by Miranda on 21/04/2015 | Legaal & Politiek

CANNABIS IN SPANJE: NIEUWE WET OPENBARE VEILIGHEID

SPANJE Terwijl het wereldwijd de tendens is om cannabis uit het strafrecht te halen, besluit de Spaanse regering om zich achteruit te bewegen als een soort krab. Ze introduceert wettelijke hervormingen die een bedreiging zijn voor de successen die de afgelopen twee decennia werden behaald. Lees hier meer.


Terwijl het wereldwijd de tendens is om cannabis uit het strafrecht te halen, besluit de Spaanse regering om zich achteruit te bewegen als een soort krab. Ze introduceert wettelijke hervormingen die een bedreiging zijn voor de successen die de afgelopen twee decennia werden behaald. Die hervormingen zullen de komende maanden leiden tot een stijging van het aantal aangiften tegen gebruikers van de plant en tegen de cannabisgemeenschap.

CANNABIS IN SPANJE: NIEUWE WET OPENBARE VEILIGHEID

De omstreden ‘Ley de Seguridad Ciudadana’ (Wet Openbare Veiligheid) werd 26 maart jongstleden werd goedgekeurd. Sindsdien is het aantal boetes wegens het gebruik, het bezit en de teelt van cannabis enorm toegenomen, vertellen de voorstanders van legalisering. Zij zeggen dat er in het land een ware hetze wordt gevoerd tegen cannabis.

Spanje distantieert zich van de wereldwijde tendens van legalisering

Vele landen besloten een nieuw pad in te slaan en nieuwe strategieën te introduceren om de strijd aan te gaan tegen de zwarte markt voor cannabis en tegelijkertijd voordeel te halen uit een uitermate rendabele handel. Bovendien stond de strijd van de autoriteiten tegen de handel en het gebruik van cannabis altijd al in het teken van verboden en boetes. Maar dat is aan het veranderen.

Op het Amerikaanse continent was Uruguay het eerste land ter wereld dat de cannabishandel en het vrije gebruik ervan legaliseerde, wat acht andere buurlanden ertoe aanzette nieuwe regelgeving in te voeren. In de Verenigde Staten werd onlangs het recreatieve gebruik ervan goedgekeurd in de staten Washington, Alaska en Oregon en is medicinaal gebruik in meer dan 20 staten toegestaan.

In Europa verloopt het proces langzamer en wordt de regelgeving geleidelijker ingevoerd. Na Nederland volgden andere landen zoals Denemarken, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk, en laten we Portugal niet vergeten: daar werd drugsbezit al in 2001 uit het strafrecht gehaald. In Spanje ligt de zaak echter anders. Daar willen politici juist strengere sancties opleggen aan personen die in het openbaar worden betrapt met een kleine hoeveelheid marihuana, ongeacht of de drugs zijn bestemd voor verkoop of eigen gebruik.

Volgens het laatste werelddrugsrapport, opgesteld door het Bureau voor Drugs en Criminaliteit van de Verenigde Naties (ODCCP), zijn er wereldwijd momenteel tussen 125 en 227 miljoen gebruikers van cannabis en derivaten ervan. De Europese markt is een van de grootste; Spanje bekleedt in Europa de derde plaats wat betreft het aantal cannabisgebruikers, en de eerste plaats als het op dagelijks gebruik neerkomt.

Spanje bekleedt de derde plaats op Europese lijst van meeste cannabisgebruikers (©Eric Caballero)
Spanje bekleedt de derde plaats op Europese lijst van meeste cannabisgebruikers (©Eric Caballero)

Zou dit de reden zijn waarom de regering besloten heeft zich te distantiëren van de wereldwijde legaliseringstrend en boetes zwaarder te maken? Of draait het louter om de belastinginkomsten? Het lijkt wel alsof iemand op het idee is gekomen cannabisgebruikers aan te pakken met boetes en inbeslagnames omdat het opleggen van een celstraf niet zo eenvoudig bleek.

De nieuwe ‘Ley de Seguridad Ciudadana’ (Wet Openbare Veiligheid): een mokerslag voor de cannabissector

Op 26 maart jongstleden keurde de Kamer van Afgevaardigden de omstreden ‘Ley Orgánica de Seguridad Ciudadana’ (Organieke Wet Openbare Veiligheid) goed dankzij de absolute meerderheid van regeringspartij PP. Dit was in strijd met de visie van alle oppositiepartijen, die unaniem kritiek hebben geuit tegen de ‘politiestaat’ en het impliciete ‘despotisme’ van de wet.

De tekst werd vrijwel in stilte door de Senaat behandeld en vervolgens voltooid en definitief goedgekeurd. Er werd slechts een half dozijn amendementen in opgenomen – een schijnvertoning als je je realiseert dat er meer dan 270 werden voorgesteld. De nieuwe wet zal in juli in werking treden, nadat de tekst 16 maanden lang is behandeld. Volgens de regering schept de wet meer vrijheden en zal deze toch worden herroepen zodra de regering verandert. De wet, die in de volksmond ‘Ley Mordaza’ (muilkorfwet) wordt genoemd, voorziet in sancties tot 600.000 euro voor zeer ernstig geachte misdrijven. De zware sancties die hiermee kunnen worden opgelegd voor bepaalde vormen van sociaal protest en andere openbare gedragingen hebben veel stof doen opwaaien. Daarbij blijft echter een ander aspect van de wet, de nieuwe boeteregeling voor cannabis, haast onopgemerkt.

Met deze wet worden de sancties voor het gebruik, het bezit en de teelt van cannabis aanzienlijk zwaarder. De minimumboete voor het bezit van verdovende middelen in het openbaar (300 euro) wordt verdrievoudigd, privéteelt is verboden en boetes mogen niet langer worden vervangen door een ontwenningskuur.

Met de 'Ley de Seguridad Ciudadana' (Wet Openbare Veiligheid) worden de boetes voor het gebruik, het bezit en de teelt verdrievoudigd(©Gabriel Sanz)
Met de ‘Ley de Seguridad Ciudadana’ (Wet Openbare Veiligheid) worden de boetes voor het gebruik, het bezit en de teelt verdrievoudigd(©Gabriel Sanz)

Voorstanders van de legalisering van cannabis voeren aan dat deze boetes overdreven zijn en dat binnen de wet allerlei basale aspecten worden overgelaten aan het oordeel van de handhavende autoriteiten. Bovendien zeggen ze dat er een ware hetze wordt gevoerd tegen cannabis. Dit verbod wordt beschouwd als een gevaar voor de behaalde successen, zoals de Sociale Cannabisclubs die een nieuw bevoorradingssysteem hanteren dat los staat van het illegale circuit. Dit heeft internationaal naam verworven als het ‘Spaanse model‘, net zoals men voorheen over het ‘Nederlandse model’ sprak. Maar deze successen, en vele anderen, zouden wel eens reddeloos verloren kunnen zijn.

Classificatie van overtredingen en bijhorende boetes

De nieuwe Wet voor Openbare Veiligheid impliceert de herroeping van de zogenaamde ‘Ley Corcuera’ van 1992 en telt voortaan 55 artikelen in plaats van 39. De boetes worden onderverdeeld aan de hand van fouten of overtredingen:

– Zeer ernstige overtredingen: boetes van 30.001 tot 600.000 euro
– Ernstige overtredingen: boetes van 601 tot 30.000 euro
– Lichte overtredingen: boetes van 100 tot 1.000 euro

Zoals de minister van Binnenlandse Zaken, Jorge Fernández Díaz heeft uitgelegd, worden boetes voor zeer ernstige en ernstige overtredingen in drie gelijkmatige groepen opgesplitst. Standaard wordt de minimale boete opgelegd. Bij een verzwarende omstandigheid wordt de gemiddelde boete opgelegd. De maximale boete wordt opgelegd wanneer deze gerechtvaardigd is door het aantal en de omvang van de omstandigheden.

De toekomstige wet stipuleert het volgende met betrekking tot cannabis:

  • Gebruik en bezit: In lid nummer 20 wordt gesteld dat “het gebruik of het illegale bezit van giftige drugs, verdovende middelen of psychofarmaca op openbare plaatsen, wegen, in openbare instellingen of in het openbaar vervoer, zelfs als deze niet voor handel zijn bestemd, evenals het achterlaten van instrumenten, of andere zaken die ervoor worden gebruikt, op de bovengenoemde plaatsen en de tolerantie van dit gebruik in openbare ruimtes of instellingen door de eigenaars, beheerders of verantwoordelijken ervan” zal worden bestraft met een minimumboete die wordt verhoogd van 300 euro (vorige wet) tot € 601 euro en die kan oplopen tot 30.000 euro in het geval van een ernstige overtreding.
  • Teelt: Onder deze categorie van ernstige overtredingen valt tevens het nieuwe lid 23, waarin een sanctie is bepaald voor “het onwettig planten en telen van giftige drugs, verdovende middelen of psychofarmaca, wat niet strafbaar is”. Het bedrag is hetzelfde als bij gebruik en bezit. Op deze manier zal elke teeltactiviteit niet alleen onwettig zijn, maar ook langs administratieve weg kunnen worden vervolgd. Dit houdt in dat er bij de procedure geen gerechtelijk optreden komt kijken, net zoals bij de huidige sancties voor bezit en gebruik op openbare plaatsen.
  • Er worden sancties opgenomen voor ruimtes waarin het roken van joints is toegestaan.
  • Boetes mogen enkel door een ontwenningskuur worden vervangen wanneer delinquenten minderjarig zijn.

Araceli Manjón-Cabeza, de voormalige directeur-generaal van het ‘Plan Nacional sobre Drogas’ een overheidsinstelling die zich bezighoudt met het drugsbeleid, verklaarde in een interview met de krant El País dat “de regering met deze wet tegen de stroom in gaat” en dat “de afschaffing van de mogelijkheid om een ontwenningskuur te volgen ons op één lijn stelt met landen zoals Rusland, waar een gebruiker slechts als een delinquent wordt beschouwd”.

Een duur jointje

Het lijkt erop dat het feit dat privégebruik wettig is, niet veel betekent. Iedereen die in zijn woning een cannabisplant teelt voor eigen gebruik, riskeert een boete. Bovendien moet nog worden opgehelderd of de autoriteiten een huiszoekingsbevel nodig zullen hebben om de woning te betreden, of dat het volstaat dat een politieagent de plant vanaf de straat kan zien als die op een balkon of voor een raam staat. Het ligt voor de hand dat de meerderheid van de cannabisgebruikers het bedrag van dit soort boetes niet bepaald makkelijk zal kunnen opbrengen.

Met de boetes van deze nieuwe wet kan een jointje heel duur uitvallen (©prensa420)
Met de boetes van deze nieuwe wet kan een jointje heel duur uitvallen (©prensa420)

Maar er is meer! De regering is tevens van plan de ‘Ley de Tráfico’ (Wet inzake Drugshandel) te wijzigen zodat bestuurders die positief scoren in een drugstest kunnen worden beboet. Ongeacht of ze veel of weinig hebben gebruikt of het door passief roken hebben binnengekregen – zelfs de kleinste aangetroffen hoeveelheid kan een boete betekenen. Bovendien zijn gebruikers volledig overgeleverd aan het oordeel van de politieagenten die zelf mogen inschatten of een bepaalde hoeveelheid voor eigen gebruik of verkoop is bestemd.

Zelfs de VN heeft Spanje gevraagd de ‘muilkorfwet’ in te trekken

De onrust die deze wet op nationaal vlak heeft veroorzaakt vond weerklank bij internationale organisaties zoals de VN, die haar bezorgdheid heeft geuit over de manier waarop Spanje met de mensenrechten omspringt. Ook is de regering verzocht af te zien van de projecten in het kader van de Wet Openbare Veiligheid en de hervorming van het strafwetboek, omdat deze ‘de fundamentele rechten en vrijheden van individuen dreigen te schenden’ en ‘de rechten van uiting en expressie in het land ondermijnen’.

Deze internationale roep om aandacht is afkomstig van vijf rapporteurs van Speciale Procedures, het grootste orgaan met onafhankelijke deskundigen binnen het VN-programma voor de mensenrechten. Die organisatie bundelt de onderzoeks- en opvolgingsmechanismen die door de Mensenrechtenraad zijn opgesteld om kwesties in bepaalde landen of concrete thema’s op wereldniveau te monitoren.

Er is een regelgeving nodig voor wat al werkt

Het lijdt geen twijfel dat cannabisclubs en -verenigingen die de heilzame eigenschappen van het product verdedigen, en dan voornamelijk op medisch vlak, als paddenstoelen uit de grond zijn geschoten. In Spanje zijn er meer dan 700 clubs en verenigingen, die bij elkaar ongeveer 200.000 leden tellen. Alleen meerderjarigen die al drugs gebruiken en door een lid worden voorgedragen krijgen toegang. Het aantal dergelijke etablissementen is vooral gestegen in Catalonië en in het Baskenland, waar men ondanks de steeds terugkerende hinderpalen een regelgeving voor de situatie trachtte op te stellen.

Deze hinderpalen worden nog omvangrijker met de nieuwe ‘Ley de Seguridad Ciudadana’ (Wet Openbare Veiligheid), die in de sector voor veel opschudding heeft gezorgd. Men is er rotsvast van overtuigd dat de wet enkel en alleen is bedacht om belastingen te innen. De heersende mening is dat er helemaal geen behoefte was aan zulke wettelijke maatregelen, en dat de wet niet is afgestemd op de huidige sociale situatie, waarin het cannabisgebruik niet alarmerend is en zich normaliseert.

Daarom lijkt het dringender dan ooit dat het Spaanse parlement doet wat het al sinds de democratische overgang uit de weg gaat: Alles wat te maken heeft met het privégebruik en de privéteelt van cannabis in een wet gieten zodat er naast de zwarte markt ook een wettelijke ruimte zou bestaan. Een duidelijke, doeltreffende regelgeving voor een al bestaande industrie die rond de cannabisplant is ontstaan.

Gevolgen van de nieuwe wet voor cannabis

De nieuwe wet geeft blijkt van een repressieve visie rond het drugsfenomeen, die niet door de meerderheid van de Spaanse maatschappij wordt gedeeld. Bovendien bemoeilijkt de nieuwe regelgeving het nemen van maatregelen in het kader van volksgezondheid, mensenrechten en wetenschappelijk onderzoek.

  • Cannabisgebruikers zijn al zeer kwetsbaar en worden nog zwaarder vervolgd nu de minimale sanctie voor het gebruik of bezit op openbare plaatsen is verdrievoudigd.
  • Nu boetes niet langer door een ontwenningskuur kunnen worden vervangen, verdwijnt de focus op gezondheid.
  • Door het planten van cannabis te beboeten, wordt de eigen bevoorrading ervan gesanctioneerd.
  • De sociale cannabisclubs worden langs de administratieve weg verstikt door lokalen waarin drugs worden gebruikt te sluiten en vergunningen in te trekken.

Van de meer dan 300.000 aangiften van bezit en gebruik in Spanje in 2010, hield iets meer dan 83% (ongeveer 4 op 5) verband met cannabis. Op verschillende wetenschappelijke en discussieforums rond het drugsbeleid is met het erover eens dat een dergelijke repressieve regelgeving voor cannabis meer persoonlijke, gezins- en sociale schade zou kunnen aanrichten dan cannabis zelf.

Er staan softdrugs barre tijden te wachten

Het is tegenstrijdig dat Spanje, die de derde plaats bekleedt in de lijst met meeste cannabisgebruikers, de wereldwijde trends op het gebied van regelgeving niet volgt. Deze wet is mijlenver verwijderd van de internationale tendens en beschouwt gebruikers steeds meer als delinquenten. Bovendien worden er sancties opgelegd die, in de huidige economische conjunctuur, het leven van talloze personen zouden kunnen verwoesten. Legalisering zou daarentegen talloze positieve gevolgen met zich meebrengen, omdat alles wat wordt geregeld kan worden gecontroleerd, beoordeeld en zelfs geïnspecteerd. We hebben allen het recht om vrijelijk te beslissen wat we consumeren en een regelgeving is de beste methode om misbruik te voorkomen.

Alle personen hebben het recht om vrijelijk te beslissen wat ze consumeren (©Colectivo desde el 12)
Alle personen hebben het recht om vrijelijk te beslissen wat ze consumeren (©Colectivo desde el 12)

De Spaanse regering volgt halsstarrig een pad dat nergens toe leidt. Nu er in de Amerikaanse landen wordt getracht voordeel te halen uit de natuurlijke bronnen waarover men beschikt, worden ook de rechten van de cannabisgebruikers erkend en krijgen de kartels steeds minder handelingsvrijheid. Intussen kiest de Spaanse regering voor de compleet tegenovergestelde richting: de rechten van de cannabisgebruikers worden ingeperkt en in plaats van een poging te doen om de zwarte markt te beroven van de winst van de verkoop, is het enige doel de staatskas te vullen met het geld van de cannabisgebruikers.

Reageren

Heb je een standpunt? Deel hem dan hieronder.

Leave a Comment

Please enter a name
Oops, looks like you forgot something?
Read More