by Seshata on 01/11/2013 | Consumptie

Cannabisafhankelijkheid

Consumptie Veel mensen denken dat cannabis niet verslavend is. Cannabisafhankelijkheid is echter een erkende aandoening, die in veel landen steeds vaker voorkomt, omdat de drugs steeds algemener verkrijgbaar is en het gebruik ervan steeds meer wijdverbreid en geaccepteerd raakt. Maar wat is nu het verschil tussen afhankelijkheid en verslaving en hoe zit dat bij cannabis


Het verschil tussen verslaving en afhankelijkheid

Veel mensen hebben de misvatting dat verslaving een lichamelijk verschijnsel is, terwijl afhankelijkheid met een psychische toestand te maken heeft. Het is echter precies andersom. Verslaving is dwangmatig gedrag, waarbij iemand ondanks de schadelijke gevolgen voor een ‘normale’ levensstijl steeds weer een bepaalde prikkel opzoekt, zoals bij een gok- of seksverslaving.

Men denkt dat van alle mensen die cannabis ten minste een keer proberen, ongeveer 9% afhankelijk wordt (Pulpolux)
Men denkt dat van alle mensen die cannabis ten minste een keer proberen, ongeveer 9% afhankelijk wordt (Pulpolux)

Afhankelijkheid is een fysiologische toestand, waarbij iemand alleen normaal kan functioneren als deze een substantie gebruikt en niet kan ophouden die substantie te gebruiken zonder bijwerkingen te krijgen (‘ontwenningsverschijnselen’). Een gebruiker kan in de loop der tijd ook een hogere tolerantie voor de substantie krijgen, waardoor hij voor hetzelfde effect een hogere dosis nodig heeft.

Iemand kan verslaafd zijn, maar niet afhankelijk en andersom. Veel mensen zijn bijvoorbeeld fysiologisch afhankelijk van medicijnen, zonder dat ze dwangmatig verslaafd gedrag vertonen. Een gebruiker die fysiologisch afhankelijk is van een voorgeschreven medicijn kan echter verslaafd gedrag gaan vertonen. Aan de andere kant worden veel recreatieve gebruikers die dwangmatig gebruiken, pas fysiologisch afhankelijk na langdurig veel gebruikt te hebben.

De U.S. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM – Diagnostische en statistische handleiding over psychische aandoeningen voor de VS) betrekt zowel elementen van verslaving als afhankelijkheid bij de definitie van ‘substantieafhankelijkheid’: normaal gesproken ontstaat na langdurig dwangmatig gebruik fysiologische afhankelijkheid.

Wat is cannabisafhankelijkheid?

Volgens deze definitie lijkt ‘cannabisverslaving’ niet vergezocht. Veel recreatieve cannabisgebruikers vertonen een zekere mate van dwangmatig gedrag en zwaar of dagelijks gebruik kan schadelijke gevolgen voor de levensstijl opleveren. Een voorbeeld is moeite om dagelijkse gewoonten vol te houden, waaronder werken, lichaamsbeweging en zelfs op gezette tijden eten.

Veel negatieve gevolgen die aan substantieafhankelijkheid worden toegeschreven, hebben in feite meer met sociaaleconomische status te maken, bijvoorbeeld een laag geboortegewicht, dat wordt toegeschreven aan cocaïnegebruik (Bridget Coila)
Veel negatieve gevolgen die aan substantieafhankelijkheid worden toegeschreven, hebben in feite meer met sociaaleconomische status te maken, bijvoorbeeld een laag geboortegewicht, dat wordt toegeschreven aan cocaïnegebruik (Bridget Coila)

Veel onregelmatige en recreatieve gebruikers geloven niet dat cannabis fysiologische afhankelijkheid kan veroorzaken. Velen denken dat cannabis gewoon geen afhankelijkheid veroorzaakt. Er bestaan echter meerdere onderzoeken waarin ontwenningsverschijnselen en andere symptomen bij zware gebruikers zijn aangetoond. Daarom erkent de DSM cannabisafhankelijkheid als een klinisch syndroom, op grond van dezelfde algemene criteria als andere substantieafhankelijkheidsstoornissen.

Het is mogelijk om zowel verslaafd aan als afhankelijk van cannabis te worden. Normaal gesproken begint een recreatieve gebruiker eerst verslaafd gedrag te vertonen en wordt hij afhankelijk na langdurig zwaar gebruik. Net als bij andere drugs zijn in het geval van cannabis elementen van zowel verslaving als lichamelijke afhankelijkheid bij de diagnose ‘substantieafhankelijkheid’ betrokken. De kans dat cannabis verslaving en afhankelijkheid veroorzaakt, is echter veel kleiner dan bij andere drugs, zelfs vergeleken met de legale drugs.

Bewijs voor cannabisafhankelijkheid

Het is aangetoond dat cannabis bij een zware gebruiker gewenning veroorzaakt en ook dat de plant ontwenningsverschijnselen geeft wanneer iemand plotseling stopt met gebruiken. De ontwenningsverschijnselen zijn onder andere prikkelbaarheid, verlies van de eetlust, slaapproblemen, psychische angst, verlangen naar cannabis, stemmingswisselingen en een verhoogde lichaamstemperatuur. Meestal beginnen de ontwenningsverschijnselen op de eerste dag dat niet meer gebruikt wordt, zijn ze het ergst op dag twee en drie en zijn ze verwaarloosbaar tegen het einde van de eerste week.

Volgens een onderzoek uit 1994 van het Nationaal instituut voor drugsmisbruik (National Institute on Drug Abuse – NIDA) komt bij ongeveer 9% van de personen die ten minste een keer cannabis gerookt hebben dwangmatig gebruik voor dat leidt tot cannabisafhankelijkheid. Dit is veel minder dan bij andere gangbare substanties die afhankelijkheid veroorzaken, zoals alcohol (15%), cocaïne (17%), heroïne (23%) en nicotine (32%).

Bij iemand die meerdere keren cannabis heeft gerookt, neemt de kans op afhankelijkheid tot ongeveer 33% toe en men denkt dat een dagelijkse cannabisgebruiker wel 50% kans op afhankelijkheid heeft. Volgens een Australisch onderzoek uit 2002 melden afhankelijke cannabisgebruikers vaker dwangmatig gebruik dan afhankelijke alcoholgebruikers. Men denkt dat de ontwenningsverschijnselen net zo vaak voorkomen als bij ontwenning aan alcohol en gewenning wordt aanmerkelijk minder vaak gemeld.

Wie is vatbaar voor cannabisafhankelijkheid?

De risicofactoren voor het ontwikkelen van een verslaving aan en afhankelijkheid van cannabis zijn ruwweg dezelfde als bij andere drugs en zijn onlosmakelijk verbonden met levensstijl en sociaaleconomische status. Het meest eenvoudig gezegd lopen jonge mannen meer kans om aan cannabis verslaafd te raken dan welke andere groep ook. Hoe eerder het gebruik begint, des te groter de kans is dat iemand afhankelijk wordt.

Daarnaast lopen echter ook mensen met een lagere sociaaleconomische status meer kans om afhankelijk van een substantie te worden. Er zijn veel aanwijzingen dat veel van de vermeende negatieve gevolgen van substantieafhankelijkheid eigenlijk aan de sociaaleconomische status kunnen worden toegeschreven. Een voorbeeld is een belangrijk onderzoek dat vorig jaar werd gepubliceerd, waarin werd aangetoond dat een laag geboortegewicht en andere zogenaamde neveneffecten van cocaïnegebruik tijdens de zwangerschap een direct gevolg van de sociaaleconomische status waren en niet van het cocaïnegebruik zelf.

Het is dus moeilijk om te bepalen in hoeverre de neveneffecten, zoals slechte prestaties op school of werk, financiële problemen en problemen bij het onderhouden van sociale relaties, door cannabisafhankelijkheid worden veroorzaakt en in hoeverre deze factoren worden bepaald door een lage sociaaleconomische status en andere invloedrijke factoren.

Hoe wordt cannabisafhankelijkheid behandeld?

Momenteel bestaat er geen voorgeschreven behandeling voor cannabisafhankelijkheid. Er zijn echter aanwijzingen dat verschillende bestaande therapieën de neiging tot dwangmatig gebruik kunnen verminderen.

Familietherapie en andere vormen van begeleiding kunnen helpen om dwangmatig cannabisgebruik te verminderen (Aidan McMichael)
Familietherapie en andere vormen van begeleiding kunnen helpen om dwangmatig cannabisgebruik te verminderen (Aidan McMichael)

Het is aangetoond dat cognitieve gedragstherapie (CGT) de dwangimpuls om cannabis te gebruiken zeer doeltreffend kan verminderen. Andere soorten therapieën waarmee een zware gebruiker zijn inname kan verminderen of het gebruik helemaal kan stoppen, zijn onder andere motiverende gesprekstherapie en familietherapie.

Het zou zeker onoprecht zijn om zonder duidelijke empirische aanwijzing te denken dat langdurig zwaar gebruik van welke drug dan ook compleet veilig is en geen negatieve gevolgen heeft. Veel zware cannabisgebruikers negeren de waarschuwingstekenen van dwangmatig en afhankelijk gedrag en gaan door met overmatig cannabisgebruik, omdat ze denken dat de langetermijnschade verwaarloosbaar is.

Uit de bestaande literatuur blijkt dat hoewel dergelijke gevallen veel minder vaak voorkomen dan bij andere substanties die afhankelijkheid veroorzaken, cannabis wel degelijk lichamelijke afhankelijkheid kan veroorzaken. Iemand die zich zorgen maakt over zijn overmatige of dwangmatige gebruik, zou daarom professionele hulp moeten zoeken, meteen wanneer het probleem uit de hand dreigt te lopen.

Reageren

Heb je een standpunt? Deel hem dan hieronder.

Leave a Comment

Please enter a name
Oops, looks like you forgot something?