by Seshata on 13/08/2015 | Medicinaal

Hoe cannabis ME kan behandelen (chronischevermoeidheidssyndroom, CVS)

chronischevermoeidheidssyndroom CVS Myalgische encefalopathie (ME) is een complexe en controversiële aandoening die wordt gekenmerkt door chronische symptomen van vermoeidheid die geen duidelijke oorzaak hebben en niet verdwijnen door rust. Hoewel er zeer weinig empirisch onderzoek is gedaan naar het potentieel van cannabis als middel tegen ME, hebben talloze patiënten aangegeven zich subjectief beter te voelen.


Wat is myalgische encefalopathie?

Myalgische encefalopathie (ME) heeft diverse namen gehad sinds het tientallen jaren geleden voor het eerst werd beschreven: myalgische encefalomyelitis, chronischevermoeidheidssyndroom (CVS), chronisch Epstein-Barrvirus (omdat werd gedacht dat de aandoening werd veroorzaakt door het Epstein-Barrvirus), postviraal vermoeidheidssyndroom en systemische-inspanningsintolerantieziekte.

ME is een slopende aandoening waarbij de patiënt een extreme, aanhoudende vermoeidheid ervaart
ME is een slopende aandoening waarbij de patiënt een extreme, aanhoudende vermoeidheid ervaart

Naast gevoelens van intense, voortdurende lichamelijke en mentale vermoeidheid en post-exertionele (na inspanning) malaise, kunnen mensen met ME ook last hebben van hoofdpijn, spier- en gewrichtspijn, zere keel, spijsverteringsstoornissen, gezwollen lymfeklieren, verminderde geheugenfunctie en concentratie, en depressie. De hevigheid van de symptomen varieert per persoon en in sommige gevallen wordt de kwaliteit van het leven van de patiënt er aanzienlijk door verminderd.

Fysiologisch gezien wordt ME sterk in verband gebracht met een ontsteking van de hersenen en het ruggenmerg. Dit is terug te zien in de term ‘encefalomyelitis’, al wordt deze term geleidelijk aan vervangen door ‘encefalopathie’ om een algemene stoornis van het centraal zenuwstelsel aan te geven. Uit een onderzoek uit 2014 bleek dat patiënten met ME/CVS tekenen van ontstekingen in bepaalde hersengebieden vertoonden die 45-199% hoger waren dan bij de gezonde controlegroep.

Wat veroorzaakt myalgische encefalopathie?

De onderliggende oorzaak van ME is nog steeds niet bekend. De algemene opvatting luidt dat het gaat om een combinatie van genetische, omgevings-, infectie- en psychologische factoren.

De mogelijkheid dat een virale infectie een rol speelt is nog niet uitgesloten. Het lijkt er echter wel op dat de eerdere opvatting dat het Epstein-Barrvirus (waarvan bekend is dat het mononucleosis of klierkoorts veroorzaakt) de onderliggende oorzaak was, onjuist is. Dit virus is namelijk niet aanwezig in alle patiënten met deze aandoening (inmiddels wordt de chronische vermoeidheid die wordt veroorzaakt door het virus specifiek Epstein-Barr chronische vermoeidheid genoemd). Daarnaast wordt aangenomen dat chronische stress (die zes maanden of langer duurt) een belangrijke rol speelt.

Het zijn voornamelijk vrouwen die aan ME lijden. Ook schijnt de aandoening iets vaker voor te komen onder indianen en Afro-Amerikanen dan onder blanke Amerikanen. Bovendien hebben onderzoeken onder families aangetoond dat bloedverwanten van ME-patiënten een verhoogd risico lopen om de ziekte te krijgen, wat erop wijst dat er inderdaad een genetisch aspect is dat een rol speelt bij de ontwikkeling.

Heeft cannabis een gunstig effect op de symptomen van ME?

Ontsteking in de hersenen en het CZS wordt beschouwd als de onderliggende oorzaak van aandoeningen als ME
Ontsteking in de hersenen en het CZS wordt beschouwd als de onderliggende oorzaak van aandoeningen als ME

Hoewel er geen empirische onderzoeken of klinische trials blijken te zijn die specifiek onderzoek doen naar het vermogen van cannabis om symptomen van ME te verlichten, zijn er talloze patiënten in de VS die aangeven subjectieve verlichting van de symptomen te ervaren.

Patiënten melden vooral verbetering op het gebied van slaapstoornissen en niet-verfrissende slaap, gewrichts- en spierpijn, depressie en emotionele onevenwichtigheid. Sommige patiënten gaven ook aan dat het gebruik van cannabis het primaire vermoeidheidssymptoom daadwerkelijk vermindert. Hierbij werd vaak vermeld dat de sativa-dominante stammen effectiever zijn dan de indica-dominante stammen.

Nogmaals: hoewel er niet specifiek onderzoek is gedaan naar het vermogen van cannabis om de symptomen van ME te verlichten, zijn er talloze onderzoeken gedaan naar symptomen die kenmerkend zijn voor, maar niet uitsluitend horen bij deze aandoening, zoals slaapstoornissen, chronische pijn, verstoorde energieregulering, verstoord immuunsysteem en cognitieve en emotionele stoornissen.

Welke ME-symptomen worden het meest verbeterd door cannabis?

Het is vrij goed vastgesteld dat cannabis een slecht slaappatroon kan verbeteren. Verschillende onderzoeken hebben aangetoond dat de remslaap afneemt, maar de diepe slaap toeneemt bij gebruik van cannabis. Hierdoor kan de algemene mate van verkwikking groter zijn bij de patiënt.

Van chronische pijn is ook bekend dat het minder wordt door gebruik van cannabis. Het is aangetoond dat dit geldt voor zowel neuropatische pijn (veroorzaakt door letsel of een stoornis aan de zenuw zelf) als nociceptieve pijn (veroorzaakt door een andere factor dan letsel aan de zenuw zelf, zoals een wond of ontsteking in het omliggende weefsel).

De potentiële rol die cannabinoïden kunnen spelen bij de behandeling van een depressie en cognitieve stoornissen is controversieel, maar er zijn onderzoeken die duiden op een mogelijk positief effect bij bepaalde patiënten. Dit positieve effect zou dan afhankelijk zijn van de dosis, regelmaat en gebruiksgeschiedenis, en genetische en omgevingsfactoren.

Er wordt verondersteld dat een lage dosis van cannabinoïdereceptoragonisten, zoals THC, een gunstige invloed op een depressie heeft, en een hoge dosis een matige invloed. Daarnaast is aangetoond dat het geheugen verbetert bij toediening van rimonabant, een synthetische CB1-receptorantagonist die vorig jaar wegens ernstige veiligheidsproblemen niet langer als medicijn voor gewichtsverlies op de markt mocht worden gebracht.

Relatie tussen ME en fibromyalgie

Depressie en emotionele onevenwichtigheid zijn veelvoorkomende symptomen van ME
Depressie en emotionele onevenwichtigheid zijn veelvoorkomende symptomen van ME

Door de hoge mate van comorbiditeit en de vele gedeelde symptomen van ME en het fibromyalgiesyndroom (FMS), wordt vaak gedacht dat het één en dezelfde ziekte is die zich bij iedere patiënt enigszins anders kan manifesteren. 50-70% van de patiënten die zijn gediagnosticeerd met FMS voldoen ook aan de criteria voor ME. Het vermoeden bestaat dat het verschil in diagnose ontstaat doordat artsen de symptomen van hun patiënten scharen onder ofwel een stoornis van de spieren en gewrichten (FMS), ofwel het immuunsysteem en dan met een externe (bijv. virale) of een auto-immune oorzaak (ME/CVS).

FMS is een aandoening die wordt gekenmerkt door chronische pijn in bepaalde gebieden van het lichaam en een verhoogde gevoeligheid voor aanraking en druk. Patiënten ervaren vaak ook chronische vermoeidheid, spier- en gewrichtspijn, cognitieve stoornissen, slaapstoornissen en depressies. Als de twee aandoeningen één en dezelfde aandoening zijn, kan gezegd worden dat FMS het subtype is waarbij pijn het primaire symptoom is, en dat vermoeidheid het primaire symptoom is van het subtype dat momenteel bekend is als ME of CVS.

Hoewel het aantal onderzoeken specifiek naar ME en cannabis gering is, is er wel veel onderzoek gedaan naar FMS en cannabis. In veel van deze onderzoeken werd aangetoond dat cannabis kan leiden tot een aanzienlijke subjectieve verlichting van verschillende symptomen, waaronder spier- en gewrichtspijn, spijsverteringsstoornissen en slaapstoornissen.

Het endocannabinoïdesysteem en ME

Er zijn een aantal onderzoeken uitgevoerd naar de rol van het endocannabinoïdesysteem (ECS) in de ontwikkeling en progressie van ME; en verschillende onderzoeken naar de rol ervan bij stress en algemene vermoeidheid, en postvirale-vermoeidheidsaandoeningen. Bovendien zijn er relatief veel onderzoeken gedaan naar het ECS en verwante aandoeningen zoals FMS, chronische stress en multiple sclerose (waarbij chronische vermoeidheid ook een van de primaire symptomen is, en wat in vele opzichten vergelijkbaar is met ME).

Fibromyalgie en ME zijn nauw verwante aandoeningen, waarbij de eerste meer wordt gekenmerkt door pijn en de laatste door vermoeidheid
Fibromyalgie en ME zijn nauw verwante aandoeningen, waarbij de eerste meer wordt gekenmerkt door pijn en de laatste door vermoeidheid

De gemeenschappelijke oorzaak van ME en chronische stress lijkt ontsteking in de hersenen en het weefsel van het centrale en perifere zenuwstelsel te zijn. En hoewel ontsteking over het algemeen niet als een symptoom van FMS wordt gezien, zijn er steeds meer aanwijzingen die erop duiden dat het tegengestelde mogelijk waar is, en dat ontsteking van de fascie (het bindweefselvlies dat de spieren en organen in het lichaam omsluit en bedekt) mogelijk een belangrijke rol speelt. De onderliggende oorzaak van multiple sclerose is ontsteking en afbraak van de myelineschede die de neuronen van de hersenen en het centraal zenuwstelsel omhult.

Het is duidelijk vastgesteld dat het ECS een fundamentele rol speelt in het optreden en behandelen van ontstekingen. Daarnaast is de relatie tussen het ECS en FMS ook algemeen bekend. Ook raakt men steeds meer doordrongen van het feit dat chronische stress een belangrijke oorzaak is van ontstekingen in het centrale en perifere zenuwstelsel.

Onderzoek naar ontstekingen, het immuunsysteem en ME

In een belangrijk onderzoek uit 2012 werd het effect van inspanning op genexpressie bij MS- en ME-patiënten onderzocht en vergeleken met gezonde controlegroepen. Uit dit onderzoek bleek dat ME-patiënten een verhoogd gehalte hebben aan genen die betrokken zijn bij de expressie van metaboliet-detecterende en adrenerge receptoren. Bij MS-patiënten waren slechts bepaalde adrenerge receptoren toegenomen.

Een van de adrenerge receptoren die was toegenomen bij ME-patiënten was de TRPV1-receptor. Deze receptor maakt strikt genomen geen deel uit van het endocannabinoïdesysteem, maar er is wel meerdere malen aangetoond dat de biologische mechanismen ervan mogelijk worden beïnvloed door ECS-gerelateerde activiteit. Het is bovendien bekend dat de endogene cannabinoïde anandamide deze kan activeren.

De relatie tussen anandamide, de TRPV-1-receptor en spiervermoeidheid dient nader te worden onderzocht. Interessant genoeg blijkt uit een onderzoek uit 2010, naar de mogelijke voordelen van regelmatige consumptie van chocola rijk aan cacao en polyfenolen bij CVS-patiënten, dat de symptomen bij de ‘cacao-groep’ over de hele linie waren verbeterd ten opzichte van de controlegroep. Het is bekend dat chocola die rijk is aan cacao bestanddelen bevat die bijna gelijk zijn aan anandamide. Gedacht wordt dat het werkingsmechanisme (bezorgen van subjectieve gevoelens van geluk en ontspanning) bij beide verloopt via de TRPV-1-receptor.

Er moet duidelijk nog veel gebeuren voordat we een volledig inzicht hebben in de relatie tussen het endocannabinoïdesysteem en aandoeningen zoals ME. Het staat echter vast dat het ECS een belangrijke rol speelt bij dergelijke aandoeningen.

Reageren

Heb je een standpunt? Deel hem dan hieronder.

Leave a Comment

Please enter a name
Oops, looks like you forgot something?
Read More
Read More
Read More
Read More
Read More