by Seshata on 07/04/2014 | Medicinaal

Cannabis en cerebrovasculair accident of beroerte

Cannabisgebruik is met meerdere gevallen van cerebrovasculair accident (CVA) of beroerte in verband gebracht en kan bij iemand die er vatbaar voor is, wellicht ook de hart- en vaatziekten verergeren die tot een beroerte kunnen leiden. Er zijn echter ook sterke aanwijzingen dat cannabinoïdetherapie kan helpen bij het herstel na een beroerte.


Wat is een cerebrovasculair accident?

Cerebrovasculair accident (CVA) is de officiële benaming voor een beroerte, een acute aandoening waarbij de bloedtoevoer naar de hersenen wordt onderbroken of verstoord. Ongeveer 87% van alle gevallen van beroerte is ischemisch, oftewel een herseninfarct. Dit wordt veroorzaakt door ischemie, waarbij de doorbloeding stopt, wat op zijn beurt meestal wordt veroorzaakt door een verstopping in de bloedsomloop, zoals arteriële embolie, atherosclerose of trombose. Een beroerte kan ook worden veroorzaakt door een bloeding in de bloedvaten in de hersenen, wat een hersenbloeding wordt genoemd.

Cannabis en cerebrovasculair accident of beroerte
Als de bloedtoevoer naar de hersenen door bijvoorbeeld een bloedpropje wordt onderbroken, kan een herseninfarct optreden

Omdat de bloedtoevoer en dus de zuurstoftoevoer naar de getroffen delen van de hersenen tijdens een beroerte worden afgesneden, kunnen de getroffen delen niet meer normaal functioneren en raken de neurologische en fysiologische functies die ermee samenhangen, verstoord of stoppen helemaal. Afhankelijk van hoe lang de bloedtoevoer onderbroken wordt, kan deze schade onherstelbaar zijn.

Nu we meer kennis over het onderwerp krijgen, ontwikkelen we nieuwe en betere therapieën, die sommige effecten van een beroerte kunnen verzachten of opheffen. Therapieën op basis van cannabis en cannabinoïden worden zorgvuldig onderzocht, omdat het bekend is dat ze neuroprotectieve vermogens hebben.

Prevalentie en risicofactoren

Een beroerte is een ernstige en slopende aandoening, die wereldwijd jaarlijks 15 miljoen mensen treft. Het absolute aantal patiënten blijft jaarlijks stijgen. Door verwestersing van de levensstijl komt de aandoening steeds meer voor in ontwikkelingslanden, terwijl de absolute prevalentie in de ontwikkelde wereld aan het afnemen is, maar de gevallen wel steeds vaker voorkomen doordat de bevolking ouder wordt.

Een beroerte treft meestal mensen in de oudere leeftijdsgroep en omdat de bevolking overal ter wereld steeds ouder wordt, neemt de druk op de gezondheidszorg toe. Naast ouderdom zijn andere factoren die iemand vatbaarder voor een beroerte maken onder andere hoge bloeddruk, hoog cholesterolgehalte, diabetes, ischemische hartklachten en tabaksgebruik. Hoge bloeddruk (hypertensie) wordt het sterkst met een verhoogde kans op een beroerte in verband gebracht.

Cannabis en cerebrovasculair accident of beroerte
Tabak roken vergroot de kans op een beroerte enorm

Er zijn aanwijzingen dat cannabisgebruik de kans op een beroerte zowel bij mensen die er vatbaar voor zijn, als bij anderszins gezonde jonge mannen kan verhogen, maar men heeft nog niet met zekerheid een oorzakelijk verband aangetoond. Het aantal gevallen waarbij een beroerte met cannabis in verband kan worden gebracht, is beslist nog maar een heel klein deel van het totaal. Omdat het cannabisgebruik in veel landen echter aan het toenemen is, kan ook dat kleine deel iets groter worden.

Bij wie verhoogt cannabisgebruik de kans op een beroerte?

Het bestaande onderzoek naar het onderwerp toont aan dat de kans op een beroerte bij heel weinig cannabisgebruikers toeneemt. Bij iemand die een bepaalde onderliggende aandoening heeft, kan cannabisgebruik de kans op een beroerte echter verhogen en in zeer zeldzame gevallen zelfs de directe aanleiding voor een beroerte zijn.

Een cannabisgebruiker met ischemische hartklachten, hypertensie of cerebrovasculaire ziekten kan pijn op de borst, hartritmestoornissen en in zeer zeldzame gevallen een acuut hartinfarct krijgen. Als iemand een hartinfarct krijgt, heeft hij in de maand daarna een sterk verhoogde kans op een beroerte. Een patiënt met een cerebrovasculaire ziekte, zoals atherosclerose, kan ook een beroerte krijgen, die wordt veroorzaakt door een cannabisgerelateerde verandering in de bloeddruk.

Meteen na het cannabisgebruik lijkt de kans op de symptomen het hoogst te zijn, maar binnen dertig minuten daalt het weer naar een bijna normaal niveau. Omdat THC een pijnstillend effect heeft, kan het pijn op de borst verhullen, waardoor een behandeling later gestart wordt.

CVA en cardiovasculaire gezondheid

Cannabis en cerebrovasculair accident of beroerte

Hart- en vaatziekten hangen nauw samen met de kans op een herseninfarct. Men beschouwt hoge bloeddruk (hypertensie) op zichzelf al als een cardiovasculaire aandoening, omdat de aandoening het hart belast en tot verschillende complicaties kan leiden. De aandoening is ook een symptoom van vele cardiovasculaire ziekten. Hoge bloeddruk wordt echter als een onafhankelijke risicofactor beschouwd, vooral als het ‘primaire’ hypertensie betreft en er geen onderliggende oorzaak voor het voorkomen ervan te vinden is.

Er zijn vele andere cardiovasculaire aandoeningen die de kans op een beroerte verhogen, waaronder ischemische hartklachten (steeds verder vernauwende bloedvaten), aan hoge bloeddruk gerelateerde hartziekte (een van de belangrijkste oorzaken van een aneurysma) en cerebrovasculaire ziekten (een groep ziekten, waaronder atherosclerose en TIA of transient ischemic attack, waarbij de bloedvaten in en naar de hersenen worden aangetast).

Trombose en embolie

Trombose en embolie zijn twee andere belangrijke factoren, die allebei met verstopping van de bloedvaten te maken hebben. Bij trombose gaat het alleen om verstoppingen door een bloedpropje, die bovendien moeten voorkomen op de plaats waar het bloedpropje ontstaat. Bij een embolie kan het gaan om een bloedpropje, gasbel of vetdruppeltje en deze kan optreden in een deel van het lichaam dat ver verwijderd is van waar het probleem ontstaan is.

Veel van deze aandoeningen vormen niet alleen een direct risico, maar veroorzaken ook hypertensie, die ‘secundaire’ hypertensie wordt genoemd als het een symptoom van een bekende onderliggende aandoening is. Hierdoor wordt het risico nog groter. Rond de 30-40% van alle herseninfarcten hebben geen duidelijke onderliggende fysiologische oorzaak en zo’n geval wordt het infarct ‘cryptogeen’ genoemd.

Het EC-systeem, cardiovasculaire gezondheid en beroerte

In verschillende onderzoeken heeft men verondersteld dat er een verband tussen cannabisgebruik en een acuut hartinfarct is. In een onderzoek dat in 2001 werd gepubliceerd, werd geconcludeerd dat de kans op een hartaanval voor een kleine groep vatbare mensen in de zestig minuten na het gebruik van cannabis 4,8 keer zo hoog is. Iemand die een hartaanval krijgt, heeft in de dertig dagen na het hartinfarct een verhoogde kans om een beroerte te krijgen.

Men denkt ook dat het roken van cannabis het gehalte carboxyhemoglobine in het bloed verhoogt, de snelheid vermindert waarmee zuurstof naar het hart wordt vervoerd, en de hartslag verhoogt, zodat het hart harder moet werken. Deze bijwerkingen van cannabisgebruik zijn bekend, maar men heeft niet volledig vastgesteld wat het verband tussen cannabisgebruik en een hartinfarct zelf is en het is waarschijnlijk dat dit alleen mensen treft die in een bepaalde risicogroep vallen.

CB1– and CB2-receptoren komen overal in het cardiovasculaire systeem voor. Deze receptoren spelen een rol bij de regulatie van de cellulaire activiteit in de wanden van de bloedvaten en men heeft gesuggereerd dat dit mechanisme wellicht op de een of andere manier bijdraagt aan de ontwikkeling van atherosclerose, een andere belangrijke oorzaak van een herseninfarct.

De CB-receptoren, atherosclerose & trombose

Bij atherosclerose hopen witte bloedcellen, resten, cholesterol en vetzuren zich op de wanden van de slagader op. Zo’n opeenhoping vormt meestal een plakkaat, dat een plaque wordt genoemd. Men heeft ontdekt dat CB1-receptoren tot uiting komen in bepaalde witte bloedcellen die macrofagen worden genoemd en in vergevorderde plaques worden aangetroffen.

Cannabis en cerebrovasculair accident of beroerte
Diep veneuze trombose is een andere belangrijke risicofactor voor een beroerte

Het is niet bekend hoe dit precies werkt, maar men heeft opgemerkt dat een patiënt met instabiele angina pectoris, oftewel onregelmatige pijn op de borst door ischemie van het hart, een aanmerkelijk hogere expressie van CB1-receptoren vertoont in kransslagaderen die door atherosclerotische plaques zijn aangetast, dan een patiënt met stabiele angina pectoris.

Men heeft ook aangetoond dat de CB-receptoragonist delta-9 THC via de CB-receptoren bloedplaatjes activeert, wat leidt tot een verhoogde expressie van glycoproteïne IIb/IIIa, een eiwit dat in de bloedplaatjes zit. Dit activeert dan weer factor VII, een eiwit dat nauw verbonden is met trombogenese, de groei van bloedpropjes, doordat het de opeenhoping van de bloedplaatjes veroorzaakt. Een andere belangrijke risicofactor voor een herseninfarct is trombose.

Cannabis arteritis en herseninfarct

Men heeft gesuggereerd dat cannabis de kans op een beroerte wellicht door een iets ander proces verhoogt, namelijk door de speculatieve aandoening cannabis arteritis, die zeer op thromboangiitis obliterans oftewel de ziekte van Buerger lijkt. Deze ziekte is een bekend gevolg van langdurig tabaksgebruik.

Men denkt dat de voor deze ziekten typerende herhaaldelijke ontsteking van de bloedvaten wellicht niet alleen in de perifere bloedvaten voorkomt, waar het vaak wordt aangetroffen, maar ook in de hersenen. Als deze ontsteking hevig genoeg is, kunnen de ontstoken delen de bloedtoevoer naar de hersenen blokkeren, wat tot een herseninfarct leidt.

Het is echter belangrijk om op te merken dat cannabis arteritis niet met zekerheid is aangetoond en bij veel onderzoeken naar deze ziekte werden mensen gebruikt die ook tabak gebruikten. Evenzeer wordt in verschillende onderzoeken een verband tussen cannabis en een herseninfarct beschreven, maar veel van deze onderzoeken zijn incompleet of bevatten fouten.

Cannabis in verband gebracht met gevallen van beroerte

In Nieuw-Zeeland werd een onderzoek gedaan onder 218 mensen die een herseninfarct of TIA hadden gehad. Vijfentwintig van hen (15,6%) testten positief op cannabinoïden in de urine, vergeleken met slechts 8,1% van de controlegroep. Veel van de deelnemers gebruikten echter ook tabak en nadat de onderzoekers hiervoor gecorrigeerd hadden, konden ze zonder de tabak geen verband vaststellen.

Wolff e.a. hebben in een medisch-literatuuronderzoek 59 gevallen van beroerte gedocumenteerd, waarbij men dacht dat er een verband met cannabisgebruik was. In 83% van deze gevallen ging het om een herseninfarct. De gemiddelde leeftijd van deze 59 mensen was 33 jaar en er waren bijna vijf keer zoveel mannen als vrouwen.

Cannabis en cerebrovasculair accident of beroerte
de opeenhoping van plaque in de aderen aan een hartziekte kan bijdragen

Onderzoeken hebben geen bewezen verband aangetoond

Het bewijs dat cannabisgebruik de kans op een beroerte verhoogt, is over het algemeen indirect. Zo werd bijvoorbeeld in een gevalsanalyse van zeventien patiënten met een herseninfarct die aan marihuana waren blootgesteld, een oorzakelijk verband bewezen door de afwezigheid van andere bekende risicofactoren, een tijdsverband tussen het cannabisgebruik en het begin van de symptomen en de terugkeer van de symptomen bij hernieuwde blootstelling aan cannabis.

Volgens het onderzoek van Wolff hadden langdurige gebruikers een grotere kans op een herseninfarct dan mensen die af en toe gebruikten. Bij veel van de beschreven gevallen vond de beroerte tijdens het cannabisgebruik of binnen dertig minuten erna plaats. Een tijdsverband tussen het cannabisgebruik en het herseninfarct was de belangrijkste onderbouwing om een verband te suggereren.

In een ander literatuuronderzoek door Desbois e.a. werden 71 gevallen van cannabisgebruikers met een herseninfarct gedocumenteerd. Alle patiënten werden aangemerkt als zware marihuanarokers en bij 76,5% van de mensen vonden de symptomen plaats tijdens de consumptie of binnen dertig minuten erna. Hoewel het tijdsverband indirect is, wijst het wel nadrukkelijk op het vermogen van cannabis om in bepaalde gevallen een beroerte op te wekken. Het andere opmerkelijkste indirecte bewijs is het terugkeren van de symptomen bij hernieuwde blootstelling.

THC, vasoconstrictie en stenose

Het lijkt erop dat cannabisgebruik in zeldzame gevallen wel degelijk een beroerte kan opwekken en er bestaan verschillende theorieën over hoe dit kan gebeuren. De aanwezigheid van THC veroorzaakt mogelijk niet alleen atherosclerose, maar kan wellicht ook het reversibel cerebraal vasoconstrictiesyndroom (RCVS) opwekken. In meerdere onderzoeken bij dieren is aangetoond dat THC perifere vaatvernauwende eigenschappen heeft.

Wolff e.a. meldden dat bij 21% van de cannabisgebruikers die een herseninfarct hadden gehad, multifocale intracraniële stenose (MIS) voorkwam. Men merkte op dat deze vorm van cerebrale angiopathie, die zich op meerdere plaatsen als ernstig vernauwde cerebrale bloedvaten openbaart, binnen drie tot zes maanden na beëindiging van cannabisgebruik verminderde en uiteindelijk verdween. In ten minste één ander onderzoek is ook een verband tussen cannabisgebruik en MIS aangetoond.

Desbois e.a. meldden MIS bij 50% van de patiënten, RCVS bij 43% en enkelvoudige stenose bij 22,6%. In een onderzoek bij patiënten met RCVS werd gemeld dat 32% cannabis gebruikte en dat bijna de helft van deze mensen alleen cannabis had gebruikt.

Acuut hartinfarct & herseninfarct

Cannabis en cerebrovasculair accident of beroerte
De kans op een beroerte is enorm verhoogd in de maand na een hartaanval

Bij 14-30% van alle herseninfarcten gaat het om een cardioembolisch herseninfarct, dat met een cannabisgerelateerd hartinfarct in verband is gebracht. Bij een cardioembolisch herseninfarct ontstaat een embolie tussen het hart en de hersenen, dat ervoor zorgt dat het evenwicht tussen de myocardiale vraag en aanbod wordt verstoord, wat een beroerte tot gevolg heeft.

Aangezien het endocannabinoïdesysteem zo nauw met de cardiovasculaire gezondheid verbonden is, is het waarschijnlijk dat THC en andere cannabinoïden een belangrijke rol bij de regulerende cardiovasculaire functies spelen. Bij een gezond persoon zonder onderliggende aandoening of aanleg helpt de endocannabinoïde bij het in stand houden van de gezondheid. Bij iemand uit een risicogroep is de functie van het cardiovasculair systeem echter al uit balans, zodat een slecht werkend systeem nadelige effecten zou kunnen hebben.

Naast de risicogroepen is er een kleine, onverklaarde incidentie van jonge, ogenschijnlijk gezonde mensen die na cannabisgebruik een herseninfarct krijgen. Het zou kunnen dat er geen verband tussen deze gevallen van beroerte en cannabisgebruik is of het zou kunnen dat een genetische aanleg voor zo’n verschijnsel bestaat. Momenteel is de enige consistente variabele bij patiënten met een cannabisgerelateerd herseninfarct het feit dat ze man zijn.

Er is meer onderzoek nodig om het verband vast te stellen

Er is steeds meer bewijs dat het verband tussen cannabisgebruik en een herseninfarct bekrachtigt, maar het precieze oorzakelijke verband moet nog worden vastgesteld. Het meest overtuigende indirecte bewijs is het ogenschijnlijk chronologische verband tussen cannabisgebruik en het begin van een beroerte. Daarnaast wijst het terugkeren van een herseninfarct na hernieuwde blootstelling aan cannabisgebruik op een oorzakelijk verband.

Nu medicinale cannabis steeds meer verkrijgbaar wordt en voor steeds meer aandoeningen wordt voorgeschreven, is het van groot belang dat de mogelijke bijwerkingen worden onderzocht. De bijwerkingen van cannabis zijn klaarblijkelijk voor het grootste deel goedaardig en de groep mensen die nadelige effecten zou kunnen krijgen, is zo klein dat dit op geen enkele manier een rechtvaardiging is om cannabismedicatie aan de bevolking in het algemeen te ontzeggen. Bovendien kunnen therapieën met cannabinoïden van grote waarde zijn om mensen bij hun herstel na een beroerte te helpen.

In ons volgende artikel over het verband tussen cannabis en cerebrovasculair accident richten we ons op de mogelijke voordelen van een cannabinoïdetherapie ter ondersteuning van het herstel na een beroerte.

Reageren

Plaats een reactie

ron huisma

In de toekomst zijn meer ouderen cannabis gerelateerd...waardoor grotere kans op zwakkere bloedvaten bij die mensen en wordt de druk bij medische hulp ook groter...nieuwe medicijnen en behandel inzichten geven ook meer succes op de bestrijding van negatieve gevolgen...Tot die tijd lijdzaam toezien hoe een aantal jongeren hun toekomst in gevaar brengt en begeleiding noodzakelijk blijft...

Dit is een korte versie van mijn commentaar over gevolgen van cannabisgebruik...

13/02/2017

Leave a Comment

Please enter a name
Oops, looks like you forgot something?
Read More
Read More
Read More
Read More
Read More