by Miranda on 25/10/2017 | Legaal & Politiek

Vier wegen naar legalisering van recreatieve cannabis zonder internationaal recht te schenden

recreatieve cannabis Decennialang werd drugsbeleid gevoerd via het strafrecht en prohibitie. Men weet inmiddels dat dit niet werkt. De oorlog tegen drugs is verloren. Enkele landen willen nu dit beleid hervormen, cannabis reguleren en zich toch aan het internationale recht houden. Een onderzoek laat zien hoe dat kan. Lees verder.


Drugsbeleid berust al decennia lang op het strafrecht, zonder hierbij rekening te houden met de wereldwijde drugspraktijk. Het idee is dat iedereen door middel van verboden en straffen afgeschrikt wordt om drugs te vervaardigen, erin te handelen en ze te consumeren. Het staat inmiddels vast dat deze politiek niet functioneert en bovendien aanzienlijke gevolgschade met zich meebrengt. De oorlog tegen drugs is gewoon verloren en niemand heeft hem gewonnen. Om die reden spannen steeds meer belangengroepen zich wereldwijd in om deze politiek te hervormen, en zoekt men naar nieuwe wegen met een andere aanpak. In dit artikel laten we je kennismaken met een interessant voorstel van een deskundigengroep die het in alle landen mogelijk maken wil om recreatieve cannabis te legaliseren zonder daarbij internationaal recht te schenden.

Hervorming van het drugsbeleid – begint met cannabis

Op internationaal niveau schijnt men het eens te zijn over het feit dat er dringend hervorming nodig is van het huidige drugsbeleid dat door afschrikking het aanbod aan drugs wil verkleinen en het gebruik ervan tracht te verminderen. Er bestaat namelijk nauwelijks nog twijfel dat strenge wetgeving en hard straffen niet de juiste weg zijn om de wereldwijde drugsmarkt te laten opdrogen.

Een houtskoolschets in zwart-wit van een man achter een groot, pijlvormig bord met de tekst “Recreational Marijuana”
Verschillende manieren om recreatieve cannabis te reguleren. (© David Seibold)

Het volledig falen van de oorlog tegen drugs blijkt uit het feit dat het doel, de vermindering van de omvang van de wereldwijde markt voor illegale stoffen, niet bereikt is, terwijl er wel ernstige bijwerkingen te constateren vallen. Op basis van deze politiek:

  • worden buitenproportionele straffen, zoals de doodstraf of levenslang, opgelegd aan mensen die schuldig worden bevonden aan kleine overtredingen met betrekking tot cannabis of andere illegale stoffen;
  • is het aantal gevangenen dat vanwege drugsvergrijpen wordt bestraft in vele landen sterk gestegen, hetgeen hier en daar zorgt voor overvolle gevangenissen;
  • vinden wederrechtelijke en discriminerende arrestaties plaats zonder in aanmerking te nemen of het gaat om mensen die wellicht deze stoffen gebruiken voor de behandeling van een ziekte of aandoening.

Het wordt inmiddels op internationaal niveau erkend dat dit drugsbeleid faalt. Dit beleid dient hervormd te worden en wel op basis van medische en wetenschappelijke gegevens en bewijzen, onder waarborging van de mensenrechten en met als doel verbetering van de volksgezondheid, de sociale integratie en de veiligheid.

Veel landen hebben hun drugswetten inmiddels onder de loep genomen en belangrijke hervormingen in bovengenoemde zin doorgevoerd, waarbij begonnen is met cannabis. Sommige landen hebben de consumptie en het bezit van verdovende middelen voor persoonlijk gebruik gedecriminaliseerd, zodat de gebruikers van drugs de door hen benodigde sociale en medische hulp konden gebruiken zonder bang te hoeven zijn in de gevangenis te belanden. Andere landen hebben cannabis zelfs volledig gelegaliseerd en het verkrijgen ervan gereguleerd met als doel de criminele zwarte markt door middel van overheidscontrole op te laten drogen.

Cannabis als legaal genotmiddel in overeenstemming met internationaal recht

Hoewel reeds enige hervormingen in gang zijn gezet, is het internationale verbod op cannabis nog altijd van kracht. Dit leidt in naam van de oorlog tegen drugs in vele regio’s van de wereld nog steeds tot schending van de mensenrechten.

We hebben dus een innovatief drugsbeleid nodig dat de mensenrechten waarborgt, de schade aan alle betroffenen vermindert en een positieve ontwikkeling op dit vlak mogelijk maakt zonder het Enkelvoudig Verdrag over Narcotische Middelen van de VN te overtreden. Legalisering van recreatieve cannabis dient de eerste maatregel te zijn om dergelijke veranderingen op gang te brengen en een nieuw model voor wereldwijd drugsbeleid te creëren.

Tot de talrijke belangengroepen die wereldwijd naar nieuwe wegen zoeken om een nieuwe praktische aanzet te geven voor de regulering en legalisering van recreatieve cannabis zonder daarbij internationaal recht te schenden, behoort ook een deskundigengroep die een rapport getiteld ”de regulering van recreatieve cannabis en het internationale recht” geschreven heeft, dat een antwoord geeft op precies deze vraag.

Een foto van de ingang van het Europese hoofdkantoor van de Verenigde Naties in Genève, Zwitserland
De Europese zetel van de Verenigde Naties bevindt zich in Genève, Zwitserland (© Leandro Neumann Ciuffo)

Het team, dat bestaat uit leden van het International Centre for Science in Drug Policy (ICSDP) en de Munk School of Global Affairs van de universiteit van Toronto, heeft vier scenario’s ontwikkeld waarmee dit doel bereikt kan worden. Het rapport beschrijft dus vier mogelijke manieren waarmee nationale regeringen de legalisering van recreatieve cannabis op nationaal niveau kunnen combineren met het voldoen aan hun volkenrechtelijke plichten. Als belangrijkste voorbeeld daarvoor fungeert Canada.

Planning van transformatieve scenario’s: Canada als praktisch voorbeeld

Het doel van het rapport is om ”geïnteresseerde partijen over de mogelijkheden en uitdagingen van de diverse scenario’s te informeren”. Hiertoe werd de zogenaamde transformative scenario planning ofwel TSP-methode toegepast.

De TSP-methode heeft zich tot een belangrijk gereedschap ontwikkeld waarmee relevante en plausibele scenario’s voor de toekomst voorspeld dan wel opgesteld kunnen worden. Daarbij gaat het er niet om de waarschijnlijkheid van een scenario te voorspellen of te beslissen welk scenario te verkiezen valt. Het doel is veeleer om alle politieke ruimtes te structureren die als doel hebben om een nieuw drugsbeleid voor cannabis te formuleren. Dat zou het beslissingsproces verbeteren en de risico’s verminderen.

Hiertoe was een onderzoek naar de actuele politieke en internationale tendensen nodig om belangrijke trends te kunnen vaststellen. In het rapport heeft het team van ICSDP en de universiteit van Toronto een eerste basisonderzoek gedaan naar de gepubliceerde literatuur ten aanzien van een breed themaveld, waaronder:

  • de positionering van Canada ten aanzien van drugsbeleid in historisch en ontwikkelingstheoretisch opzicht;
  • de desbetreffende internationale verplichtingen die Canada aangegaan is;
  • de methodiek van VN-leden om hun internationale verplichtingen te wijzigen of antwoord te geven op kritiek op kennelijke niet-nakoming van dergelijke plichten door middel van compromissen;
  • de actuele discussies in verschillende landen en jurisdictie over regulering van de markten voor recreatieve cannabis.

Als tweede fase na dit omvangrijke onderzoek volgde een ronde van gesprekken met belangrijke personen uit de Canadese regering en met internationale en Canadese deskundigen op het gebied van drugsbeleidsvraagstukken om de diverse denkbare scenario’s te beoordelen, deze te vergelijken en ze nog exacter te formuleren.

Het resultaat van dit proces, waarvoor Canada als praktisch voorbeeld diende, bestaat uit vier mogelijke scenario’s die voor alle ondertekenende landen van het Enkelvoudig Verdrag over Narcotische Middelen van de VN uitvoerbaar zijn om de markt voor recreatieve cannabis te reguleren en niettemin hun internationale verplichtingen na te komen. Wanneer je meer details over de huidige internationale regelgeving ten aanzien van drugscontroles te weten wilt komen, raadpleeg dan pagina 6 en 7 van het rapport voor een zeer goede samenvatting.

 

Een foto van een Canadese vlag met bijgesneden cannabistoppen op het esdoornblad in een vitrine
Canada heeft een positie van niet-nakoming van het verdrag ingenomen (© GoToVan)

Vier scenario’s of wegen om recreatieve cannabis te reguleren

Scenario 1:

Verandering van het Enkelvoudig Verdrag inzake verdovende middelen van 1961 door de ondertekenende landen ten behoeve van het schrappen van alle bepalingen die regulering van de consumptie en productie van cannabis verbieden om daarna op nationaal niveau de markt voor recreatieve cannabis te kunnen reguleren.

Ook al zou het Enkelvoudig Verdrag inzake verdovende middelen van 1961 worden veranderd, dan is dit vanzelfsprekend onderhevig aan een lang en ingewikkeld proces vanwege de sterke politieke geladenheid van het onderwerp. Bovendien is voor een verandering van dit verdrag een meerderheid van de ondertekenende landen vereist, om welke reden ”de uitvoering van dit scenario intensieve onderhandelingen, het vormen van coalities en steun van machtige landen vereist”.

Scenario 2:

Opzegging van het Enkelvoudig Verdrag inzake verdovende middelen van 1961 en onmiddellijke hertoetreding met een reeks specifieke voorbehouden die regulering en legalisering van recreatieve cannabis mogelijk maken. Hiervoor moeten desbetreffende nationale wetten aangenomen worden die vervolgens naar formeel-diplomatieke maatregelen in het kader van de VN worden omgezet.

Bolivia heeft echter laten zien dat dit scenario succesvol zijn kan: Het Andesland zegde het verdrag van 1961 op om vervolgens onmiddellijk weer toe te treden, maar met een voorbehoud ten aanzien van de teelt, het bezit en het gebruik van de cocaplant. Wil echter een lidstaat onmiddellijk weer kunnen toetreden dan heeft het land de steun nodig van meer dan een derde van de in totaal 184 ondertekenende landen, net zoals voor Scenario 1. En wanneer een lidstaat dit besluit neemt dan ”komen daardoor hervorming van de nationale cannabiswetgeving enerzijds, en de flexibiliteit van de verdragen anderzijds, vaak met elkaar op gespannen voet te staan”.

Scenario 3:

Het argument van verenigbaarheid Hiertoe moet een lidstaat juridische argumenten naar voren brengen waarom regulering van recreatieve cannabis strookt met zijn internationale juridische verplichtingen. Zo heeft Uruguay het gedaan, toen het land in 2013 als eerste recreatieve cannabis op nationaal niveau legaliseerde en reguleerde. De argumentatie van Uruguay kwam erop neer dat hun nationale regulering in het geheel geen afbreuk deed aan de verplichtingen van het land ten aanzien van de doelstellingen van het Enkelvoudig Verdrag van 1961, en dan met name ten aanzien van de gezondheid en het welzijn van de mensen.

Net als andere scenario’s kent dit derde scenario voor- en nadelen. Enerzijds kunnen daardoor pogingen om het internationale drugsbeleid te moderniseren getorpedeerd worden wanneer men hierin een overtreding van de overeenkomst ziet, waardoor de spanningen ten aanzien van cannabis binnen de bestaande overeenkomst vergroot worden. Anderzijds bespaart men zich de ingewikkelde procedure uit scenario twee, ook al kunnen de diplomatieke betrekkingen tussen de verschillende lidstaten daardoor onder druk komen te staan.

Scenario 4:

De positie van niet-nakoming Bij dit scenario erkent een ondertekenend land dat zijn regulering van recreatieve cannabis diens internationale rechtsverplichtingen schendt. Daarmee neemt het land een positie van niet-nakoming in ten aanzien van de beginselen. Op deze manier kan worden voorgesorteerd op hervorming van het VN-verdrag omdat daardoor politieke druk ontstaat om ervoor te zorgen dat een nationale regulering van cannabis weer compatibel wordt met de verplichtingen krachtens het VN-verdrag, waarmee tevens een precedent voor andere landen geschapen wordt.

Tijdens de 59ste zitting van de VN-commissie voor verdovende middelen (Commission on Narcotic Drugs, CND) in maart 2016 sprak Hilary Geller, vice-staatssecretaris van Volksgezondheid van Canada, de wil uit van Canada tot internationale samenwerking. Zij wees erop dat ”de Canadese regering binnen de grenzen van het mogelijke zou proberen haar doelstellingen ten aanzien van de regulering van cannabis in overeenstemming te brengen met het internationale juridische kader van de drugscontroles en de geest van het VN-verdrag”. Canada is tot dusver het enige land dat een dergelijke positie van niet-nakoming heeft ingenomen. Hiermee heeft Canada een basis gecreëerd voor de nog te voeren discussie hoe men op nationaal niveau recreatieve cannabis kan reguleren zonder daarbij de internationale rechtsverplichtingen te hoeven schenden.

Een foto van het embleem van de Verenigde Naties (een wereldkaart met olijftakken aan weerszijden), gemaakt van metaal en bevestigd aan een muur
Vier scenario’s voor het vervullen van de plichten in het kader van het VN-verdrag bij regulering van recreatieve cannabis (© Stefano Maffei)

Een precedent scheppen en naar de toekomst kijken

Zoals gezegd kennen alle vier scenario’s een reeks consequenties voor de ondertekenende landen die bij hervorming van het cannabisbeleid in aanmerking genomen dienen te worden Wanneer een ondertekenend land besluit actief te worden en een wettelijk kader voor de regulering van recreatieve cannabis te creëren, bestaan er diverse mogelijkheden zonder dat daarvoor internationale verdragen verbroken hoeven te worden en wordt daarmee ook voor andere landen de weg geëffend.

De VN zelf schreef in zijn eerste World Drug Report van 1997: ”Wetgeving, ook in internationale verdragen, is nooit onherroepelijk en kan veranderd worden wanneer de democratische wil van de landen dit eist”. Daarom zou men van mening kunnen zijn dat er in 2017 allang een herziening van het verdrag geweest had moeten zijn, wanneer men bedenkt hoe overduidelijk de onenigheid tussen landen op dit gebied de afgelopen decennia was.

Dat bewijzen de talrijke nationale cannabisreguleringen wereldwijd, zoals bijvoorbeeld die in Uruguay of in de negen staten van de VS waar recreatieve cannabis inmiddels legaal is. Steeds meer landen kiezen ervoor om het in het VN-verdrag vastgelegde model van prohibitiebeleid te laten varen, althans voor cannabis, en hun beleid zelf verder te ontwikkelen net als op andere gebieden. Wij hopen dat de VN zich daarbij snel zal aanbbbbbbbbsluiten.

Reageren

Heb je een standpunt? Deel hem dan hieronder.

Leave a Comment

Please enter a name
Oops, looks like you forgot something?
Read More
Read More
Read More
Read More
Read More
Read More