by Sebastián Marincolo on 22/06/2016 | Opinie

Henri Michaux, cannabis en het vliegende tapijt, deel II

Henri Michaux Lester Grinspoon herinnerde ons eraan dat we deze verslagen zorgvuldig moeten bestuderen, omdat dichters als Baudelaire vaak meerdere substanties tegelijk gebruikten. Michaux lijkt echter duidelijk onderscheid te hebben gemaakt tussen zijn ervaringen met mescaline en hasj.


Henri_Michaux_Cannabis_Flying_Carpet_Sensi_Seeds_Blog

Versterking van het episodisch geheugen, verbeelding en beeldtransformatie

Naast veranderingen in de perceptie tijdens een high beschrijft Michaux ook versterkingen van de cognitieve vaardigheden, zoals herinneringen beter kunnen terughalen:

‘Toen ik weer thuis was, dacht ik aan een scène uit een film die ik een paar dagen eerder had gezien, toen plotseling de geluiden en stemmen uit de scène in hun volle hevigheid ‘losbarstten’. Een herinnering die tot leven kwam, maar sterker dan de oorspronkelijke ervaring.”[1]

Michaux’ ervaring was een versterkt beeld dat vermoedelijk werd veroorzaakt door de inname van een hoge dosis hasj, waarbij visuele ‘trips’ kunnen optreden:

“De beelden waren helder en bleven stil op hun plaats. Ik had (net) genoeg tijd om ze duidelijk te zien. Het was net een reeks zeer korte en zeer goed uitgedachte scènes in kleur (…).”[2]

Het is interessant dat Michaux ook vertelt hoe deze beelden associatieve transformaties kunnen ondergaan; een proces dat kan worden beschouwd als een rijke bron van inspiratie voor een kunstenaar:

‘”en rol touw waar ik naar keek, eindigde plotseling in de rode snuit van een katachtige (een soort ocelot, die me aankeek, (…) met een nek van touw, hoewel de snuit er erg levensecht en vervaarlijk uitzag). (…) Een andere keer veranderde een ingewikkelde assemblage van stukken metaal die ik bekeek plotseling in een machinegeweer dat op mij was gericht.”[3] 

Henri Michaux, cannabis en het vliegende tapijt, deel II - Henri Michaux, foto gemaakt in Buenos Aires ca. 1936-1938 door Giséle Freund, een vriendin van Walter Benjamin
Henri Michaux, foto gemaakt in Buenos Aires ca. 1936-1938 door Giséle Freund, een vriendin van Walter Benjamin

 

Versterkt empathisch vermogen

Er zijn ontelbare verslagen van geïnspireerde marihuanagebruikers die zeggen dat ze onder invloed van een high meer begrip hadden voor de ander en zich beter konden inleven in de situatie van de ander en diens gevoelens. Al een paar jaar horen we over volwassenen en kinderen met uiteenlopende vormen van autisme (ASD) die veel baat hebben bij het gebruik van cannabis. Onder invloed van een high kunnen zij de emoties en behoeften van de mensen om hen heen beter begrijpen.[4]

Wanneer hij tijdens een high een tekst leest, zegt Michaux dat hasj hem helpt de persoonlijkheid van de auteur to begrijpen en te ‘voelen’:

“Je hoort de auteur zelf spreken (….) Woorden spelen geen rol meer. De man achter de woorden treedt op de voorgrond. (…) De tekst wordt, vanaf het punt waar ik begin te lezen, een stem, (…) en de persoon spreekt met deze stem. De schrijver is aanwezig. Hasj opent de innerlijk ruimte van zinnen (…). De auteur die op die manier wordt ontmaskerd, krijgt zijn eerdere verborgenheid niet meer terug”[5]

In een andere passage geeft Michaux aan dat zijn perceptie van anderen tijdens een high – in de woorden van andere cannabisgebruikers – ‘telepathisch’ was:

“met een blik die denkt en die door het hoofd van de ander gaat”.[6]

Een andere keer loopt Michaux over straat als zijn aandacht wordt getrokken door de stem van een meisje dat voorbij loopt. Hij heeft weer het gevoel dat hij de gedachten van het meisje kan ‘lezen’:

“Ik bleef me er liefdevol op concentreren – een maar net volwassen, zeer verlegen stem, die je al het andere doet vergeten, een stem die vraagt om bescherming, huiverig om te spreken, die zich voorzichtig voortbeweegt, als een voet aan de rand van een afgrond of vingers uitgestrekt naar het vuur. (…) eigenlijk had ik (…) kennis moeten maken met het meisje, dat zo elegant was in haar angstvalligheid, zo aandoenlijk en voornaam in haar kleine dapperheid, die voor haar enorm moet zijn geweest, zo avontuurlijk in haar besluit om haar gereserveerdheid te laten varen, terwijl ze haar eerste voorzichtige stappen zet.”[7] 

Is het aannemelijk dat Michaux dit alles kan aflezen uit het geluid van de stem van een meisje dat hij naar eigen zeggen niet eens heeft gezien? In mijn boek High. Insights on Marijuana heb ik gezegd dat een cannabishigh inderdaad kan leiden tot allerlei cognitieve intensiveringen, zoals hypergefocuste aandacht, versterkte episodische herinneringen en patroonherkenning. Dit verklaart hoe Michaux zoveel kon ‘aflezen’ uit de stem van het meisje. Hij is sterk gefocust op de stem en herkent geluidspatronen die hij zich van andere stemmen herinnert; geluidspatronen die lijken op die van andere mensen die hij kent en die onzekerheid, moed en verlegenheid hebben uitgedrukt.

Contemporaine ‘simulatie’-theorieën over empathie benadrukken het belang van ons voorstellingsvermogen om ons te verplaatsen in de positie van anderen, om de ander in diens situatie te simuleren, zodat we de ander beter begrijpen.[8] Deze vaardigheid lijkt tijdens een high vaak aanzienlijk sterker te zijn. Michaux geeft een duidelijke beschrijving van dit proces. Als hij tijdens een high een foto bekijkt, merkt hij op:

“Ik bekeek (…) foto’s van die verbazingwekkende duikers op de New Hebrides die aan lange lianen van een toren van zo’n 15 meter hoog duiken en bij hun landing worden afgeremd… Ik was me bewust van de afstanden, ik schatte afstand alsof ik zelf die man was die boven op de toren stond, (…) ik had zelfs het gevoel van duizeligheid, en ook nadat ik de pagina had omgeslagen, had ik nog het gevoel dat ik nog steeds op die duizelingwekkend hoge toren stond.“[9]

Henri Michaux, cannabis en het vliegende tapijt, deel II - "’The Tower’, Pentecost Island Vanatu”, door Paul Stein”
“’The Tower’, Pentecost Island Vanatu”, door Paul Stein”

Dichters, psychonauten en het belang van anekdotisch bewijs

De meeste wetenschappelijke studies uit het verleden naar de acute effecten van cannabis op het bewustzijn schoten in hun opzet tekort. Doorgaans hadden de deelnemers aan deze experimenten geen eerdere ervaring met het middel. De deelnemers waren vooringenomen en angstig, omdat ze niet wisten wat ze moesten verwachten. Veel van hun angstige en negatieve reacties werden veroorzaakt door de steriele klinische omgeving waarin de observerende wetenschappers de toegediende dosis bepaalden. Ook hadden de deelnemers geen speciale introspectieve vaardigheden om hun eigen mentale toestand te observeren en erover te rapporteren.

Meer dan veertig jaar geleden kwamen de psychiater Lester Grinspoon en de psycholoog Charles Tart (beiden werkzaam aan Harvard University) tot de conclusie dat de effecten van marihuana op het brein en het lichaam beter konden worden bestudeerd door anekdotische verslagen van frequente marihuanagebruikers te verzamelen en te bestuderen. In zijn baanbrekende boek Marijuana Reconsidered (1971) zette Lester Grinspoon de stap om tal van verslagen van schrijvers en kunstenaars, zoals Fitz Hugh Ludlow, Baudelaire en Michaux te gebruiken.

Lester Grinspoon herinnerde ons eraan dat we deze verslagen zorgvuldig moeten bestuderen, omdat dichters als Baudelaire vaak meerdere substanties tegelijk gebruikten.

Michaux lijkt echter duidelijk onderscheid te hebben gemaakt tussen zijn ervaringen met mescaline en hasj. Net zoals andere schrijvers en psychonauten heeft hij ons prachtige, gedetailleerde beschrijvingen nagelaten van de perceptuele en cognitieve intensiveringen die tijdens een cannabis high kunnen optreden. Veel van deze observaties worden onderbouwd door talloze gedetailleerde anekdotische verslagen van andere gebruikers, waaronder veel medische patiënten, zoals de mensen met een syndroom uit het autistisch spectrum die baat hebben bij het gebruik van cannabis. Het wordt tijd dat wetenschappers uit verschillende disciplines die verslagen opnieuw gaan onderzoeken om beter inzicht te krijgen in de manier waarop het gebruik van cannabis onze geest en ons lichaam kan beïnvloeden en versterken, en in het verlengde daarvan, welke rol het endocannabinoïdesysteem bij deze processen speelt.

 

[1] Henri Michaux, Miserable Miracle, Lycaeum, in het Engels vertaald door Louise Varese 1963, hoofdstuk 4, Indian Hemp,  http://www.lycaeum.org/books/books/miserablemiracle/chap4.html

[2] Ibid.

[3] Ibid.

[4] Vergelijk mijn essay “Marijuana, Empathy, and Severe Cases of Autism“, http://sensiseeds.com/en/blog/marijuana-empathy-severe-cases-autism-part/

[5] Henri Michaux (1961), Light Through Darkness, Orion Press, New York pp. 124-127.

[6] Henri Michaux, Miserable Miracle, Lycaeum, in het Engels vertaald door Louise Varese 1963, hoofdstuk 4, Indian Hemp,  http://www.lycaeum.org/books/books/miserablemiracle/chap4.html

[7] Ibid.

[8] Vergelijk bijvoorbeeld Alvin Goldmann (2006) Simulating Minds: The Philosophy, Psychology and Neuroscience of Mindreading, Oxford University Press, USA.

[9] Henri Michaux, Miserable Miracle, Lycaeum, in het Engels vertaald door Louise Varese 1963, hoofdstuk 4, Indian Hemp,  http://www.lycaeum.org/books/books/miserablemiracle/chap4.html

Reageren

Heb je een standpunt? Deel hem dan hieronder.

Leave a Comment

Please enter a name
Oops, looks like you forgot something?