by Seshata on 21/05/2015 | Legaal & Politiek

De wettelijke status van cannabis in België – een overzicht

Historisch gezien is het drugsbeleid in België vrij ongebruikelijk. Gedurende tientallen jaren na het verbod werden alle drugs op dezelfde, strenge wijze behandeld. Aan het begin van de 21e eeuw werden de cannabiswetten echter versoepeld en werden hoeveelheden voor persoonlijk gebruik toegestaan. Het aantreden van de nieuwe regering eind vorig jaar kan echter wel eens een abrupt einde betekenen van deze tolerante aanpak.


Historisch gezien is het drugsbeleid van de afgelopen jaren in België vrij ongebruikelijk. Tot 2003 werd er geen wettelijk onderscheid gemaakt tussen de verschillende klassen verboden substanties (zoals het categorieënsysteem dat in veel andere landen wordt gehanteerd). Een overtreding met cannabis werd dan ook op dezelfde manier behandeld als een overtreding met heroïne of cocaïne.

Wettelijke aspecten met betrekking tot gebruik, bezit en kweek van cannabis

Cannabisbezit en -consumptie

Een foto van mensen die zich binnenshuis hebben verzameld op een ‘Freedom to Farm'-bijeenkomst om de oprichting van cannabisclubs in hun land te bespreken. De ruimte is kleurrijk versierd met vlaggen.

Historisch gezien is het drugsbeleid van de afgelopen jaren in België vrij ongebruikelijk. Tot 2003 werd er geen wettelijk onderscheid gemaakt tussen de verschillende klassen verboden substanties (zoals het categorieënsysteem dat in veel andere landen wordt gehanteerd). Een overtreding met cannabis werd dan ook op dezelfde manier behandeld als een overtreding met heroïne of cocaïne.

In 2003 werd een nieuwe richtlijn van kracht waarmee onderscheid werd gemaakt tussen cannabis en andere illegale drugs, en waarmee de begrippen ‘maatschappelijke overlast’ en ‘probleemgebruik’ werden geïntroduceerd. Met deze richtlijn is het bezit van een kleine hoeveelheid cannabis gedecriminaliseerd, mits de persoon achttien jaar of ouder en geen probleemgebruiker is, en geen maatschappelijke overlast veroorzaakt. De standaardboetes lagen tussen € 75 en € 125 voor het eerste vergrijp, tussen € 130 en € 250 voor het tweede vergrijp en tussen € 250 en € 500 voor het derde vergrijp binnen een jaar. Overtredingen werden anoniem geregistreerd.

In 2005 werd de richtlijn aangepast en werd de grens voor legaal bezit gesteld op drie gram of één gecultiveerde plant. De boetes voor individuen die grotere hoeveelheden in hun bezit hebben of overlast veroorzaken, bleven gelijk.

Deze relatieve soepelheid bleef van kracht tot oktober 2014, toen de nieuwe, rechtse regering van premier Charles Michel het einde van het tolerante beleid aankondigde. Joep Oomen, coördinator voor de European Coalition for Just and Effective Drug Policies (ENCOD), heeft echter laten weten dat in de praktijk het kader van de wet niet is gewijzigd, en dat de verklaring van vorig jaar betrekking had op zero tolerance voor de consumptie van cannabis op openbare plekken, niet op een overkoepelende criminalisering van bezit. Oomen: “Geen enkel weldenkend land denkt tegenwoordig aan een algeheel verbod.”

De verkoop van cannabis

De wetten op de verkoop van cannabis in België zijn gebaseerd op de oorspronkelijke wetgeving op het gebied van illegale narcotica uit 1921. Hoewel die wet is aangepast in 1975 en nogmaals in 1994, is er weinig veranderd met betrekking tot de verkoop en verhandeling van illegale drugs.

De verkoop van cannabis is een strafbaar feit waarvoor een gevangenisstraf van 3 maanden tot 5 jaar kan worden opgelegd, en boetes variërend van 1.000 tot 100.000 euro. Verzwarende omstandigheden (betrokkenheid van minderjarigen, letsel of overlijden, banden met criminele organisaties) kunnen leiden tot straffen van 5 tot 20 jaar en boetes van 5.000 tot 500.000 euro. In een amendement uit 1998 werd gesteld dat de gevangenisstraffen voorwaardelijk kunnen zijn of kunnen worden herroepen als de drugs werden verkocht in de context van iemands persoonlijke drugsgebruik, en mits er geen verzwarende omstandigheden zijn.

Na de aanpassing van de wet in 2003, waarbij het bezit van kleine hoeveelheden cannabis werd toegestaan, opende de Nederlandse coffeeshopuitbater en ondernemer Nol van Schaik een webwinkel waar cannabis online werd verkocht aan inwoners van België. Hij verwachtte felle tegenstand van de autoriteiten, maar was aangenaam verrast dat de media hem positief gestemd waren. Ook werd hij gesteund door politici, die het beschouwden als een goede manier om de kleine, in België toegestane hoeveelheden te bezorgen, terwijl de verkoop binnen het land zelf illegaal bleef. Kort daarna werd hij echter het doelwit van andere, rechtse politici en zag hij zich genoodzaakt de site te sluiten.

Een foto van een groot hennepveld op een boerderij, met blauwe lucht. Sommige planten zijn al geoogst. Op de voorgrond staat een enkele grote hennepplant met duidelijk zichtbare bladeren.

Cannabisteelt

De teelt van een enkele cannabisplant per persoon werd in 2003 gedecriminaliseerd in België. Het werd geplaatst in dezelfde categorie als het bezit van een kleine hoeveelheid. Momenteel lijkt het erop dat de omslag van eind vorig jaar geen gevolgen heeft voor personen die zelf kweken binnen de wettelijke hoeveelheden.

In de afgelopen dertig jaar is cannabisteelt in België een normale zaak geworden. In de jaren negentig zorgde de groei van de cannabusiness in Nederland ervoor dat het aantal plantages enorm toenam – niet alleen in Nederland zelf, maar ook in de grensgebieden in Duitsland en België. De kwekers daar leverden primair cannabis aan de Nederlandse coffeeshops en grootschalige illegale distributeurs.

Ondanks de relatief strenge wetten met betrekking tot de teelt van grotere hoeveelheden cannabis, hebben grootschalige plantages in een aantal gevallen opvallend lichte straffen gekregen. In 2009 werden de houders van waarschijnlijk de grootste plantage in de Belgische geschiedenisvrijgesproken vanwege een vormfout, met als argument dat het doorzoeken van het pand juridisch niet door de beugel kon.

Medicinale cannabis in België

Sinds juli 2001 is in België het gebruik van medicinale cannabis toegestaan bij de behandeling van glaucoom, krampen ten gevolge van MS, AIDS en chronische pijn, mits de patiënt in het bezit is van een geldig recept uitgeschreven door een geregistreerde arts.

De formulering van de wetgeving uit 2001 laat ruimte voor de verkoop van kleine hoeveelheden cannabis in apotheken. Tot op vandaag heeft echter nog geen enkele Belgische apotheek medicinale cannabis verstrekt aan een patiënt. In plaats daarvan kunnen patiënten hun cannabis krijgen bij een van de vijf cannabisclubs die actief zijn in België, of naar een Nederlandse apotheek gaan die cannabis verstrekt. Belgische patiënten hebben ook de mogelijkheid om Sativex te krijgen, de goedgekeurde spray voor onder de tong die wordt geproduceerd door het Engelse bedrijf GW Pharmaceuticals.

In november 2014 werd bekendgemaakt dat de Belgische minister van Volksgezondheid, Maggie de Block, bezig was met een voorstel om de verkoop van kleine hoeveelheden voor medicinaal gebruik toe te staan in apotheken. Op dit moment is nog niet duidelijk waar dit toe zal leiden.

Tot nog toe is het systeem van de cannabisclubs de effectiefste manier om kleine hoeveelheden cannabis te verstrekken aan mensen die het nodig hebben. Maar ook zij hebben de nodige problemen met de autoriteiten gehad. ‘Trekt Uw Plant’ was de eerste cannabisclub in België. Kort na de opening vond er een inval plaats, en werden de uitbaters gearresteerd en veroordeeld voor aanzetten tot drugsgebruik. In beroep werden de veroordelingen echter nietig verklaard. De cannabisclubs blijven op plantages op onbekende locaties cannabis produceren voor hun patiënten.

Hennepzaad en cannabiszaad

België heeft een kleine maar belangrijke hennepindustrie. Aan het begin van de twintigste eeuw was die industrie veel groter, en dat was al vele eeuwen zo. Maar net als in de rest van Europa takelde die industrie na de oorlog af. In de jaren 60 van de twintigste eeuw nam de populariteit van het gewas weer toe en sindsdien is België uitgegroeid tot een belangrijke exporteur van hennep. De hennepvariëteiten moeten worden goedgekeurd door de EU en mogen volgens de richtlijnen niet meer dan 0,2% THC bevatten.

De verkoop van cannabis is een grijs gebied. Het is niet expliciet verboden, maar verkopers hebben wel degelijk problemen met de autoriteiten gehad. Halverwege de jaren 00 werden veel growshops in België gesloten en zagen telers zich gedwongen uit te wijken naar Nederland voor hun apparatuur.

Een fotoportret van Nol van Schaik, coffeeshopeigenaar in Haarlem.

Nadat zijn website voor de online verkoop van cannabis aan Belgen was gesloten, liet Nol van Schaik weten dat hij van plan was winkels in België te openen. Niet voor de verkoop van cannabis, maar van apparatuur en zaden, en als bron van informatie over alle aspecten van het telen en consumeren van cannabis, waaronder kookcursussen. Rechtse politici, met Vlaams Blok-leider Filip de Winter voorop, namen daar echter aanstoot aan en zette alles op alles om de activiteiten van Schaik te beëindigen. Uiteindelijk moest Van Schaik het land verlaten, omdat hij bang was dat de autoriteiten hem zouden uitleveren aan Frankrijk in verband met een oude aanklacht wegens hasjsmokkel.

Hoewel apparatuur nog steeds lastig te krijgen is in België, heeft het recente besluit van de Nederlandse overheid om de winkels voor kweekapparatuur te sluiten geleid tot een omgedraaide situatie. In plaats van dat de Belgen van de Nederlanders kopen, reizen de Nederlanders nu naar België om te kopen wat ze daar kunnen vinden.

Belgische politieke partijen en cannabis

Vlaams Blok

Het Vlaams Blok is het meest anti-drugs van alle Belgische politieke partijen. Partijvoorman Filip de Winter speelde de hoofdrol bij het beëindigen van de activiteiten van Nol van Schaik, die hij net als andere cannabisactivisten ‘gifverkopers’ noemt. Hij verklaarde ook dat Van Schaik, “de zogenaamde idealistische oprichter van het hennepmuseum”, op zijn tellen moest passen.

Een foto van de Belgische politicus en huidige minister-president van België Charles Michel.

Mouvement Réformateur

De Mouvement Réformateur (Hervormingsbeweging) is de partij van de huidige premier Charles Michel. De partij is in het algemeen tegen drugs, maar een aantal leden heeft in het verleden aangegeven vertrouwen te hebben in een tolerante houding. Charles Michel zelf is een van felste tegenstanders van drugs binnen de partij.

Nieuwe-Vlaamse Alliantie

De Nieuw-Vlaamse Alliantie is ook een rechtse partij, met de burgemeester van Antwerpen, Bart de Wever, als partijvoorzitter. Hij was de eerste die het zerotolerancebeleid voerde dat nu gemeengoed is geworden in het hele land.

Ecolo J

Ecolo J is zelf geen politieke partij, maar onderhoudt nauwe banden met de Belgische groene partij Ecolo. Nadat Charles Michel het einde van het tolerantiebeleid aankondigde, riep Ecolo J onmiddellijk op tot legalisering van alle drugs in hoeveelheden voor persoonlijk gebruik. Daarnaast vinden ze dat de verkoop van drugs moet worden gereguleerd ter onderdrukking van de zwarte markt.

Reageren

Plaats een reactie

Rene

Het is gewoon ook een medicijn, mensen. Er zitten al zoveelmensen tussen wal en schip. Reguleer het gewoon.

13/01/2017

Leave a Comment

Please enter a name
Oops, looks like you forgot something?
Read More