by Miranda on 15/06/2016 | Medicinaal

THC kan voorkomen dat getransplanteerde organen worden afgestoten

THC en orgaantransplantaties Elke dag worden er duizenden levens gered door orgaantransplantaties, maar dit is een gecompliceerd proces. Ons immuunsysteem is geprogrammeerd om ons te beschermen tegen aanvallen van buitenaf en kan het transplantaat afstoten. Uit recent onderzoek blijkt echter dat THC orgaanafstoting kan voorkomen bij muizen.


Met orgaantransplantaties zijn, en worden nog altijd, wereldwijd dagelijks duizenden levens gered. Maar dat een transplantatie goed verloopt, is zeker niet vanzelfsprekend. Het grootste probleem is dat ons lichaam is geprogrammeerd om onszelf via ons immuunsysteem te beschermen tegen aanvallen van buitenaf, zoals een getransplanteerd orgaan. Ons immuunsysteem kan een reactie of afstoting van het transplantaat veroorzaken, met mogelijk fatale gevolgen. Uit een recent onderzoek dat werd gepubliceerd in het septembernummer van 2015 van Journal of Leukocyte Biology, blijkt echter dat tetrahydrocannabinol of Δ9-THC (een van de bekendste en meest onderzochte cannabinoïden, die verantwoordelijk is voor veel, zo niet de meeste, lichamelijke en psychoactieve effecten van cannabis) de afstoting van getransplanteerde organen of weefsels kan helpen vertragen bij knaagdieren.

De legalisering van cannabis voor zowel medicinaal als recreatief gebruik is een belangrijk vraagstuk in veel landen over de hele wereld. Sommige landen hebben het al gelegaliseerd, andere landen zijn er mee bezig of voeren nog discussies over dit onderwerp. Elke dag verschijnen er weer nieuwe (wetenschappelijke) onderzoeken die de vele voordelen en de onmiskenbare medische en therapeutische waarde van de cannabisplant, en de cannabinoïden die de plant bevat, aantonen en verkondigen.

Deze onderzoeken helpen de bedenkingen van tegenstanders van cannabislegalisering weg te nemen en laten ook zien dat er meer vooruitgang in wetenschappelijk onderzoek nodig is, zodat er mogelijk onderzoeken kunnen worden uitgevoerd in een klinische omgeving, met mensen. Een aantal recente onderzoeken richtten zich op chirurgie en in dit artikel behandelen we met name een van de interessantste. Dit onderzoek, dat vorig jaar gepubliceerd is, voegt een nieuw voordeel toe aan de toch al zo lange lijst met voordelen van cannabis, en dan vooral de cannabinoïde THC.

Met de THC in de cannabisplant zouden meer levens kunnen worden gered met orgaantransplantaties (CC. Prensa 420)
Met de THC in de cannabisplant zouden meer levens kunnen worden gered met orgaantransplantaties (CC. Prensa 420)

De therapeutische waarde van THC

In 2015 publiceerde een groep onderzoekers van de medische faculteit van de universiteit van South Carolina een onderzoek met de naam ‘Δ9-Tetrahydrocannabinol attenuates allogeneic host-versus-graft response and delays skin graft rejection through activation of cannabinoid receptor 1 and induction of myeloid-derived suppressor cells’ (ofwel ‘Δ9-tetrahydrocannabinol verzwakt de allogene transplantaat-versus-gastheer-reactie en vertraagt de afstoting van huidtransplantaten via de activering van cannabinoïdereceptor 1 en stimulering van myeloïde suppressorcellen’). Uit dit onderzoek bleek dat tetrahydrocannabinol, of THC, een van de hoofdbestanddelen van de cannabisplant, afstoting kan helpen vertragen bij een incompatibele orgaantransplantatie. Dit gebeurt doordat CB1-cannabinoïdereceptoren in immuuncellen worden geactiveerd.

“Steeds meer onderzoeken laten de potentiële gunstige effecten van bestanddelen van marihuana zien, maar een van de grootste uitdagingen was om de moleculaire paden aan te tonen”, vertelde John Wherry, adjunct-redacteur van Journal of Leukocyte Biology in een verklaring.

Hoewel in de jaren zeventig van de vorige eeuw al voor het eerst werd aangetoond dat THC het immuunsysteem kan helpen reguleren, blijkt nu uit een aantal onderzoeken, uitgevoerd onder knaagdieren, dat THC het resultaat van een orgaantransplantatie zou kunnen verbeteren door de afweerreactie die tot afstoting leidt, te blokkeren.

Dit zou betekenen dat er meer levens gered kunnen worden door middel van een transplantatie. Dit levert zonder twijfel nog meer bewijs op van de onmiskenbare therapeutische mogelijkheden van cannabis, en in het bijzonder THC, dat samen met CBD de meest onderzochte natuurlijke cannabinoïde is.

Orgaantransplantatie: wat houdt het precies in?

Orgaantransplantaties zijn een van de kenmerkendste voorbeelden van de huidige wetenschappelijke vooruitgang in de geneeskunde. Wanneer een orgaan of weefsel van een persoon begint te falen, kan het noodzakelijk zijn om het zieke orgaan of weefsel te vervangen door een orgaan of weefsel dat wel goed functioneert. Om dit te doen en om het leven van die persoon te verlengen, is er een donor nodig. Vervolgens is het zaak dat het immuunsysteem van de ontvanger geen afstoting veroorzaakt.

Nier-, lever-, hart- en beenmergtransplantaties komen het vaakst voor. Sommige organen (zoals het hart) kunnen alleen worden gedoneerd wanneer de donor is overleden. Andere organen (zoals een nier, lever of beenmerg) kunnen worden gedoneerd door levende donors.

Organen en weefsel voor transplantatie kunnen worden gedoneerd door levende donors (CC. Community of Madrid)
Organen en weefsel voor transplantatie kunnen worden gedoneerd door levende donors (CC. Community of Madrid)

Wereldwijd spreken de cijfers voor zich. Elke dag wachten honderdduizenden mensen op een orgaan en duizenden van die mensen overlijden tijdens het wachten. Een orgaan van een donor kan tot acht levens redden. Ongeveer tien procent van de wachtenden overlijdt tijdens het wachten. Elke dag komen er meer mensen bij die een transplantatie nodig hebben om te overleven.

Transplantaatafstoting: wat is de oorzaak?

Iedereen heeft een ander immuunsysteem, afhankelijk van zowel onze genen als de omgeving waarin we leven. Het immuunsysteem herkent vreemde objecten en ziekteverwekkers en helpt ons zo te beschermen tegen ziekten. Stoffen van buiten het lichaam kunnen infectieus zijn (zoals bacteriën en virussen), maar kunnen ook cellen zijn afkomstig van een andere persoon, die een heel ander immuunsysteem heeft.

Onze ‘aangeboren immuniteit‘ zit ingenieus in elkaar en reageert razendsnel vanuit de eerste verdedigingslinie (zoals de huid, ons grootste orgaan) op ziekteverwekkers. Daarnaast stimuleert dit immuunsysteem niet-specifieke immuuncellen die potentieel schadelijke stoffen vernietigen die het lichaam binnenkomen. We weten nu dat kernhoudende cellen markeringen bevatten op hun oppervlak, die worden geïdentificeerd als lichaamsvreemd zodra ze worden ingeënt of getransplanteerd in een ander lichaam. Deze markeringen worden histocompatibiliteitsantigenen (Ag) of transplantatie-antigenen genoemd en geven het weefsel van elk individu unieke kenmerken die niemand anders heeft.

Maar wanneer het orgaan zo ernstig faalt dat het aangeboren immuunsysteem het niet langer aankan, komt ons ‘adaptieve immuunsysteem‘ in actie. Dit immuunsysteem reageert gerichter, langzamer en op een langere termijn en via gespecialiseerde cellen (zoals T- en B-cellen) op stoffen van buitenaf. Dit is het immuunsysteem dat een rol speelt bij transplantaatafstoting.

Hoewel er, zoals al gezegd, meer levens dan ooit worden verlengd dankzij orgaan- en weefseltransplantaties, brengt een transplantatie ook risico’s met zich mee. Er zijn verschillende soorten afstoting, maar een van de belangrijkste problemen is dat het immuunsysteem (met name de T-cellen) van de ontvanger het nieuwe orgaan of weefsel identificeren als ‘lichaamsvreemd’ en het dus begint aan te vallen en te vernietigen.

Het is daarom belangrijk dat het immuunsysteem van de ontvanger zo veel mogelijk lijkt op dat van de donor. Dat is lastig te bewerkstelligen aangezien ieders immuunsysteem uniek is en een orgaan heel snel achteruit kan gaan met de dood als gevolg. En dit is waar THC een rol kan spelen.

Het immuunsysteem: kan afstoting worden voorkomen?

Om afstoting te voorkomen moet het weefsel voorafgaand aan de transplantatie worden onderzocht om te bepalen of de antigenen van het weefsel compatibel zijn met de ontvanger. Hoewel hierdoor kan worden vastgesteld dat het donororgaan of -weefsel zo veel mogelijk op dat van de ontvanger lijkt, is het nooit 100 procent compatibel.

Niemand heeft antigenen die identiek zijn aan die van iemand anders, behalve in het geval van een eeneiige tweeling. Daarom moeten immunosuppressiva worden gebruikt. Deze geneesmiddelen onderdrukken het immuunsysteem, zodat het lichaam niet altijd een afweerreactie geeft en zo het vreemde weefsel aanvalt.

Na de transplantatie is er bij 30 tot 60 procent van de gevallen, afhankelijk van het orgaan in kwestie, sprake van afstoting. Afstoting betekent echter niet altijd dat het orgaan verloren gaat. Hoewel meer dan 90 procent van de acute afstotingen kan worden behandeld met moderne immunosuppressiva, kunnen de immunosuppressiva die op dit moment beschikbaar zijn om transplantaatafstoting te voorkomen, schadelijke bijwerkingen hebben, zoals diarree, hoge bloeddruk, acne, gewichtstoename, hoge cholesterol, hoog bloedsuikergehalte en gevoeligheid voor infecties. Ook kunnen ze het risico op gebitsproblemen verhogen. Het is dan ook belangrijk om veilige alternatieven te vinden.

Dit alles bij elkaar, plus het feit dat de vraag naar organen veel groter is dan het beschikbare aanbod en dat de meeste patiënten vaak maar één kans hebben met een donororgaan of donorweefsel, betekent dat transplantaatafstoting desastreuze gevolgen kan hebben, met vaak de dood tot gevolg.

De vraag naar organen is vele malen groter dan het beschikbare aanbod, dus er zijn meer donors nodig (CC. Magnus D)
De vraag naar organen is vele malen groter dan het beschikbare aanbod, dus er zijn meer donors nodig (CC. Magnus D)

“Volgens het Amerikaanse ministerie voor gezondheid en sociale diensten (HHS) krijgt ongeveer 25 procent van de mensen met een donornier en 40 procent van de mensen met een donorhart, te maken met acute afstoting in het eerste jaar na de transplantatie.” (Stanford Medicine)

Transplantaatafstoting: kan THC het helpen voorkomen?

Onderzoekers voerden het betreffende onderzoek uit door een placebo of THC toe te dienen aan muizen die een huidtransplantatie hadden ondergaan. Bij deze transplantatie kreeg een groep muizen de huid van een andere groep muizen, die in genetisch opzicht van elkaar verschilden. Zoals gezegd werd de incompatibele huid behandeld met ofwel een placebo ofwel THC, het actieve bestanddeel van cannabis.

Door milt- en huidcellen van een donor te injecteren in muizen (waarbij knaagdieren model staan voor mensen die een orgaantransplantatie ondergaan), kwamen de onderzoekers erachter dat de muizen die met THC waren behandeld minder kans liepen dat het nieuwe weefsel werd afgestoten dan de muizen die met de placebo waren behandeld. Het onderzoek liet zien dat THC, door CB1-receptoren te activeren, afstoting hielp voorkomen via verschillende mechanismen:

– voorkomen dat het aantal T-celreceptoren in de lymfeklieren toeneemt, waardoor de kans op afstoting van het donorweefsel afneemt;

– zorgen voor een afname van tekenen van ontstekingsreacties;

– stimuleren van myeloïde suppressorcellen, die de reactie van de T-celreceptoren verminderen en afstoting voorkomen;

– de overlevingsduur van donorhuidcellen verlengen.

Een eerder onderzoek, in 2013 gepubliceerd in het online magazine Journal of Pharmacology Neuroimmune, gaf al een idee hoe THC de afweerreactie die leidt tot transplantaatafstoting, zou kunnen stoppen, in dit geval via de CB2-receptoren. Hoewel bij dit onderzoek uitsluitend gebruik werd gemaakt van celculturen, namen de onderzoekers een dosis-afhankelijk effect waar: een hogere dosis THC leidde tot een hogere mate van immunosuppressie. Daarnaast werden ook twee synthetische cannabinoïden in het onderzoek meegenomen. Deze bleken net zo goed te kunnen werken. Op basis van de resultaten concludeerden de onderzoekers dat cannabinoïden veelbelovend zijn om het slagingspercentage van orgaantransplantaties te helpen verhogen.

Onderzoeksresultaten: THC als behandeling bij transplantaatafstoting

De resultaten van dit onderzoek van de universiteit van South Carolina sluiten aan op het toenemende bewijs dat cannabinoïden gebruikt kunnen worden om de ontstekingsprocessen te moduleren en verminderen die gepaard gaan met transplantaatafstoting, maar ook met auto-immuunziekten, kanker en veel andere ernstig functioneel belemmerende ziekten.

“Alles bij elkaar heeft ons onderzoek aangetoond dat, in onze opvatting, cannabinoïdereceptoren voor het eerst een nieuwe behandelmethode kunnen bieden voor transplantaat-versus-gastheer-ziekte en ook allotransplantaatafstoting kunnen voorkomen via onderdrukking van de afweerreactie in de ontvanger”, concludeerde het onderzoeksteam.

Het is aangetoond dat cannabinoïden nuttig zijn bij het beperken van ontstekingsprocessen die optreden bij transplantaatafstoting en auto-immuunziekten (CC. Kingston Compassion Club Society)
Het is aangetoond dat cannabinoïden nuttig zijn bij het beperken van ontstekingsprocessen die optreden bij transplantaatafstoting en auto-immuunziekten (CC. Kingston Compassion Club Society)

Gezien de ernstige bijwerkingen die gepaard gaan met de huidige behandelingen om transplantaatafstoting te voorkomen, in combinatie met de zeer gunstige veiligheidskenmerken van THC, komen de onderzoekers tot de conclusie dat effectievere behandelingen met minder bijwerkingen hard nodig zijn. Helaas worden verbeteringen in geneesmiddelen op basis van cannabis vooral gedreven door de ontwikkeling van synthetische bestanddelen en niet door pure wetenschappelijke ontdekkingen.

“Deze gegevens onderschrijven de mogelijkheden die deze groep bestanddelen bieden als bruikbare behandelingen voor het verlengen van de overlevingsduur van transplantaten in de ontvangende patiënten”, aldus Mitzi Nagarkatti, mede-auteur van de medische faculteit van de universiteit van South Carolina, in een verklaring.

Patiënten die medicinale cannabis gebruiken en wachten op een transplantatie worden benadeeld

Het lijkt moeilijk te geloven en paradoxaal, maar ondanks dat de THC in medicinale cannabis een gunstig effect kan hebben voor patiënten die een transplantatie ondergaan, komen in veel landen patiënten die medicinale cannabis gebruiken tegen allerlei aandoeningen of om klachten te verlichten, mogelijk niet in aanmerking voor een orgaantransplantatie als ze positief getest worden op cannabis. Dit is nogal ironisch wanneer het gebeurt in landen waar medicinale cannabis legaal is, zoals in veel staten van de Verenigde staten.

Toch zijn er verschillende van dit soort gevallen in de media verschenen, zoals het verhaal van Norman Smith, een 64-jarige patiënt die van zijn artsen in het Cedards-Sinai Medical Centre na een positief testresultaat te horen kreeg dat ze hem van de wachtlijst af zouden halen totdat hij minstens zes maanden gestopt was met het gebruik van cannabis. Ze verplichtten hem ook om in die periode deel te nemen aan een behandelprogramma voor verslavingen. Het ironische hieraan is dat Smith in datzelfde medisch centrum een recept had gekregen voor medicinale cannabis om de nare bijwerkingen van zijn chemobehandeling tegen leverkanker te verlichten. Hij overleed nog voordat hij weer terug op de wachtlijst kon worden geplaatst.

In de Verenigde Staten is het gebruik van medicinale cannabis in veel staten legaal (CC. torbakhopper)
In de Verenigde Staten is het gebruik van medicinale cannabis in veel staten legaal (CC. torbakhopper)

De artsen stelden dat “ze middelenmisbruik serieus in overweging moesten nemen omdat het vaak een rol speelt in de ontwikkeling van ziekten waarvoor mogelijk een transplantatie nodig is, en omdat het nadelige gevolgen kan hebben voor het nieuwe orgaan na een transplantatie.” (Dr. Colquhoun). Ook hier is het ironisch dat deze verklaring niet is gebaseerd op wetenschappelijk bewijs. Het gebruik van cannabis leidt namelijk niet tot functieverlies of falen van een orgaan.

Bovendien getuigt het gelijkstellen van het gebruik van een medicinaal kruid als pijnstiller bij een terminale ziekte met middelenmisbruik van een beoordelingsfout aan de kant van de zorgprofessional. Dergelijke verklaringen zijn uitsluitend gebaseerd op stigma en onwetendheid. Helaas kunnen dergelijke vooroordelen van bepaalde artsen fatale gevolgen hebben voor de levens van onschuldige mensen. Mensen die ziek zijn en een transplantatie nodig hebben, net als andere patiënten in dezelfde situatie.

Het lijdt geen twijfel dat de bestaande beleidsbepalingen die deze mensen gezondheidszorg ontzeggen, moeten worden aangepast zodat cannabis wordt erkend als wettig erkend geneesmiddel. Beleidsmakers zouden er goed aan doen het voorbeeld te volgen van het wetboek van Californië, waarin een wet is aangenomen om dergelijke patiënten te beschermen.

Conclusie

Dit onderzoek, net als veel voorgaande onderzoeken, laat onmiskenbaar zien dat er meer diepgaand onderzoek nodig is naar de bruikbaarheid van THC bij het voorkómen van transplantaatafstoting bij mensen. De mogelijkheden van THC op dit gebied moeten verder worden verkend, zodat er wereldwijd meer levens kunnen worden verlengd en gered. Levens die een tweede kans krijgen dankzij duizenden onbaatzuchtige mensen die bereid zijn donor te zijn. Levens die, dankzij THC, het verschrikkelijke vooruitzicht van afstoting kunnen overwinnen na een broodnodige transplantatie. Als de wet maar niet in de weg stond.

Reageren

Heb je een standpunt? Deel hem dan hieronder.

Leave a Comment

Please enter a name
Oops, looks like you forgot something?
Read More
Read More
Read More
Read More
Read More