Spanje: De legalisering van cannabis moet wachten

Spanje Wanneer wordt cannabis in Spanje gelegaliseerd? Sommige denken al in 2017. Wij leggen uit waarom dat eerder pas in 2020 of 2021 zal gebeuren. De verandering komt, maar ligt nog in de toekomst.


De afgelopen maanden vond in de Spaanse cannabisbeweging de hashtag #Regulacion2017 veel weerklank. Op dit moment echter, enkele maanden voor het einde van het jaar, lijkt legalisering niet meer waarschijnlijk. Daarop zullen we langer moeten wachten. Toch bestaan er veel aanwijzingen dat de politiek op het punt staat een ommezwaai te maken. Maar wanneer? Wanneer kunnen we, de huidige politieke situatie in Spanje in aanmerking nemend, rekenen op algehele cannabislegalisering?

2017 is wat cannabislegalisering in Spanje betreft nu al een bewogen jaar. Veel instellingen en partijen deden onbevangen mee aan de debatten over wetswijzigingen waarmee de huidige politiek het verbod terzijde wil schuiven. Enkele maanden geleden heb ik in dit blog de mogelijkheden voor een dergelijke wetswijziging geanalyseerd en kwam ik tot de slotsom dat deze, waarschijnlijk, nog in de huidige wetgevende periode plaats kon vinden. Deze eindigt pas in 2020, tenzij de partijen Podemos en PSOE minister-president Rajoy voor die tijd ten val brengen en zo nieuwe verkiezingen afdwingen. Daar ziet het op dit moment echter niet naar uit.

Velen binnen de Spaanse cannabisbeweging, evenals sommige deskundigen, zijn er niettemin van overtuigd binnen enkele maanden de overwinning af te kunnen dwingen. #Regulacion2017 is de slogan van deze wens geworden en de aanhangers ervan laten zich luid en duidelijk horen. Juist daarom moeten we nauwkeurig bekijken met welke snelheid de zaken zich ontwikkelen opdat er geen valse hoop gewekt wordt. De redelijke waarschijnlijkheid dat legalisering voorlopig niet plaats gaat vinden, zou de cannabisbeweging kunnen demoraliseren en haar toch al beperkte krachten eroderen.

Ook ik heb in het eerder genoemde artikel iets voorspeld dat niet uitgekomen is: De regering van de Partido Popular heeft haar beroep tegen de Baskische drugswet (Ley de Adicciones del País Vasco) namelijk niet ingetrokken. Zij heeft het de Basken niet toegestaan een wettelijke regeling voor de legalisering van cannabisclubs uit te vaardigen. De Baskische nationalistische partij vroeg namelijk slechts om onbeduidende concessies om voor de begroting van de regering te stemmen en zo het thema cannabisclubs naar de toekomst te verschuiven. Het kan echter zijn dat over dit thema bij de volgende onderhandelingen met de Baskische nationalisten een doorbraak gerealiseerd wordt, want de Spaanse regering is in vele opzichten op hun stemmen aangewezen. Niemand weet echter of en zo ja wanneer dat gebeurt. Deze weg blijft dus voorlopig gesloten.

Een andere mogelijkheid is dat in de tussentijd de legalisering van medicinale cannabis gerealiseerd worden kan. Want na jaren van tegenstand zijn er nu bij de PP tekenen van een beleidsomslag te zien. Aangezien de andere fracties daar al langer voorstander van zijn, zou het niet verbazen wanneer op middellange termijn medicinaal gebruik uitgebreid wordt. Nu is dit nog beperkt tot het gebruik van Sativex als laatste middel bij multiple sclerose. De woordvoerster van het observatiecentrum voor medicinale cannabis (“Observatorio del Cannabis Medicinal“) heeft er fijntjes op gewezen dat daarvoor niet eens een wetswijziging nodig is. Bovendien maakte ze duidelijk dat dit niets met cannabisclubs noch met eigenkweek van doen heeft. In duidelijke taal: Alleen de verkoop van cannabinoïden door de farmaceutische industrie werd toegestaan. De strafrechtelijke vervolging van zelfkwekers en cannabisclubs werd niet opgeheven. Wij strijden echter voor wat anders.

De rechtbanken hebben genoeg van de onduidelijke wetgeving

Om die reden zou de legalisering van cannabis voor niet-medicinale doeleinden wel eens onverwachte steun kunnen krijgen van dezelfde rechters die vooralsnog de cannabisclubs verboden hebben. Want in hetzelfde vonnis dat de leden van de Ebers-club veroordeelde met de motivering dat de clubs zich schuldig maakten aan drugshandel (dit vonnis diende ook woordelijk ter veroordeling van de leden van de clubs Three Monkeys en Pannagh) stelde het hooggerechtshof tevens dat het Spaanse strafrecht met betrekking tot de handel in illegale verdovende middelen onduidelijke, bijna primitief aandoende afbakeningen en terminologie hanteert. Op grond daarvan heeft het hooggerechtshof de wetgever opgeroepen om eenduidige wetgeving dienaangaande te realiseren, die naar de mening van het gerechtshof op dit moment dus niet bestaat.

Bovendien heeft de Hoge Raad het bezwaar van de drie eerder genoemde clubs tegen hun veroordeling niet alleen ontvankelijk verklaard maar in het geval van Pannagh, waarvan ik zelf lid ben, zelfs erkend dat het hier gaat om ”een juridische kwestie met belangwekkende en algemene gevolgen voor maatschappij en economie”. Anders gezegd: De rechters van de Hoge Raad zijn van mening dat ze in het geval van Pannagh een thema moeten behandelen dat slaat op een groot gedeelte van de maatschappij en niet alleen op de veroordeelden zelf of de andere leden van Pannagh. Het staat buiten kijf dat daarmee de druk op het parlement wordt vergroot. De rechtbanken verwachten dat de politici duidelijke wetgeving opstellen. En wanneer zij dat niet doen, zijn ze bereid dit zelf ter hand te nemen.

Spanje: De legalisering van cannabis moet wachten - Sensi Seeds Blog

De Partido Popular doet op dit moment alsof hun neus bloedt. Dit is een strategie die minister-president Rajoy, een meester-struisvogel, al eerder goed van pas is gekomen. Omdat de partijen die legalisering nastreven dit argument echter kunnen gebruiken om hun voorstellen te ondersteunen en omdat er nog meer vonnissen van deze aard uitgesproken kunnen worden, kan het ook zo zijn dat de regeringspartij zich uiteindelijk gedwongen ziet om de strafrechtelijke regelingen eenduidiger te maken. En omdat de regering bij de VN reeds verklaard heeft drugsgebruik niet meer als misdrijf te willen bestraffen, kan het ook zijn dat uit de discussie daarover – wat in welke hoeveelheid onbestraft gekweekt of in bezit gehouden kan worden – uiteindelijk een legaliseringsregeling ontstaat, die wellicht slechts weinig vooruitgang brengt maar altijd nog beter is dan de huidige willekeur en juridische onzekerheid.

Spanje is Colorado niet

Een van de fouten die veel activisten die streven naar een nieuwe wettelijke regeling omtrent cannabis in Spanje het maken, is dat ze niet beseffen dat er enkele aspecten zijn waarin de Spaanse politiek fundamenteel verschilt van andere democratische landen. Wij in Spanje hebben een enorm restrictieve houding tegenover alle vormen van directe burgerparticipatie. In de Spaanse politiek is een referendum een absolute uitzondering en diverse regeringen hebben tot dusver alles in het werk gesteld om directe betrokkenheid van de burgers geen gewoonte te laten worden. Sinds het aannemen van de democratische grondwet in 1978 zijn er precies twee referenda geweest. Een in 1986 over het lidmaatschap van de NAVO en de andere in 2005 over de Europese grondwet.

Op dit moment is het in Spanje uitgesloten dat een burgerinitiatief erin slaagt om een voorstel, over welk onderwerp dan ook, direct in stemming te laten brengen bij het volk. Het meest op een referendum lijkt nog een ILP, een Iniciativa Legislativa Popular, waarbij 500.000 geldige handtekeningen moeten worden verzameld om een wetsontwerp aan het parlement voor te kunnen leggen, waarbij de partijen echter, zodra ze daarover de beschikking hebben, het voorstel eindeloos kunnen amenderen. Om die reden heeft het door de cannabispartij RCN-NOK ingediende ILP ter legalisering van eigenteelt en cannabisclubs nauwelijks kans van slagen. Bovendien mag een dergelijk wetsvoorstel geen betrekking hebben op zogenaamde organieke wetten, de Leyes Orgánicas, zoals bijvoorbeeld het wetboek van strafrecht en de wet betreffende de bescherming van de veiligheid van de burgers, de Ley de Seguridad Ciudadana, krachtens welke bezit en consumptie van cannabis strafbaar zijn. Het is duidelijk dat de beslissende zet die tot legalisering leidt niet gedaan zal worden door dit initiatief, ook al omdat enkele van de in het initiatief voorgestelde maatregelen, zoals de registratieplicht in een officieel register voor eigenteelt, door de meerderheid van de cannabisbeweging niet gesteund worden.

Of we het nu leuk vinden of niet: Het hangt allemaal af van de politieke partijen

Een ander kenmerk van het politieke systeem in Spanje is namelijk dat het zich minder druk maakt om echte democratie dan om de macht van de partijen. Ondanks het feit dat politieke partijen bij de meerderheid van de bevolking in ongenade zijn gevallen, vormen ze nog steeds vrijwel het enige middel om politiek te bedrijven. Het systeem van geheime lijsten, het ontbreken van werkende mechanismen voor burgerparticipatie en een kiessysteem dat vooral in de Senaat heel duidelijk in het voordeel van de grote partijen werkt – zo beschikt de Partido Popular met slechts 30% van de stemmen over 77% van de Senaatszetels – hebben tot gevolg dat iedere verandering door de partijen in gang moet worden gezet. En wanneer geen enkele partij in het parlement de absolute meerderheid heeft, hetgeen op dit moment het geval is, moeten meerdere partijen samenwerken. En dat kan in Spanje, waar men niet gewend is aan politieke coalities, lang duren.

Wanneer we kijken naar de gebeurtenissen in Baskenland, Navarra en recentelijk ook Catalonië, dan is het duidelijk dat voor het aannemen van een cannabiswet brede consensus nodig is waarbij zich meerdere partijen moeten aansluiten. Enkele daarvan houden zich echter pas sinds kort met het thema bezig en het is twijfelachtig of ze ineens enthousiast mee gaan doen. Een goed voorbeeld daarvan zijn de socialisten, de PSOE, die de afgelopen 40 jaar het verbodsbeleid mede gesteund hebben en die niet de indruk wekken dat ze ineens gemotiveerde voorvechters van een antiverbodsbeleid worden. Zowel bij hen als bij sommige andere partijen zijn er intern nog veel discussies nodig om de nieuwe werkelijkheid te accepteren.

Om ten aanzien van een zo omstreden thema als cannabis een brede en vreedzame consensus te bereiken, is het absoluut vereist om voorzichtig en geduldig te werk te gaan zodat de aanhangers van verandering binnen en buiten hun partijen terrein kunnen winnen. Dat staat echter niet gelijk aan lobbywerk. Die voorstellen zijn slechts papieren tijgers, hetgeen bij enkele groepen het geval is. Wanneer men er echter op die manier in slaagt dat een partij een voorstel ter sprake brengt in het parlement, zonder dat het een wetsvoorstel is, heeft men niettemin het thema op de agenda gezet. Maar wie denkt dat het daarbij om een slimme sluipweg gaat, vergist zich. Want het erop volgende proces bestaat uit het opstellen van een parlementair verslag waarvoor alle mogelijke ngo’s en deskundige gehoord moeten worden. Daarna volgt het opstellen van een resultaatstuk, dat waarschijnlijk tegenstrijdige conclusies bevat, en het uitwerken van een wetsontwerp waaraan de meerderheid van de fracties mee moet werken wil het succesvol zijn.

En hoe ziet het tijdpad eruit waarin dit alles moet plaatsvinden? Gezien het feit dat de betreffende verslagen over het thema cannabis zich in de regionale parlementen jarenlang voortgesleept hebben (in Baskenland werd in 2011 besloten zo’n verslag op te stellen en werden de resultaten pas in 2016 gepresenteerd) en dat omstreden wetten nooit later dan in het eerste derde gedeelte van de wetgevingsperiode aangenomen worden (dit om teleurstellingen onder de kiezers te voorkomen), is het – zoals een vriend met jarenlange politieke ervaring mij vertelde – meer dan waarschijnlijk dat deze en het begin van de volgende wetgevingsperiode simpelweg aan ons voorbij zullen gaan.

Het is derhalve nauwelijks realistisch aan te nemen dat er in Spanje voor 2020 of 2021 nieuwe wetgeving zal zijn. Wellicht wordt nog wel een ander cannabismedicijn toegelaten. Maar eigenteelt, noch de cannabisclubs, en al helemaal niet de commerciële handel van cannabis zullen voor die tijd gelegaliseerd worden. Ook wanneer de partijen daartoe de wil hadden (en enkele van hen hebben dat gewoonweg niet), ontbreekt gewoon de tijd voor snellere legalisering. Iets anders geloven is simpelweg niet reëel.

Voor mij en anderen die zich in dezelfde situatie als ik bevinden, namelijk erop wachten om zich te melden voor een gevangenisstraf of dat hun bezit in beslag genomen wordt, wordt het wachten een geduldstest. Ik ben de eerste die zou willen dat het anders was maar ik geloof dat het beter is om realistisch te blijven en de eigen krachten goed te verdelen omdat we weten dat we een lange adem nodig hebben. Juist de energie die sommigen nu al tentoonspreiden, zullen we later nodig hebben. We hebben er absoluut geen baat bij de zaken te overhaasten en op de korte termijn te denken. De race om cannabis te legaliseren is een marathon en wie meteen als een gek van start gaat, zal zeker geen succes hebben. Want voor de overwinning hebben we nog vele kilometers te gaan.

Reageren

Heb je een standpunt? Deel hem dan hieronder.

Leave a Comment

Please enter a name
Oops, looks like you forgot something?