Autorijden en cannabis in Spanje: de criminaliseringstrategie (2/2)

CANNABIS IN SPANJE Dit is het tweede deel van het artikel over cannabis en autorijden in Spanje. We analyseren de redenen waarmee de repressieve drugsteststrategie worden gerechtvaardigd en adviseren je hoe je jezelf kunt beschermen, met praktische tips voor wanneer je wordt aangehouden.


In het eerste deel van dit artikel zagen we hoe de Spaanse overheid cannabisgebruikers onderdrukt onder het voorwendsel dat autorijden onder de invloed van cannabis gevaarlijk is. We bespreken nu de consequenties van deze strategie en het gebruik ervan als een strafbelasting tegen gebruikers van de plant, evenals de rechtsmiddelen die worden ingezet om dit tegen te gaan. We geven ook enkele tips voor wanneer je onverhoopt mocht worden aangehouden voor een drugscontrole.

Het feit dat een cannabistest voor rijden onder invloed positief kan uitvallen ook al is het uren geleden dat je cannabis hebt gebruikt, heeft een vernietigend effect op de Spaanse cannabisgemeenschap. De gevolgen van een positieve test zijn keihard: een boete van 1000 euro en zes punten aftrek (van de twaalf) op je rijbewijs. Als er tekenen zijn dat de effecten van de plant nog werkzaam zijn, kan de overtreding een misdrijf worden en kun je de gevangenis ingaan. Als je betrokken raakt bij een ongeval, dan is rechtsvervolging waarschijnlijk, ook al ligt de schuld bij de andere partij. Daarbij dient vermeld te worden dat verzekeringsmaatschappijen zijn begonnen mensen die positief hebben getest voor drugs niet langer te verzekeren.

Gedwongen onthouding van cannabis of autorijden

In het licht van deze situatie zijn veel gebruikers die in hun dagelijks leven auto moeten rijden, met name voor hun werk, opgehouden met cannabis te gebruiken. Anderen zijn opgehouden met autorijden, maar dit is voor de meeste mensen niet haalbaar. In de praktijk leidt deze strategie dus rechtstreeks tot criminalisering van cannabisgebruikers. In een land waar cannabis nooit een misdrijf was, heeft het leggen van de link tussen cannabisgebruik en verkeerscriminaliteit het perverse effect dat vele geledingen van de bevolking tot onthouding overgaan, iets dat gangbare administratieve of drukkende maatregelen – met honderdduizenden boetes per jaar – niet voor elkaar konden krijgen.

De huidige regering Rajoy heeft laten weten dat ze, indien mogelijk, nog verder zal gaan met de repressie. Begin 2017 maakte de regering bekend dat ze een nieuwe test aan het voorbereiden is die de noodzaak voor een tweede test in een laboratorium overbodig maakt en dat ze het aantal tests willen vertienvoudigen. Gelukkig ontkende López-Rivadulla [professor aan de universiteit van Santiago de Compostela, vakgroep Forensische Wetenschappen – vert.] zelf kort daarna die mogelijkheid. Niettemin is er een andere hervorming die wel zou kunnen slagen, namelijk het voorstel dat iedereen die een tweede keer positief wordt getest op alcohol of drugs voorgoed zijn rijbewijs kwijt is. Dit is iets dat zeer grote problemen kan veroorzaken in een maatschappij die enorm afhankelijk is van autorijden.

De Dräger Drugtest 5000: een geldmachine

Een ander pervers effect van deze strategie is de heffing van een strafbelasting voor cannabisgebruikers, die de grote meerderheid uitmaken van de drugsgebruikers. Bij het presenteren van hun wijd en zijd gebruikte product, de Dräger Drugtest 5000, op stadhuizen en in autonome gemeenschappen, legt het bedrijf Dräger zelf de nadruk op de grote sommen geld die met boetes kunnen worden verdiend. Op hun website benadrukt het bedrijf dat een van de grootste voordelen van de test “de extreem lage opsporingsgrens is van THC als belangrijkste actieve ingrediënt van cannabis.” Dit betekent dat Dräger een middel aanbiedt dat is ontworpen om te jagen op cannabisgebruikers, ongeacht of zij echt een gevaar op de weg zijn of niet.

Om nog meer automobilisten onder invloed van cannabis te kunnen vangen, heeft Dräger het omslagpunt voor opsporing op 5 nanogram THC per milliliter speeksel gezet voor mobiele tests. Voor opiaten en cocaïne is deze limiet 20 ng/ml en voor amfetamine 50 ng/ml. Het is opvallend dat overheidsfunctionarissen, wanneer ze over dit onderwerp in het openbaar spreken, zeggen dat de limiet voor cannabis op 25 ng/ml ligt, terwijl zowel de fabrikant als de evaluatiestudies in opdracht van de overheid iets anders zeggen. Bij een laboratoriumtest daalt de limiet nog verder, namelijk naar slechts 1 ng/ml voor cannabis, vergeleken met 5 ng/ml voor heroïne, 20 ng/ml voor morfine en 25 ng/ml voor MDMA, hetgeen niet in verhouding staat tot de huidige minimale doses. Belangrijk is te weten dat voor de Spaanse wet een monster dat ter plekke wordt geanalyseerd slechts als indicatie wordt beschouwd, terwijl een monster dat in een laboratorium wordt geanalyseerd, met een opsporingslimiet die vijf keer zo scherp is, als bewijs geldt. In aanmerking genomen dat er geen duidelijk verband is tussen het niveau van cannabis in het bloed en dat in speeksel zijn we dus in een positie van totale weerloosheid beland.

Medicinaal gebruik van cannabis, CBD en autorijden

Een foto van een joint, cannabis knoppen en autosleutels.

Een nog somberder beeld ontstaat als we de positie van mensen die cannabis medicinaal gebruiken erbij betrekken. Onder de Verkeerswet worden “stoffen die worden gebruikt op medisch voorschrift en op therapeutische gronden” niet bestraft. Het probleem is dat Sativex© het enige cannabisgeneesmiddel is dat in Spanje is toegestaan en dat het alleen als tweede optie wordt voorgeschreven in geval van multiple sclerose. Dit betekent dat slechts enkelen van de duizenden medicinale-cannabisgebruikers in Spanje van deze uitzondering kunnen profiteren. Bovendien zegt de wet duidelijk dat de uitzondering van toepassing is “mits men in staat is een voertuig te gebruiken in overeenstemming met de verplichting tot zorgvuldigheid, behoedzaamheid en zonder afleiding”. Aangezien niet is vastgesteld bij welke hoeveelheid THC in bloed of speeksel deze vermogens worden aangetast, is het waarschijnlijk dat het erop zal uitdraaien dat gebruikers van medicinale cannabis in Spanje zonder uitzondering zullen moeten stoppen met autorijden. En aangezien het aantal geautoriseerde indicaties van cannabisderivaten ongetwijfeld nog zal toenemen, zal ook het aantal mensen toenemen dat daardoor niet meer kan rijden. Blijven ze rijden dan lopen ze grote kans om zwaar beboet te worden en een misdrijf te begaan.

Hoewel er geen duidelijke gegevens beschikbaar zijn over CBD, dat geen psychoactieve stof is, waarschuwen sommige deskundigen nu al dat de grote structurele overeenkomsten tussen THC en CBD tot verwarring kunnen leiden. Als de test namelijk de twee stoffen door elkaar haalt, zouden gebruikers van CBD vervolgd kunnen worden ook al is hun rijvaardigheid op geen enkele manier aangetast. Dit punt behoeft overduidelijk nader onderzoek.

Er is nog hoop – geslaagde beroepszaken tegen nieuwe verkeerswet

Gesteld voor deze situatie is men begonnen te reageren, met name op juridisch gebied. Er zijn diverse beroepszaken gestart tegen vonnissen op basis van de nieuwe Verkeerswet waarin de vinger wordt gelegd op de diverse zwakke punten van de wet. Het eerste is het ontbreken van regulering van actieve ingrediënten die in bloed of speeksel aanwezig moeten zijn om aantasting van de rijvaardigheid te kunnen vaststellen. In tegenstelling tot de blaas- en radarapparaten die de politie gebruikt, zijn drugstests niet officieel metrologisch goedgekeurd. Ten tweede gaat men door de aanwezigheid van THC te bestraffen en niet zijn gevaarlijke gevolgen voor de rijvaardigheid, zijn missie te buiten om de verkeersveiligheid te beschermen, doordat men mensen bestraft die geen risico vormen. Ten derde wordt door het bestraffen van niet-gevaarlijk gebruik de privacy van mensen geschonden. De nieuwe wet ten aanzien van cannabis en rijvaardigheid bestraft mensen voor een activiteit, namelijk cannabisgebruik, die in Spanje legaal is.

De bovengenoemde aspecten hebben al twee keer het constitutionele hof gehaald. Enerzijds stelde een geschillentribunaal in Vitoria de ongrondwettelijkheid van regulering door middel van drugstests aan de orde omdat het fundamentele rechten zou schenden. Anderzijds heeft het advocatenkantoor Brotsanbert, in samenwerking met Rafael Agulló, een amparo-rechtsgeding aanhangig gemaakt tegen een straf die was opgelegd aan een automobilist in Cantabria. Terwijl ik dit artikel aan het afronden was, behaalde het kantoor een belangrijke overwinning door het Eerste Geschillenhof van Alicante zover te krijgen een strafprocedure wegens het positief testen in een drugstest op te schorten totdat de zaak met betrekking tot de ongrondwettelijkheid in Vitoria is opgelost. Dit vonnis kan leiden tot het opschorten van andere procedures bij andere rechtbanken en zou een belangrijk obstakel kunnen zijn voor de toepassing van de nieuwe wet. We zullen zien wat er gebeurt, maar het laatste woord over deze heikele kwestie is nog niet gesproken. We blijven duimen.

Tips en waarschuwingen voor chauffeurs die in Spanje cannabis gebruiken

  1. Het eerste advies is, vanzelfsprekend, om voorzichtigheid en matigheid te betrachten. Of er nu wel of geen fuiken zijn opgezet door de politie, het feit is dat cannabis de rijvaardigheid negatief kan beïnvloeden, met name bij mensen die er niet aan gewend zijn. Dit vormt dus een risico voor de gebruiker en anderen.
  2. Gebruik nooit zowel alcohol als cannabis als je nog moet rijden. Alcohol op zich is de meest gevaarlijke stof in combinatie met rijden, maar als het wordt gebruikt in combinatie met andere drugs wordt de kans op een ongeval veel groter. Onderzoek heeft aangetoond dat wanneer cannabis wordt gecombineerd met alcohol de kans op een ongeluk diverse malen groter is dan wanneer cannabis alleen wordt geconsumeerd.
  3. In Spanje zijn alcohol- en drugstests verplicht. Je mag ze dus nooit weigeren, want dat zou een misdrijf zijn.
  4. Aanbevolen wordt om na het roken of oraal gebruik van cannabis de mond te spoelen. Gebruik water, sap, melk of ieder ander product dat wordt verkocht om een positieve testuitslag te voorkomen (alhoewel ze over het algemeen niet erg effectief zijn). Het belangrijkste is om de mond goed te spoelen om de restanten te verwijderen van de stof die de test wil opsporen, namelijk THC.
  5. Er bestaat geen officieel kalibratiecertificaat voor drugstests, dus vraag daar om. Als de politie jou vraagt om de test te doen dan vraag jij hun om jou het officiële certificaat te tonen dat bewijst dat het opsporingsapparaat correct is gekalibreerd. De politie zal je vertellen dat ze dat certificaat niet hebben. Het bestaat namelijk niet. Jij moet proberen om de agenten jouw verzoek in het proces-verbaal te laten optekenen zodat jij in het geval van een straf beroep aan kunt tekenen.
  6. Als je positief test wat betreft speeksel kun je vragen om een dokter in een medisch centrum een bloedtest te laten doen. Meestal weigert de politie dat omdat ze daarvoor hun controlepost moeten verlaten om jou als vermeende overtreder naar een medisch centrum te brengen. Er zijn gevallen bekend waarin de politie om deze reden heeft afgezien van een bekeuring. Als ze er in volharden om jou te beschuldigen zonder je naar een medisch centrum te brengen, moet je proberen je verzoek schriftelijk vastgelegd te krijgen voordat ze je vragen om het proces-verbaal te ondertekenen, ook al is dit niet verplicht.

Ik bedank Claudio Vidal, Héctor Brontons, Nuria Calzada en Rafael Agulló voor hun hulp bij het schrijven van dit artikel.

Reageren

Heb je een standpunt? Deel hem dan hieronder.

Leave a Comment

Please enter a name
Oops, looks like you forgot something?
Read More