Cannabis, geestverruiming en cultuur, deel 2

Tal van kunstenaars en musici hebben ooit geëxperimenteerd met cannabis, velen waren regelmatige gebruikers en enkelen hebben expliciet verteld over de invloed die de high van cannabis heeft op hun muziek of kunst.


Het is voor kunstenaars een enorm nuttig middel omdat het associatieve gedachten oproept die anders nooit naar boven zouden komen, en veel passages uit Naked Lunch heb ik dan ook direct te danken aan het gebruik van cannabis.”

William Burroughs, Amerikaans schrijver (1914-1997) 

Schrijvers over hun marihuanagebruik

De Amerikaanse schrijver Norman Mailer won twee keer de vermaarde Pulitzer-prijs plus de ‘National Book Award’. In een interview met de High Times zei hij het volgende over marihuana:

Ik houd mijn kinderen voor – al weet ik niet of ze naar me zullen luisteren – dat ze volgens mij beter eerst hun opleiding kunnen afmaken voordat ze wiet gaan roken. Dan hebben ze tenminste voldoende geestelijke bagage om iets mee te doen. Want in mijn ervaring legt wiet verbanden tussen gedachten. Wiet is ideaal om nieuwe verbindingen in de hersenen mee te creëren. Daar is het een ideaal middel voor. Het denken verloopt veel associatiever en dat levert hele bijzondere inzichten op. Maar hoe meer onderwijs je hebt genoten, hoe meer je hebt om mee te associëren en om de verbazingwekkende verbanden te ontdekken die er zijn in het heelal.”[1]

Jack Kerouac, schrijver, 1922-1966
Jack Kerouac, schrijver, 1922-1966

Veel schrijvers hebben om uiteenlopende redenen baat bij marihuana gevonden. De Franse dichter Charles Baudelaire was in Parijs in het midden van de negentiende eeuw lid van de Club des Hashashins, waar beroemde schrijvers als Alexandre Dumas en Victor Hugo samen met andere Franse intellectuelen en kunstenaars elkaar ontmoetten om te experimenteren met grote hoeveelheden hasj-marmelade. Terwijl Mailer beschreef hoe goed hij met wiet nieuwe associaties wist te leggen, vertelde Baudelaire bovendien over de snelheid waarmee deze associaties zich vaak aandienen:

“Je wordt weggevoerd door een nieuwe stroom aan ideeën: deze levende draaikolk zuigt je een minuut lang mee en deze minuut lijkt een eeuwigheid te duren, want de normale relatie tussen tijd en mens is volledig verstoord door de veelheid en intensiteit aan ervaringen en ideeën. Het lijkt alsof je in een uur de levens van meerdere mensen leeft.”[2]

De beat-dichter Allen Ginsberg, vooral bekend om het  beroemde gedicht “Howl”, gebruikte veel marihuana en heeft uitgebreid over de effecten ervan geschreven:

“(…) onder invloed van marihuana verschuift het bewustzijn heel subtiel van de dagelijkse verbale oppervlakkigheid en het herkauwen van subjectieve ideologische ervaringen naar meer directe, tragere, allesomvattende en soms microscopisch kleine zintuiglijke belevingen die zich aandienen tijdens de high in de minuten of uren na het roken.”[3]

De invloedrijke filosoof, literair recensent en essayist Walter Benjamin, die sterk beïnvloed en geïnspireerd was door Baudelaire en Marcel Proust (die ook cannabis had gebruikt), experimenteerde met hasj en schreef een aantal essays over zijn ervaringen. Onlangs heb ik betoogd, in tegenstelling tot wat veel Benjamin-kenners vinden, dat zijn essays over de effecten briljante observaties bevatten en, nog belangrijker, dat veel ideeën uit het oeuvre van Benjamin zijn ontstaan onder invloed van hasj.[4] 

Ook veel andere schrijvers gebruikten marihuana; volgens veryimportantpotheads.com waren dat onder meer Arthur Rimbaud, William Butler Yeats, Robert Louis Stevenson, Rudyard Kipling, Jack Kerouak (“On the Road”), Jack London en John Updike om er maar een paar te noemen.

Kunstenaars en musici over cannabis

Tal van kunstenaars en musici hebben ooit geëxperimenteerd met cannabis, velen waren regelmatige gebruikers en enkelen hebben expliciet verteld over de invloed die de high van cannabis heeft op hun muziek of kunst.

Het schilderij 'De vrouwen van Algiers in hun vertrek' (1834) door Eugène Delacroix
Het schilderij ‘De vrouwen van Algiers in hun vertrek’ (1834) door Eugène Delacroix

De Franse schilder Eugène Delacroix kende de effecten van hasj, was lid van de Club des Hashashins en stond bekend om zijn levendige verbeelding en het gebruik van expressieve kleuren en hij zette daarmee de deur naar het expressionisme wagenwijd open. Zijn beroemde schilderij “De vrouwen van Algiers in hun vertrek” toont Algerijnse concubines met een waterpijp die doorgaans werd gebruikt voor het roken van opium en hasj. Dit schilderij viel zeer in de smaak bij een andere hasjrokende schilder, Pablo Picasso.[5]

Ook de invloedrijke Mexicaanse schilder Diego Rivera gebruikte marihuana:

 “In ‘The Book of Grass’ vertelt de acteur Errol Flynn dat Rivera hem ooit vroeg of hij wel eens muziek uit een schilderij had horen komen. Vervolgens bood de schilder Flynn een marihuanasigaret aan en zei, “Rook dit en je ziet niet alleen het schilderij maar je hoort het ook.” Flynn probeerde het en kreeg een fascinerende ervaring waarin hij schilderijen hoorde ‘zingen’.”[6]

Marihuana was niet alleen van cruciaal belang voor de ontwikkeling van de jazzmuziek met zijn vrije ritmes geïnspireerd op de veranderde tijdsbeleving tijdens een high en met zijn creatieve en vrije improvisaties. Het stond ook aan de basis van andere muziekstromingen zoals reggae. Bob Marley rookte enorme hoeveelheden marihuana en hij gebruikte de krachtige effecten van dit plantje om tot zelfreflectie en inzicht te komen. Hij geeft ooit gezegd: “Pas als je dit rookt, zie je wie je bent.”

De Beatles begonnen in 1964 op aandringen van Bob Dylan marihuana te gebruiken en werden er sterk door beïnvloed; het hielp ze hun blik te verruimen en zich te verdiepen in de opkomende tegencultuur van de jaren zestig:

“De cruciale katalysator waardoor de Beatles zich ontwikkelden van schattige jongetjes naar intellectuele rebellen was hun ervaring met geestverruimende middelen, en dan met name marihuana en LSD. Niemand hield meer van plezier maken dan de Beatles, maar voor hen waren drugs er niet alleen om plezier mee te maken. Marihuana en LSD werden steeds meer een middel om zich te ontwikkelen, een manier om hogere waarheden te ontdekken over zichzelf en over de wereld. Het ging ze vooral om het “verlangen te ontdekken”, zei Harrison later, dat niet alleen ten grondslag lag aan hun experimenten met geestverruimende middelen maar ook aan die met Oosterse wijsbegeerte. (…) Eerst kwam de marihuana en dat leidde tot “de U-bocht”, zoals McCartney het formuleerde, “in hoe de Beatles in het leven stonden.[7]

De Beatles
De Beatles

De invloed van marihuana op de muziek van de Beatles is duidelijk, en daarmee dus ook op honderden miljoenen mensen overal ter wereld – luisteraars, bands, tekstschrijvers, kunstenaar en politici.

Natuurlijk zijn niet alleen schrijvers, kunstenaars en musici prominente gebruikers van marihuana, maar ook wetenschappers, zakenlieden, cabaretiers, acteurs en anderen die het gebruiken om hun leven en werk te verrijken. Projecten zoals marijuana-uses.com van Lester Grinspoon (waarin hij verhalen over de positieve effecten van marihuanagebruik voor allerlei toepassingen verzamelt) en veryimportantpotheads.com zijn een belangrijk middel om meer begrip te creëren voor de vele manieren waarop het gebruik van marihuana van nut is geweest voor onze cultuur en maatschappij – en hoeveel we te danken hebben aan mensen die marihuana voor allerlei toepassingen hebben gebruikt. Als we echter beter willen begrijpen hoe deze cultuurverrijkende ervaringen onze samenleving positief beïnvloeden, dan moeten we hier meer onderzoek naar doen. Ik hoop dat er snel meer wetenschappelijk onderzoek plaatsvindt naar dit onderwerp.

Laat ik afsluiten met een vraag: Als het geestverruimende potentieel van marihuana sterk afhankelijk is van de mogelijkheid tot verantwoord gebruik ervan in een stimulerende gebruiksomgeving, en als we erkennen dat we in het verleden al op allerlei wijzen van marihuana hebben geprofiteerd terwijl het gebruik ervan verboden was – wat zou het verantwoord gebruik van marihuana dan voor onze cultuur kunnen betekenen als we het gebruik legaliseren en het publiek beter voorlichten over de effecten en de risico’s?

 

  1. In: Hager, Steven (ed.) (1994) High Times Greatest Hits. Twenty Years of Smoke in Your Face. St. Martin’s Press, New York, p. 66.
  2. Charles Baudelaire, “The Seraphic Theatre”, vertaald door Normann Cannon, in: David Solomon (ed.) (1966), The Marijuana Papers, Signet Books, New York, p. 190.
  3. Allen Ginsberg, “First Manifesto To End The Bringdown”, in: Deliberate Prose. Selected Essays 1952–1995, bewerkt door Bill Morgan (2000), New York: Harper Collins Publishers, p. 87.
  4. Zie mijn essay “Wat hasj met Walter Benjamin deed
  5. www.veryimportantpotheads, artikel over Eugène Delacroix, 2014.
  6. www.veryimportantpotheads, artikel over Diego Rivera, 2014.
  7. Mark Hertsgaard (1995) A Day in the Life: The Music and Artistry of the Beatles. Hoofdstuk 6: We All Want to Change the World: Drugs, Politics, and Spirituality. In : Lester Grinspoon (ed.) marijuana-uses.com, http://marijuana-uses.com/we-all-want-to-change-the-world-drugs-politics-and-spirituality-by-mark-hertsgaard/

Reageren

Heb je een standpunt? Deel hem dan hieronder.

Leave a Comment

Please enter a name
Oops, looks like you forgot something?