Cannabis in Duitsland: wetgeving, gebruik en geschiedenis

Het gebruik van cannabis is illegaal in Duitsland, hoewel de wetgeving kleine hoeveelheden voor persoonlijk gebruik toestaat. Sommige politici dringen aan op volledige decriminalisering, maar de meerderheid van de bevolking is hier ongebruikelijk genoeg niet voor. De medicinale-cannabismarkt in het land is echter zeer succesvol en in 2020 kan medicinale cannabis uit het land zelf worden geoogst.

Cannabiswetgeving in Duitsland

Mag je cannabis bezitten en gebruiken in Duitsland?

Volgens de Duitse federale Wet op verdovende middelen (Betäubungsmittelgesetz) is het verboden om cannabis te bezitten in Duitsland. Als een overtreder wordt betrapt op bezit van welke soort drugs dan ook, kan deze technisch gezien worden bestraft met een gevangenisstraf van maximaal vijf jaar.

Het gebruik van cannabis staat echter niet op de lijst van overtredingen. De wet biedt een reeks alternatieven voor vervolging als de overtreder met een kleine hoeveelheid cannabis voor persoonlijk gebruik wordt betrapt. Deze alternatieven worden bepaald op basis van:

  • De betrokkenheid van anderen
  • Het strafblad van de overtreder
  • Of het publiek zou kunnen profiteren van de vervolging van deze persoon

In de meeste gevallen hebben de Duitse autoriteiten een ‘behandeling vóór straf’-aanpak, en vaak stellen ze een gevangenisstraf uit of trekken ze deze in als de overtreder toestemt in een behandeling.

Wat is een ‘kleine hoeveelheid’ cannabis?

In 1994 richtte het Federale Constitutionele Hof de aandacht op de verwarring over de term ‘kleine hoeveelheid’. In die tijd hadden alle Duitse staten verschillende interpretaties van wat een ‘kleine hoeveelheid’ was. Het Federale Hof van Justitie besloot dat niet naar het gewicht maar naar de hoeveelheid en potentie moest worden gekeken om te bepalen of een hoeveelheid cannabis klein was. Dus een ‘kleine hoeveelheid’ cannabis kan bijvoorbeeld 7,5 gram THC (de stof die verantwoordelijk is voor de ‘high’) of minder bevatten.

Het moet worden opgemerkt dat sommige Duitse deelstaten toleranter zijn dan andere wat betreft beperkt persoonlijk gebruik van cannabis.

In die gevallen moet de overtreder kunnen bewijzen dat de cannabis alleen voor persoonlijke consumptie was en niet zou worden verkocht of geleverd aan anderen. Daarnaast moet het duidelijk zijn dat niemand anders gevaar liep geschaad te worden (bijvoorbeeld doordat er een minderjarige in de buurt was tijdens het gebruik).

De hoeveelheid die kan worden gedefinieerd als ‘voor persoonlijk gebruik’ verschilt van staat tot staat, van zes gram op de meeste plaatsen tot 15 gram in Berlijn.

Mag je cannabis verkopen in Duitsland?

In Duitsland wordt de verkoop en levering van cannabis als een ernstiger vergrijp beschouwd. Als een overtreder wordt betrapt, kan deze volgens de Wet op verdovende middelen een gevangenisstraf van maximaal vijf jaar krijgen. Bij andere verzwarende omstandigheden wordt de strafmaat verhoogd met een tot twee, of vijf tot vijftien jaar. Bijvoorbeeld:

  • Als de cannabis aan minderjarigen is geleverd
  • Als minderjarigen betrokken waren bij de verkoop of levering
  • Als grote hoeveelheden cannabis zijn aangetroffen
  • Als de persoon werkte als lid van een bende
  • Als er wapens zijn gevonden

Mag je cannabis telen in Duitsland?

Cannabis telen is verboden in Duitsland en overtreders krijgen dezelfde straffen als voor verkoop en levering.

Desondanks heeft de Duitse regering zich gerealiseerd dat met de binnenlandse teelt van cannabis winst gemaakt kan worden. Begin 2019 werd in een officieel persbericht verklaard dat 79 bieders een offerte hadden ingediend om medicinale cannabis in het land te telen. Het laatste contract wordt later in het jaar toegekend. 

Is CBD legaal in Duitsland?

Volgens EU-wetgeving is het toegestaan om CBD te gebruiken, kopen en verkopen, als het maar minder dan 0,2% THC bevat. Houd er echter wel rekening mee dat de wetgeving enkele dubbelzinnigheden bevat. Het is legaal om een CBD-product bij een winkel te kopen, maar voor andere soorten cannabisproducten met een laag gehalte THC geldt dat mogelijk niet.

Zo wordt een hennepbareigenaar vervolgd voor de verkoop van gedroogde hennepbloemen in een thee. Hij is momenteel in afwachting van zijn proces. Het gehalte THC van hennep wordt beschouwd als laag en het is niet duidelijk of de consumptie van hennep in deze vorm verboden is of niet

Mogen cannabiszaden naar Duitsland verstuurd worden?

Duitsland is het enige Europese land dat de verkoop van cannabiszaden verbiedt. Omdat het land echter deel uitmaakt van de EU, houdt het zich aan het beginsel van ‘vrij verkeer van goederen’, wat betekent dat het legaal is om cannabiszaden naar Duitsland te versturen. Online zaden bestellen is ook legaal, als ze maar niet gebruikt worden om cannabisplanten te telen.

Medicinale cannabis in Duitsland

Duitsland heeft in 2017 nieuwe wetgeving ingevoerd die het gebruik van cannabis voor medicinale doeleinden toestaat. Sindsdien is het land uitgegroeid tot de grootste markt voor medicinale cannabis in Europa.

Aanvankelijk werden door de wetgeving de aanvragen van slechts ongeveer 1000 patiënten goedgekeurd. In november 2018 was dit aantal gestegen tot 40.000. Hiermee is het medicinale-cannabisprogramma van Duitsland een van de meest robuuste op het continent. Momenteel dekt ongeveer twee derde van de ziektekostenverzekeraars de kosten van patiënten die medicinale cannabis voorgeschreven hebben gekregen.

Tot 2019 was Duitsland volledig afhankelijk van geïmporteerde cannabisproducten om te voldoen aan de behoeften van zijn patiënten. Dit gaf problemen, omdat het aanbod meestal niet aan de vraag voldeed. Deze situatie gaat echter veranderen, omdat het land stappen onderneemt om de binnenlandse industrie te ontwikkelen.

De eerste Duitse oogst van medicinale cannabis wordt voorzien tegen het einde van 2020.

Beschikbare geneesmiddelen

In Duitsland kunnen patiënten momenteel drie medicinale-cannabisproducten krijgen, namelijk Sativex, Dronabinol en Nabilone. Deze zijn echter alle drie duur, waardoor sommige patiënten ze niet kunnen betalen, tenzij de geneesmiddelen worden gedekt door hun zorgverzekering.

Een andere mogelijkheid is om cannabisbloemen te kopen die worden geproduceerd door Bedrocan, Tweed en Aurora. De patiënt kan deze bloemen op eigen kosten kopen bij de apotheek.

Een recept verkrijgen

Het kan moeilijk zijn voor een patiënt om een recept voor medicinale cannabis te verkrijgen. Artsen zijn huiverig om een recept uit te schrijven, omdat ze sceptisch zijn over de medicinale effecten van cannabis of nog steeds denken dat er een taboe rust op het gebruik ervan. Ze lopen ook tegen grote belemmeringen aan wanneer ze ziektekostenverzekeraars om toestemming vragen.

Een bijkomende hindernis is de behoedzaamheid van het Duitse Gezondheidsfonds bij het verzekeren van farmaceutische producten in het algemeen. Aangezien het fonds momenteel alleen cannabisbloemen accepteert, zijn de kosten hoog, vooral vergeleken met andere vormen van cannabisgeneesmiddelen.

Industriële hennep in Duitsland

Hennepteelt werd verboden in 1982. Dit verbod duurde echter maar veertien jaar. In 1996 werd hennepteelt weer toegestaan, voornamelijk door wijdverbreide protesten van telers, wetenschappers en liefhebbers.

Sindsdien is de teelt ervan aan schommelingen onderhevig geweest. In 1996 werd bijvoorbeeld 3500 hectare gebruikt voor hennep, plus 3000 vierkante meter door het Nederlandse HempFlax. In 2011 was deze teelt bijna verdwenen.

In de jaren daarna herstelde de hennepmarkt zich. Tegenwoordig behoort Duitsland tot de vijf grootste telers van Europa, hoewel de oogstopbrengst in het niet valt bij die van het naburige Frankrijk.

De politiek en cannabis

De CDU (de christendemocraten onder leiding van bondskanselier Angela Merkel) is altijd tegen de legalisering van cannabis geweest. Sterker nog, sommige parlementsleden van de partij willen de bestaande wetgeving strenger maken in plaats van versoepelen.

Andere partijen, zoals de Groenen, hebben het tegenovergestelde standpunt en roepen op tot decriminalisering van cannabis. In 2017 stelden ze een wet voor, de Wet op cannabiscontrole. Hierin werd niet alleen de legalisering van recreatief gebruik voorgesteld, maar ook een gereguleerde markt geschetst voor de teelt, import, verwerking en verkoop van de drug.

Afgezien van de CDU en de extreemrechtse AfD steunt elke in de Bondsdag vertegenwoordigde partij de legalisering van recreatieve cannabis. Sommige politici gaan zelfs nog verder. Districtsburgemeester Monika Hermann heeft bijvoorbeeld opgeroepen tot de opening van cannabiscafés naar Nederlands voorbeeld in Berlijn.

Goed om te weten

Als je naar Duitsland reist of er woont, is het handig om het volgende te weten:

Geschiedenis van cannabis

Net als in veel andere Europese landen heeft cannabis een lange geschiedenis in Duitsland.

Uit archeologische opgravingen in Eisenberg in Thüringen in het midden van Duitsland is gebleken dat cannabis minstens 7500 jaar geleden al aanwezig was. In grotwoningen zijn zaden ontdekt, wat erop duidt dat deze antieke mensen de zaden mogelijk gebruikten in hun huishouden. Tijdens een andere opgraving in Wilmersdorf, tegenwoordig onderdeel van Berlijn, werden cannabiszaden in een urn aangetroffen die 2500 jaar oud zijn.

Er is meer dan genoeg bewijs dat erop wijst dat de plant ook later een belangrijke rol speelde in het Duitse plattelandsleven. In teksten uit de twaalfde eeuw, geschreven door de Benedictijnse abdis Hildegard von Bingen, wordt beweerd dat cannabis ‘de slechte sappen vermindert en de sterke versterkt’ en dat het kon worden gebruikt om hoofdpijn te behandelen. Haar onderzoek werd door velen gerespecteerd, hoewel de katholieke kerk tegen het gebruik van de drug was.

Tegen het begin van de vijftiende eeuw was het gebruik van cannabis voor medicinale doeleinden volledig ingeburgerd. Hoewel de inquisitie het gebruik van traditionele kruidengeneeskunde probeerde uit te roeien, hield de toepassing ervan stand in Duitsland. Dit is grotendeels te danken aan de middeleeuwse universiteiten, die grote moeite deden om de historische gebruiken van het land te behouden.

Tijdens deze periode werd cannabisolie algemeen gebruikt voor de behandeling van ontstekingen, hoest, parasitaire infecties, gonorroe en nog veel meer.

Ook de handelsexpedities naar Afrika en Azië rond het begin van de zestiende eeuw waren belangrijk. De zeelui kwamen terug met ‘Indiase hennep’, veel krachtigere soorten cannabis. Ook deze soorten werden in de medische praktijk opgenomen, maar het gebruik ervan raakte pas wijdverbreid in het midden van de negentiende eeuw.

Cannabis is nooit echt weggeweest in Duitsland. De plant bleef gewaardeerd worden als geneesmiddel, voedingsmiddel en rituele plant tot aan de twintigste eeuw, toen het verbod voet aan de grond kreeg.

Opvattingen over cannabis

Duitsland staat ambigu tegenover cannabis. Aan de ene kant pleiten veel politici, wetenschappers en andere mensen voor het decriminaliseren van recreatief gebruik. De CDU, de grootste politieke partij, en veel mensen in het hele land zijn echter tegen de legalisering van cannabis.

Uit een onderzoek bleek dat de meerderheid van de mensen in Duitsland tegen decriminalisering van cannabis voor recreatieve doeleinden is. 70% van de ondervraagde vrouwen was tegen legalisering van de plant, vergeleken met slechts 56% van de mannen. Ouderen waren minder voor het voortduren van het verbod. 72% van de mensen ouder dan 60 stemde ertegen. Bij de groep mensen onder de 30 steunde slechts 43% legalisering.

Een boete of vervolging?

Hoewel een kleine hoeveelheid cannabis voor persoonlijke consumptie wordt getolereerd, neemt het aantal aanklachten wegens cannabis steeds meer toe.

Iedereen die met cannabis wordt gepakt, wordt aangeklaagd, en vervolgens wordt het als een strafzaak beschouwd. Een aanklager kan dit intrekken en in plaats daarvan een boete opleggen. Zelfs als de zaak wordt geseponeerd, blijft de aanklacht echter een aantal jaar op iemands strafblad staan. Soms wordt het ook nog op het rijbewijs van de persoon geregistreerd, zelfs als hij of zij geen cannabis in een auto heeft gebruikt.

In 2017 heeft de politie 209.204 onderzoeken naar cannabisgebruik gedaan. Deze cijfers waren aanzienlijk hoger dan het jaar ervoor. De aanklachten maakten 3,9% uit van alle vastgelegde overtredingen en zijn daarmee een van de meest voorkomende redenen voor onderzoek. 

Het probleem is niet onopgemerkt gebleven. Politicus Marlene Mortler (CSU, christendemocraten) heeft een nieuw systeem voorgesteld, waarbij overtreders kunnen kiezen om een boete te betalen of hulp van deskundigen te krijgen. Nu sommige landen in Europa en andere delen van de wereld persoonlijk cannabisgebruik geheel decriminaliseren, zou het echter kunnen dat Duitsland dit voorbeeld volgt.

Gaat cannabis in de toekomst gelegaliseerd worden?

Op het moment van schrijven lijkt het aannemelijk dat de Groenen een rol gaan spelen in de volgende regering. Dit is gebaseerd op de huidige peilingen, waaruit blijkt dat de publieke opinie over hun beleid zeer positief is. Als dit het geval is, is het mogelijk dat hun Wet op cannabiscontrole aangenomen wordt, waardoor recreatief cannabisgebruik volledig gedecriminaliseerd zou worden.

  • Disclaimer:
    Hoewel alle moeite is gedaan om ervoor te zorgen dat dit artikel accuraat is, is het niet bedoeld om wettelijk advies te verzorgen. Individuele situaties zullen altijd verschillen en moeten worden besproken met een expert en/of advocaat.

Comments

10 reacties op “Cannabis in Duitsland: wetgeving, gebruik en geschiedenis”

  1. Goede ontwikkelingen in Duitsland! Rechters in binnen- en buitenland kiezen steeds vaker de kant van de kleinschalige thuisteler. Ook in Nederland deden rechters uitspraken in zaken waarbij burgers een beperkt aantal planten kweekten voor eigen (medisch) gebruik.

    Zie Nederlandse jurisprudentie op http://www.medicinale-cannabis.startpagina.nl

  2. Bart Hissink

    Een heel klein stapje in de goede richting. Je zou als Duitser bijna wensen dat je chronisch ziek wordt. Absurd dat zelf kweken uit den boze is.

    Wat wordt er voor de grote meerderheid, die niet ziek is, geregeld? #BaasineigenBrein

    1. Martijn sensiseeds.com - Sensi Seeds

      Dank voor je reactie Bart!

      Inderdaad een klein stapje en dat is mooi. Maar de controle blijft volledig in handen van de overheid, en dat is jammer.

      Toch is ieder stapje er 1, hoe klein die ook is.

  3. R.Reimerink

    Kan er in Nederland niet een z.g.n. burgerinitiatief worden georganiseerd om medicinale cannabis legaal verstrekt te krijgen en via de ziekte kosten verzekering geheel of gedeeltelijk vergoed te krijgen. Maar uitgebreider dan in de richtlijn aan de artsen van het ministerie staat vermeld.

  4. Nederland lijkt zo tolerant maar is evengoed zo enorm intolerant als het gaat om mensen te helpen genezen of een beter leven te kunnen hebben.
    Ligt dit aan de de pharmaceutische mafia of zijn we zelf niet wakker genoeg?

  5. in nederland word de Medicinale cannabis niet meer vergoed bij de ziekenkosten verzekering in 2017

  6. Bart Hissink

    Een vergunning voor iedere patiënt is niet reëel, alleen nodig om het verbod in stand te houden en niet te handhaven. Hiervan kunnen we leren hoe het NIET moet.

  7. Wil graag canna aktivist worden
    Gebruik zelf voor medische doeleinden.
    Wordt tijd dat gelegaliseerd wordt zowel medisch als recreatief

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Author and reviewer

  • Profile-image

    Sensi Seeds

    De redactie van Sensi Seeds bestaat uit botanici, medische en juridische experts, plus gerenommeerde activisten zoals Dr. Lester Grinspoon, Micha Knodt, Robert Connell Clarke, Maurice Veldman, Sebastian Marincolo, James Burton en Seshata.
    Meer over deze auteur
  • Maurice_Veldman

    Maurice Veldman

    Maurice Veldman is lid van de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten en een van Nederlands meest prominente cannabisadvocaten. Met 25 jaar praktijkervaring ondersteunt zijn kennis van het straf- en bestuursrecht cannabisverkopers en hennepproducenten door de ongelijkheden tussen het individu en de staat aan te kaarten.
    Meer over deze reviewer
Scroll naar top