by Seshata on 16/11/2016 | Opinie

De afhankelijkheid van de wereldeconomie van illegaal drugsgeld Deel I: Vrije markten, financiële regelgeving en witwassen

wereldwijde economie Volgens sommige economen is de handel in drugs een essentieel deel van het huidige economische systeem en houdt de 'war on drugs' de handel in stand in plaats van deze te bestrijden.


Markten en geldstromen

Kapitalistische economieën zijn in het algemeen afhankelijk van kapitaalstromen (geld) als middel voor aanhoudende groei en het genereren van winst. In een zuiver kapitalistisch vrije markt- of laissez-faire-model zijn er geen beperkingen voor geldstromen – geen belastingen, invoerheffingen of financiële regels – en worden de prijzen van goederen en diensten volledig bepaald door de marktkrachten.

In de praktijk zijn er duizenden regels, belastingen en mechanismen die de geldstroom regelen. Deze financiële instrumenten hebben uiteenlopende functies: regulering van rentetarieven voor leningen, distributie van rijkdom in de vorm van uitkeringen en gezondheidszorg voor het minder gefortuneerde deel van de samenleving, prijsregulering door de overheid zodat primaire levensbehoeften betaalbaar blijven of introductie van invoerheffingen om waardevolle industrieën te beschermen.

De wereld kent op dit moment dan ook geen echte vrije markt. De mate waarin zaken worden gereguleerd, verschilt per land en regio, maar alle landen kennen een bepaalde mate van belastingheffing en regulering.

Vanwege de financiële bureaucratie zijn zakelijke transacties vaak complex, traag en onderhevig aan inspectie door allerlei financiële instanties. Maar binnen deze complexiteit zijn er vrijwel onbeperkte kansen om de regels te omzeilen of nieuwe regels te verzinnen, zoals in principe is gebeurd bij de subprime-hypotheken en credit default swaps.

Maar als het omzeilen van de regels de spuigaten uitloopt, kan dit instabiliteit veroorzaken die zich uitbreidt naar andere sectoren van de economie, met een recessie of een economische depressie tot gevolg. Dit is in de loop van de geschiedenis opmerkelijk vaak gebeurd.

In 2008 leidden financiële manipulaties in de markt voor hypotheken en beleggingen tot de ineenstorting van de twee grootste hypotheekbanken van de VS, Fannie Mae en Freddie Mac, hetgeen een domino-effect in de bankensector veroorzaakte en uiteindelijk leidde tot een wereldwijde economische depressie.

Tijdens een ernstige recessie komen de uitgaven en investeringen vrijwel tot stilstand. Omdat bedrijven en overheden niet bereid zijn tot uitgaven en investeringen, treedt er een snelle daling op van de geldstromen in het systeem. Winsten dalen, er wordt bezuinigd op salarissen en banen en overheden krijgen minder belastinggeld binnen. En er moeten extreme maatregelen worden genomen, zoals kwantitatieve verruiming, overname van schulden van banken en bezuinigingen op de overheidsuitgaven.

De afhankelijkheid van de wereldeconomie van illegaal drugsgeld Deel I: Vrije markten, financiële regelgeving en witwassen
De ineenstorting van de hypotheekhandel leidde tot een wereldwijde recessie (© Mark Warner)

Geld dat met drugs wordt verdiend is naar schatting 1% van het wereldwijde bbp

Maar deze geldstroom heeft relatief weinig last van de economische malaise, voor een belangrijk deel omdat deze geldstroom geen hinder ondervindt van belastingen, regelgeving en rentetarieven. Het gaat om illegaal of ‘zwart’ kapitaal, dat wordt verdiend met verboden economische activiteiten, zoals smokkelen, mensenhandel, prostitutie en gokken. In 2009 schatte een UNODC-rapport de totale waarde van deze illegale industrieën voor dat jaar op 2,1 biljoen dollar, of 3,6% van het wereldwijde bbp.

Onder de illegale industrieën is de drugsindustrie de grootste. Geld dat met drugs wordt verdiend is goed voor bijna 1% van het totale wereldwijde bbp. De UNODC schatte dat in 2003 321 miljard dollar aan drugs werd uitgegeven. In dat zelfde jaar werd het totale bbp geschat op 38,7 biljoen dollar, hetgeen betekent dat 0,83% van het wereldwijde bbp werd verdiend met drugs.

 De afhankelijkheid van de wereldeconomie van illegaal drugsgeld Deel I: Vrije markten, financiële regelgeving en witwassen
Een kaart van de belangrijkste routes voor de handel in cocaïne en heroïne

Volgens sommige economen is deze illegale geldstroom van fundamenteel belang voor de hedendaagse wereldeconomie. Antonio Maria Costa, voormalig hoofd van de VN-bureau voor drugs- en misdaadbestrijding (UNODC), zei in 2009 dat opbrengsten uit misdaad tijdens de crisis in 2008 de enige geldstroom was die beschikbaar was voor banken die dreigden om te vallen.

“Interbancaire leningen werden gefinancierd met geld dat afkomstig was uit de drugshandel en andere illegale activiteiten… Er zijn aanwijzingen dat sommige banken op die manier werden gered”, zei Costa.

Hij stelde dat de crisis van 2008 zonder deze geldstroom mogelijk tot een wereldwijde ineenstorting van de banksector had kunnen leiden. Terwijl een aantal grote banken omviel, konden andere banken door de beschikbaarheid van illegaal geld overleven.

Legaliteit, liquiditeit en geld

Waar komt deze illegale geldstroom vandaan, hoe verplaatst deze zich rond de wereld en hoe krijgen banken toegang tot deze geldstroom?

Laten we onze aandacht eerst richten op liquiditeit. Kapitaal is liquide als het zich makkelijk verplaatst en makkelijk kan worden doorgegeven. Cash is daarom de meest liquide vorm van kapitaal. Geld dat op de bank staat of in obligaties is geïnvesteerd, wordt vaak ook als cash geclassificeerd, omdat deze middelen als het nodig is snel en eenvoudig in fysieke cash kunnen worden omgezet. Dit kapitaal is liquide, maar niet zo liquide als een stapel bankbiljetten.

Aan het andere uiteinde van de schaal vinden we illiquide investeringen, zoals geld dat is belegd in huizen of kunst, of spaargeld dat langere tijd vast is gezet op spaarrekeningen, of productiemiddelen; zaken die niet eenvoudig kunnen worden omgewisseld in cash en die alleen toegankelijk zijn na langdurige procedures.

Het volgende onderwerp is legaliteit. Alle geld is op het moment dat het wordt gecreëerd ‘wit’, legaal geld. Geld wordt pas ‘zwart’ nadat het is verdiend door middel van illegale activiteiten: geld dat is gestolen, uitgegeven aan illegale transacties zoals het kopen van drugs of door belastingontduiking.

Zwart geld is de meest liquide vorm van kapitaal. Het bestaat overwegend uit harde cash en wordt doorgegeven zonder bureaucratie of belastingheffing. In die zin komt de zwarte markt in wezen dichter bij het idee van een ‘vrije’ markt dan legale, gereguleerde markten.

 De afhankelijkheid van de wereldeconomie van illegaal drugsgeld Deel I: Vrije markten, financiële regelgeving en witwassen
Het einde van het witwassysteem van het Calikartel

Hoe drugsgeld zich door het systeem beweegt

Hoewel drugs soms worden betaald met gestolen geld, is het overgrote deel van het geld dat aan drugs wordt uitgegeven rechtstreeks afkomstig uit legale bronnen van de consument (salaris, spaargeld, erfenis, uitkering, etc.).

Bij elkaar opgeteld gaat het om een aanzienlijk bedrag. Volgens een schatting in een rapport uit 2014 geeft de Amerikaanse bevolking jaarlijks 100 miljard dollar uit aan drugs voor eigen consumptie. Zoals eerder gezegd, werd in 2003 wereldwijd naar schatting 321 miljard dollar uitgegeven aan drugs, waarvan 214 miljard dollar op verkoopniveau. Bedenk dat het hier om schattingen gaat, want het is zeer moeilijk om de geldstromen van ‘zwart’ geld te volgen, vanwege het verborgen karakter van de illegale industrieën en de risico’s die verbonden zijn aan onderzoek ernaar.

Natuurlijk zullen de gemiddelde consument en de meeste kleine handelaren niet stilstaan bij de bestemming van het drugsgeld nadat zij het hebben uitgegeven. De consument koopt de drugs en daarmee is de kous af. De kleine handelaar kan de gemaakte winst in kleine bedragen uitgeven, om niet de aandacht van de financiële autoriteiten te trekken. Op dit niveau stroomt een vrij grote hoeveelheid geld in en uit de zwarte economie.

Maar de kleine handelaar koopt zijn product bij een distributeur die hoger in de keten zit en de bedragen die deze distributeur verdient, zijn te groot om ze te kunnen uitgeven zonder de aandacht van de autoriteiten te trekken. Individuen en organisaties op dit niveau moeten op zoek gaan naar een manier om hun geld wit te wassen, zodat het met een goede verklaring van zijn herkomst kan worden uitgegeven.

Anders zouden dure aankopen de aandacht kunnen trekken, hetgeen zou kunnen leiden tot onderzoek, arrestatie en vervolging, en inbeslagname van geld en bezittingen.

Witwassen: de brug tussen de ‘zwarte’ en de ‘witte’ economie

Elke verstandige dealer heeft daarom een systeem nodig waarmee ‘zwart’ geld tegen betaling van een overeengekomen percentage wit wordt gewassen. Dat is de oorsprong van witwassen: het wassen van illegaal verkregen geld.

Witwassen heeft ook een ander belangrijk voordeel: wanneer het juiste proces wordt gebruikt, kan geld opmerkelijk snel tussen landen en individuen worden uitgewisseld via het legale, witte netwerk, terwijl het geld effectief buiten dat netwerk blijft.

De witwasindustrie is de belangrijkste brug tussen de ‘zwarte’ en de ‘witte’ economie en verwerkt naar schatting 2,7% van het totale bbp per jaar (voor 2009 geschat op 1,6 biljoen dollar). Witwasbedrijven zijn vaak bedrijven die met een dekmantel zijn opgezet met als enig doel geld van criminele organisaties wit te wassen, maar het kunnen ook legitieme bedrijven zijn waarvoor het witwassen een nevenactiviteit is.

In de laatste categorie vinden we het duidelijkste bewijs van de betrokkenheid van legitieme bedrijven in de ‘zwarte’ economie, zoals bepaalde grote banken waarbij herhaaldelijk is aangetoond dat ze profiteren van drugsgeld.

Banken: de grootste witwassers ter wereld

In 2009 werd bekend dat twee grote banken, HSBC en Wachovia, rekeningen beheerden voor het Mexicaanse Sinaloakartel en dat deze beide banken miljarden hadden witgewassen. Wachovia waste tussen 2003 en 2008 ongeveer 420 miljard dollar voor het Sinaloakartel en uit naam van Wachovia verzorgden medewerkers van de Mexicaanse filialen van HSBC routinematig de aflevering en afhandeling van dit geld.

In 2010, na een onderzoek van 22 maanden, werd Wachovia veroordeeld tot een voorwaardelijke seponering en een boete en inbeslagname van in totaal 160 miljoen dollar – slechts 2% van de winst die de bank dat jaar had gemaakt. Wachovia was toen inmiddels overgenomen door Wells Fargo en de bank had de witwaspraktijken naar het schijnt voorgoed gestaakt.

HSBC, daarentegen, bleef nog jaren profiteren van witwaspraktijken. Volgens berichten stortten leden van het kartel dagelijks honderdduizenden dollars bij de vestigingen van HSBC, zonder dat de bank vragen stelde.

De afhankelijkheid van de wereldeconomie van illegaal drugsgeld Deel I: Vrije markten, financiële regelgeving en witwassen
HSBC Mexico kreeg de hoogste boete in de bankgeschiedenis opgelegd voor de witwaspraktijken voor het kartel (© HS Krohn)

In 2012 kreeg HSBC een boete van 1,9 miljard dollar opgelegd vanwege de witwaspraktijken, een van de hoogste boetes die ooit aan een bank zijn opgelegd, maar slechts een fractie van de jaarlijkse winst die de bank maakt. De bank kreeg een voorwaardelijke seponering van vijf jaar opgelegd, maar volgens de New York Times:

“Hebben de federale autoriteiten van de autoriteiten van de betrokken staten besloten de in Londen gevestigde HSBC de langdurige witwaspraktijken niet ten laste te leggen uit vrees dat de bank in geval van vervolging zou kunnen omvallen, waardoor het financiële systeem in gevaar zou worden gebracht.”

Deze zaken hebben de verborgen samenwerking zichtbaar gemaakt tussen banken en de drugshandel, die al decennia of zelfs eeuwen bestaat. De mate waarin grote banken hebben meegewerkt aan het witwassen van de winsten van criminele organisaties is endemisch en heeft, zou je kunnen zeggen, bijna twee eeuwen westers kapitalisme mede mogelijk gemaakt.

Wat is de achtergrond van deze samenwerking tussen banken en de drugshandel, en waarom wordt deze relatie blijkbaar door regeringen en rechtssystemen beschermd? Als het doel echt is om een einde te maken aan de wereldwijde drugshandel, zou toch alles in het werk moeten worden gesteld om dit aan de kaak te stellen en er een einde aan te maken.

Om echt inzicht te krijgen in de complexe relatie tussen banken, regeringen en de handel in drugs moeten we eerst kijken naar de historie van de internationale drugshandel, die zijn oorsprong heeft in de Europese koloniale periode.

Reageren

Plaats een reactie

Nico

Hi Seshata,

Interesting article. Do you have any sources to support this information? Also, it sounds like your article isn't finished; your last sentence invites us to the history of international drug trade origination in Europe's colonial past. Will you publish on that aswell?

Greetings,
Nico

04/04/2017

Scarlet Palmer

Hi Nico,

I am glad you found this article interesting. Sources and references can be found by clicking the links in the text (in green). Part two of this article can be found here : https://sensiseeds.com/nl/blog/de-afhankelijkheid-van-de-wereldeconomie-van-illegaal-drugsgeld-deel-ii-handelsroutes-keizerrijk-en-de-narcostaat/

With best wishes,

Scarlet

06/04/2017

Leave a Comment

Please enter a name
Oops, looks like you forgot something?
Read More
Read More
Read More
Read More