by Martín Barriuso on 10/08/2018 | Opinie

Nieuwe regering in Spanje: Een kans voor legalisering van cannabis?

cannabis Spanje Pedro Sanchez is de verrassende nieuwe premier van Spanje. Een aantal van zijn supporters roept openlijk op tot legalisering van cannabis. Gaat er nu echt iets veranderen?


Op 1 juni werd Pedro Sanchez de eerste premier van Spanje die ten gevolge van een motie van wantrouwen werd gekozen. Een paar dagen nadat de Partido Popular veroordeeld was wegens corruptie won de socialistische kandidaat de steun van een onwaarschijnlijke coalitie van theoretisch onverenigbare groepen. Kan deze onverwachte verandering het vastgelopen debat over de regulering van cannabis weer op gang brengen?

Jarenlang heeft een litanie van corruptiezaken het imago van de Partido Popular (PP) steeds verder aangetast, de partij waarop tot voor kort bijna het hele conservatieve electoraat in Spanje stemde.

PP-leden op allerlei overheidsniveaus bleken betrokken bij tientallen schandalen, zoals smeergeldaffaires, witwassen en omkoping; inmiddels zijn al vijfhonderd mensen veroordeeld.

Er bestonden verschillende corruptiecomplotten, zoals de affaires Barcenas en Gurtel, waarin goed georganiseerde netwerken werden opgezet om de partij illegaal te financieren en tevens bonussen aan hooggeplaatste personen uit te betalen, waaronder Mariano Rajoy zelf.

De ondergang van de Partido Popular

De aantasting van het imago van de PP heeft haar electorale steun doen afkalven en de opkomst  van Ciudadanos mogelijk gemaakt, een door neoconservatieve ideeën geïnspireerde partij die ontstond door de woede over de rechtszaken waar de PP in verwikkeld was.

Tegen deze achtergrond verzette de regering Rajoy zich keer op keer tot er een uitspraak kwam in de zaak Gurtel, waarin de PP als eerste politieke partij in Spanje ooit wegens corruptie veroordeeld werd. De rechtbank was van mening dat de partij zich verrijkt had en ‘daarbij de belangen van de staat had verkwanseld’.

Deze expliciete veroordeling was de perfecte aanleiding voor de socialistische leider Pedro Sanchez (die partijleider was geworden door in opstand te komen tegen het apparaat dat de partij bijna veertig jaar lang controleerde en hem had uitgesloten van het partijleiderschap) om een motie van wantrouwen in te dienen tegen Rajoy.

Foto van Pedro Sanchez, leider van de Socialistische Partij, bijgenaamd ‘Mr Handsome’.

Tot iedereens verbazing kreeg Sanchez een paar dagen later een meerderheid in het parlement achter zich. Hij wist zich te verzekeren van de steun van de Catalaanse pro-onafhankelijkheidspartijen ERC en PDCat, die op het gebied van het Catalaanse referendum lijnrecht tegenover zijn partij staan. En wat niemand verwachtte, gebeurde: Rajoy kwam ten val en een nieuwe politieke situatie diende zich aan in Spanje.

Een paar dagen later kwam Sanchez met een nieuwe sensatie: een regering waarin voor het eerst in de Spaanse geschiedenis vrouwen de meerderheid vormen en een aantal belangrijke figuren aantraden, waaronder de oud-voorzitter van het Europees parlement Josep Borrell, de populaire rechter Fernando Grande-Marlaska en astronaut Pedro Duque.

Sanchez legde er de nadruk op dat hij met zijn regering niet wilde doormodderen, maar direct zou beginnen met het terugdraaien van veel van de hervormingen die de PP in de afgelopen jaren had doorgevoerd.

De OECCC pleit voor een commissie over cannabis

Toevallig presenteerde het European Observatory of Cannabis Culture and Use (OECCC) een paar dagen voor de motie van wantrouwen een voorstel aan de verschillende fracties in het parlement om eindelijk een discussie te openen over mogelijke regulering van cannabis die verder gaat dan puur medische toepassingen.

Afgelopen februari tekende het Observatory een samenwerkingsovereenkomst  met de Gremi Growshops Catalonia Association en de Federation of Cannabis Associations of Catalonia (CatFAC) met als doel ‘het debat over volledige en multilaterale regulering van cannabis aan te zwengelen’.

De nieuwe Spaanse regering en legalisering van cannabis
De tekst van het voorstel van de OECCC zoals de partijen het ontvingen.

Ze waren al aan het praten over de noodzaak een presentatie over cannabis te geven aan de Gemengde Drugscommissie, onafhankelijk van de subcommissie die was ingesteld binnen de Gezondheidscommissie om medicinale cannabis te bespreken.

De OECCC wist binnen recordtijd alle fracties in het parlement zover te krijgen dat ze accepteerden dat de wetgeving ‘de nieuwe sociale werkelijkheid onder ogen moest zien en consumenten alternatieven moest bieden voor de zwarte markt’.

Deze eis kwam op een moment dat de publieke opinie zeer bezorgd is over de opkomst van misdaadorganisaties die Marokkaanse hasj de Straat van Gibraltar over smokkelen. Het escalerende geweld tussen deze groepen was een belangrijke bron van zorg voor de plaatselijke autoriteiten, die vrezen dat de situatie uit de hand loopt en even ernstig wordt als met de cocaïnekartels in Galicië in de jaren ’90.

Om deze presentatie was door verschillende fracties al eerder verzocht, maar hij werd steeds uitgesteld vanwege tegenstrijdige belangen van de verschillende partijen, die tot dusver geen overeenstemming wisten te bereiken. Zoals ik al aanstipte in een eerdere post lijkt deze presentatie een essentiële stap om een voorstel voor regulering kans van slagen te geven.

Leider van Podemos verdedigt legalisering van cannabis

De afbeelding toont de Spaanse vlag met een cannabisblad en het woord ‘Legalize’ erop.

Slechts drie weken nadat Sanchez als premier werd beëdigd, prees de secretaris-generaal van Podemos, Pablo Iglesias, het Canadese besluit om cannabis te legaliseren voor recreatief gebruik en stelde voor dat Spanje een ‘referentiepunt’ moest worden als cannabisexporteur naar andere landen.

Podemos en Ciudadanos vormen de belangrijkste zogenaamde ‘nieuwe partijen’, ontstaan uit de erosie van het tweepartijenstelsel dat Spanje in zijn greep kreeg na het herstel van de democratie in 1977.

In de laatste verkiezingen vormde Podemos een coalitie met Izquierda Unida (IU), een politieke partij die zich al jaren sterk maakt voor het beëindigen van het verbod op cannabisgebruik. Toch is het standpunt van de coalitie met betrekking tot cannabis tot dusver tweeslachtig geweest vanwege het feit dat Podemos, dat zich op dit punt altijd gematigder heeft opgesteld, meer invloed heeft dan de IU.

Deze keer besloot de woordvoerder van Podemos evenwel veel verder te gaan, wat gezien kan worden als een openingszet om het onderwerp voor eens en voor altijd op de agenda van de partij te zetten. Iglesias zei: ‘Nu is het genoeg met de hypocrisie’, en wees erop dat je ‘wettig gin, rum, tequila of wodka in de supermarkt kunt kopen, maar marihuana niet’.

Hij geloofde ook dat een van de voordelen van het reguleren van cannabis zou zijn dat ‘je geen politiegeld hoeft te gebruiken om drugssmokkel tegen te gaan die tot misdaad en uitbuiting leidt’.

Er kwamen allerlei reacties op zijn uitspraken. Daaronder waren natuurlijk enthousiaste supporters, afwijzingen, satires en de zogenaamde experts met hun standaardriedel over de gevaren van cannabis.

Wat opviel, was evenwel de grote aandacht voor het onderwerp in de media, al was die niet onverdeeld positief. Legalisering van cannabis geldt niet langer als een zonderling idee van een paar halvegaren. Steeds meer sociale en juridische deskundigen vinden dat de huidige wetgeving achterhaald is en dat Spanje de boot dreigt te missen in een omslag waaraan het zelf bijgedragen heeft, en dat het tijd is om over alternatieven te gaan praten.

Unidos Podemos is zich hiervan bewust en het is mogelijk dat de partij het onderwerp toevoegt aan de lange lijst die zij Pedro Sanchez willen voorleggen in ruil voor de steun die hij van links krijgt.

De consensus doorbroken – hoe Spanje regionaal omgaat met cannabis

Een socialistische regering is geen novum in de recente Spaanse geschiedenis. De helft van de veertig jaar sinds de democratische grondwet werd aangenomen, was er een socialistische regering aan de macht. Die week evenwel nooit af van de internationale orthodoxie en was onderdeel van de feitelijke consensus die elke wijziging in het nationale drugbeleid blokkeerde.

Dit is niet altijd het geval geweest op gemeentelijk en regionaal niveau, waar de PSOE heel interessante experimenten heeft ondersteund, zoals heroïneverstrekking of regulering van cannabisclubs, maar het centrale partijapparaat van de PSOE heeft keer op keer voorkomen dat dergelijke stappen onderdeel van het nationale beleid werden. Daarom ook is het feit dat Sanchez aan de macht is geen garantie dat er ook daadwerkelijk een wijziging doorgevoerd zal worden.

Het lijdt echter geen twijfel dat er nu getornd wordt aan de verbodsconsensus die sinds de Transitie bestaat. Steeds meer mensen spreken over de noodzaak van verandering, vooral als het gaat om cannabis. Opkomende partijen zoals Podemos en Ciudadanos zijn tegen het continueren van de repressieve consensus, waarvan zij weten dat een aanzienlijk deel van het electoraat daartegen is, vooral de jongeren.

In dit kader is het heel significant dat de OECCC alle parlementaire fracties op de hoogte heeft weten te brengen van haar voorstel om een presentatie te geven ondanks de korte termijn waarop de vergaderingen moesten plaatsvinden, en dat dit zich precies afspeelde in de week waarin de PP-regering viel.

Zoiets was tot voor kort ondenkbaar. Het geeft aan dat cannabis steeds hoger op de politieke agenda staat, dat partijen weten dat de huidige wetgeving achterhaald is en boven alles, dat de meerderheid van de bevolking haar afwijst. Het lijkt erop dat deze meerderheid alleen maar verder zal toenemen. Het is tijd voor verandering. En dat weten ze.

Gezien de onzekere steun voor de nieuwe regering lijkt het onwaarschijnlijk dat er in de huidige regeerperiode genoeg tijd rest om belangrijke wijzigingen door te voeren in het cannabisbeleid. Maar als de studie waar zoveel mensen om vragen eindelijk uitgevoerd wordt, kan er vooruitgang geboekt worden met het uitwerken van nieuwe regulering en kan een nieuwe wet direct na de verkiezingen in 2020 aangenomen worden.

Reageren

Heb je een standpunt? Deel hem dan hieronder.

Leave a Comment

Please enter a name
Oops, looks like you forgot something?
Read More