviteit te verminderen en de combinatie van een middel dat dopamine nabootst en een middel om de achteruitgang van het endocannabinoïde systeem af te remmen, door zich te richten op de betreffende enzymen, heeft indrukwekkende resultaten opgeleverd. Hierdoor worden vele deuren geopend in termen van toekomstig onderzoek naar een behandeling, zowel op het gebied van de pijnbestrijding als de genezing.

Dosering en recente onderzoeksontwikkelingen

Sinds het begin van de 21e eeuw richten onderzoekers zich op een van de belangrijkste belemmeringen voor een verdere ontwikkeling van een behandeling die gebaseerd is op cannabinoïden en die door de medische wereld wordt bekrachtigd: het doseringsvraagstuk (zie: Dystonie en dyskinesie, eind van de 2e alinea).
Zelfs als een groot aantal patiënten deze aanbevelingen negeert om betrekkelijk evidente redenen, adviseren artsen die uitstekend op de hoogte zijn van het onderzoek, niet noodzakelijkerwijs zelfmedicatie. Bij een overdosis bestaat het risico dat de ernst van de symptomen toeneemt, wat niet kan worden genegeerd. Vooral niet als men de complexe farmacologie van cannabinoïden in al hun vormen in aanmerking neemt.

Dit verklaart dat de laatste maanden een bepaald aantal observationele onderzoeken is uitgevoerd, gebaseerd op getuigenissen van een honderdtal patiënten die cannabis als dagelijkse pijnbestrijding zijn gaan gebruiken.

In juni 2013 heeft een Australisch laboratorium een onderzoek[7] gepubliceerd waarin gebruik werd gemaakt van de UPDRS-schaal (“Unified Parkinson’s Disease Rating Scale”), waarmee de ernst van de symptomen van de ziekte kan worden gemeten. Het laboratorium heeft het gemeten niveau vergeleken met, in het bijzonder, het niveau van de vier belangrijkste motorische symptomen van Parkinson, vóór en na toediening van cannabis. Zo kon worden vastgesteld dat de cannabinoïden in de plant (of fyto-cannabinoïden) niet alleen van invloed zijn op het beven, maar ook op de spierstijfheid en de akinesie, die bestaat uit het minder en langzamer bewegen.
De testen zijn uitgevoerd op patiënten met een gemiddelde leeftijd van 66 jaar, vóór het nemen van cannabis en vervolgens dertig minuten na het nemen van cannabis. De verschillende verkregen uitslagen voor elk van de belangrijkste motorische symptomen waren overtuigend, vooral voor zover de betrokken patiënten gemiddeld 7,5 jaar tevoren waren gediagnosticeerd.
De geteste patiënten hadden één parameter gemeen. Ze gebruikten allemaal geregeld cannabis en hadden eigener beweging voor zelfmedicatie gekozen. Volgens hen leverde een “dosis” cannabis, in de vorm van een sigaret of een verstuiving, een verlichting op die twee tot drie uur kon duren.

Ten slotte werd in een observationeel onderzoek van Israëlische neurowetenschappers van maart 2014 voor het eerst aangetoond dat cannabinoïden doeltreffend werken op een groep van symptomen van de ziekte van Parkinson, met inbegrip van zowel motorische als niet-motorische stoornissen. Dit is een ongelooflijke ontwikkeling omdat dergelijke tests altijd moeilijk, zo niet onmogelijk zijn geweest, in aanmerking nemende dat medicinale cannabis voor onderzoeksdoeleinden beperkt beschikbaar was.
Volgens de betrokken wetenschappers kan de volledigheid van dit onderzoek een concrete stimulans vormen om de ontwikkeling van behandelingen met cannabinoïden in gang te zetten. Een behandeling die spoedig werkelijkheid kan worden voor de zeven miljoen patiënten wereldwijd die aan de ziekte van Parkinson lijden.


[1]  Marijuana-Like Compounds May Aid Array Of Debilitating Conditions Ranging From Parkinson’s Disease To Pain – October 27, 2004 – Society For Neuroscience – http://www.sciencedaily.com/releases/2004/10/041027102621.htm

[2]  Contribution of genetic variants to pain susceptibility in Parkinson disease – April 4, 2012 – European Journal of Pain – http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/j.1532-2149.2012.00134.x/abstract

[3]  Beneficial and adverse effects of cannabidiol in a Parkinson patient with sinemet-induced dystonic dyskinesia – Neurology 1985- http://www.cannabis-med.org/studies/ww_en_db_study_show.php?s_id=142

[4]  Open label evaluation of cannabidiol in dystonic movement disorders – International Journal of Neuroscience 1986 – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/3793381

[5]  The effects of the cannabinoid receptor agonist nabilone on L-DOPA induced dyskinesia in patients with idiopathic Parkinson’s disease (PD) – Movement Disorders 1998 – http://www.cannabis-med.org/studies/ww_en_db_study_show.php?s_id=153

[6]  Enhancing activity of marijuana-like chemicals in brain helps treat Parkinson’s symptoms in mice – Stanford Medicine – http://med.stanford.edu/news_releases/2007/february/malenka.html

[7]  Medical Marijuana (Cannabis) Treatment For Motor And Non-Motor Symptoms In Parkinson’s Disease. An Open-Label Observational Study – MDS 17th International Congress of Parkinson’s Disease and Movement Disorders, Volume 28, June 2013 – http://www.mdsabstracts.com/abstract.asp?MeetingID=798&id=106491

Reageren

Heb je een standpunt? Deel hem dan hieronder.

Leave a Comment

Please enter a name
Oops, looks like you forgot something?
Read More