De waarde van cannabiswortels: medisch potentieel, geschiedenis en huidige toepassingen

De meeste kwekers hechten maar weinig waarde aan de wortels van cannabisplanten. Ze zorgen alleen voor genoeg water, voedingsstoffen, zuurstof en een goede afwatering. Na de oogst kijken ze er niet meer naar om. Maar de wortels worden al duizenden jaren in de volksgeneeskunde gebruikt. Ze bevatten allerlei bestanddelen die medische waarde kunnen hebben.

Laten we eerst eens bekijken hoe deze wortels in het verleden werden gebruikt:

Cannabiswortels als medicijn door de eeuwen heen

Cannabiswortels hebben een aantoonbaar lange geschiedenis als geneesmiddel. In het veelgeciteerde Chinese kruidenboek Shennong pên Ts’ao ching (uit ongeveer 2700 v.Chr.) staat beschreven dat cannabiswortel gedroogd en vermalen werd tot basis voor een pijnstillende pasta ter behandeling van pijn door gebroken botten of operaties.

Het werd ook uitgeperst voor het verse sap, of gekookt om een extract van te maken. In deze vorm werd het op verschillende manieren gebruikt, onder andere:

  • Als een diuretisch middel
  • Als een anti-bloedingsmiddel, om het bloeden na de bevalling te stelpen (naast andere vormen van bloedingen)
  • Om een zware bevalling te verlichten
  • Om pijn en zwelling bij kneuzingen en schaafwonden te verminderen

De Romeinse historicus Plinius de Oudere schreef in zijn Naturalis Historia (rond 79 n.Chr.) dat cannabiswortel in water gekookt kon worden. Hiermee werd dan een preparaat gemaakt tegen spierkrampen, jicht en acute pijn. Hij schreef ook dat de rauwe wortel direct op brandwonden kon worden aangebracht, om pijn en blaarvorming te verminderen. Deze moest wel regelmatig vervangen worden, zodat het niet uitdroogde.

De Romeinse arts Dioscorides schreef ook dat een kompres met gekookte cannabiswortel gebruikt kon worden om infecties, jicht en verstuikte pezen te behandelen. De Griekse medische schrijver Oribasius schreef dat de ‘droge’ wortel ook aangebracht kon worden op huidirritaties (zoals onderhuidse cysten) als het in gelijke delen met duivenpoep werd gemengd. Al is deze theorie in geen enkele andere geschreven bron terug te vinden.

De Engelse arts William Salmon schreef aan het begin van de 18e eeuw dat hennepwortel gemengd met gerstebloem als een kompres gebruikt kon worden ter behandeling van ischias en pijn aan het heupgewricht. Vanaf het einde van de 18e eeuw tot aan het begin van de 20e eeuw adviseerden Amerikaanse artsen een extract van hennepwortel en hennepzaad als behandeling tegen infecties, incontinentie en geslachtsziekten.

Moderne toepassingen van cannabiswortels

Cannabiswortels werden zeker tot de jaren 60 op traditionele wijze toegepast in Argentinië. Hier werd het gebruikt om koorts, dysenterie en darmproblemen te verlichten en om de algehele gezondheid en het welzijn te bevorderen. In Korea wordt nog steeds thee van hennepwortels (ma cha) gedronken, al is het niet helemaal duidelijk wat de gezondheidsvoordelen van deze thee zouden zijn.

In Amerika maken veel kwekers, cannabisapotheken en patiënten tegenwoordig gebruik van preparaten van cannabiswortel voor subjectieve verlichting van verschillende aandoeningen. Sommige mensen maken zelfgemaakte cannabiswortelthee, meestal door de gedroogde, verpulverde wortel (vaak met een kaneelstokje, anijs of andere smaakmakers) twaalf uur of langer zachtjes te laten koken in een crockpot. Hierna wordt het gezeefd en opgedronken.

Als je de vloeistof na het zeven weer aan de kook brengt, kan het ook ingekookt worden tot een stroperig extract. Dit vormt dan de basis voor tincturen en oliën. Anderen koken de wortel in olie en water, waarna ze de overgebleven olie van het water en plantmateriaal scheiden om te gebruiken als basis voor topische geneesmiddelen.

Sommigen gebruiken de wortel zelfs in zijn gedroogde, verpulverde vorm om droge kompressen van te maken ter behandeling van brandwonden, snijwonden en huidproblemen zoals dermatitis. Er is zelfs een geval bekend waarbij droge, verpulverde wortel werd gebruikt om het gif van een schorpioensteek uit de huid te ‘trekken’. Dit zou best kunnen kloppen, aangezien vers cannabissap voor ditzelfde doel werd gebruikt in het oude China.

Sommige cannabisapotheken verkopen naar het schijnt tegenwoordig ook producten die zijn gemaakt met hennep- en cannabiswortels, zoals bodylotion, zalf, lippencrème, massageolie en allerlei andere producten. 

Cannabinoïden in de wortels

Er is bewijs dat cannabiswortels sporen van cannabinoïden (met name CBD) bevatten. De concentratie verschilt per soort en is deels ook afhankelijk van omgevingsfactoren. Op basis hiervan verkopen verschillende Amerikaanse winkels nu ‘geactiveerde’ cannabiswortel in poedervorm, zogenaamd voor de hoge concentratie CBD. Maar het lijkt erop dat de concentratie CBD in de cannabiswortel erg laag is. Het is dus maar de vraag of het met deze waarden überhaupt wel een effectieve geneeskrachtige werking heeft.

In een Canadees onderzoek uit 2012 werd Finola-hennep geanalyseerd. Hieruit bleek dat de bloemen CBDA (de zure voorloper van CBD) bevatten in een concentratie van ongeveer 2,4%. Het blad, de steel en de wortels bevatten respectievelijk 0,5%, 0,04% en 0,004% CBDA. De plantdelen bevatten ook de voorloper van CBDA, een stof die bekend staat als hexanoyl-CoA. Deze concentraties waren respectievelijk 15,5%, 4,0%, 2,2% en 1,5%. Er zijn kennelijk geen onderzoeken gedaan naar soorten met een hoog gehalte THC, maar het is aannemelijk dat ook deze wortels een veel lagere concentratie hebben dan de bloemen en het blad.

Andere stoffen van medisch belang in cannabiswortels

Hoewel de wortels met name uit suikers en lipiden bestaan, zijn lage concentraties terpenen, alkaloïden en verschillende andere stoffen geïsoleerd. In 1971 werd ontdekt dat een ethanolextract van hennepwortels de terpenen friedelin, pentacyclische triterpene-ketonen en epifriedelanol bevatten. 

Friedelin heeft vermoedelijk een hepatoprotectieve (leverbeschermende) en antioxiderende werking. Van epifriedelanol is aangetoond dat het tegen tumoren werkt. Verschillende pentacyclische triterpene-ketonen doden vermoedelijk kankercellen (celdood). Daarnaast werken ze ontstekingsremmend en pijnstillend, remmen ze bacteriële infecties en hebben diuretische en immunomodulerende eigenschappen.

In cannabiswortels zijn bovendien verschillende alkaloïden ontdekt die van medische waarde kunnen zijn. De alkaloïden piperidine en pyrrolidine zijn beide in de wortels aangetroffen, maar ook in de steel, zaden, pollen en bladeren. Deze alkaloïden kunnen in hoge concentraties erg giftig zijn, maar in kleinere doses blijken ze allerlei medische eigenschappen te bezitten.

Piperidine wordt gebruikt als chemische ‘bouwsteen’ voor diverse geneesmiddelen, vooral bij medicijnen voor psychiatrische patiënten zoals paroxetine en haloperidol. Pyrrolidine wordt ook gebruikt als bouwsteen voor een categorie stimulerende drugs die racetams genoemd worden.

In cannabiswortels zijn ook kleine hoeveelheden choline en atropine aangetroffen. Choline is een essentiële voedingsstof die de voorloper is van de belangrijkste neurotransmitter acetylcholine, en wordt beschouwd als onmisbaar voor gezonde celmembranen.

Er wordt gedacht dat vrouwen na de menopauze grote kans lopen op een tekort aan choline. Dit betekent dat het drinken van hennepwortelthee belangrijke gezondheidsvoordelen zou kunnen bieden. Van atropine is bekend dat het de pupil verwijdt en de oogspieren ontspant. Het verwijdt ook de luchtwegen en wordt gebruikt om de hartslag te verhogen tijdens een medische reanimatie.

Cannabiswortels en geslachtsbepaling

Het lijkt erop dat cannabiswortels afhankelijk van hun geslacht op verschillende manieren groeien en dat dit wordt bepaald door een ingewikkeld stel genetische interacties. Een onderzoek naar hennepsoorten in Rusland lijkt dit duidelijk aan te tonen. In het onderzoek werd aangetoond dat jonge cannabisplanten 80-90% kans hadden om een mannelijke plant te worden als:

  • Ze boven de wortel werden afgesneden
  • Als stekjes werden verwerkt en bewaard in een beluchte voedingsoplossing
  • Alle nieuwe wortels direct werden verwijderd zodra ze ontstonden

Maar als de wortels mochten doorgroeien, ontwikkelde 80 tot 90% van de stekjes zich tot vrouwelijke planten.

De onderzoekers behandelden de ontwortelde stekjes ook met 6-benzylaminopurine, een synthetische cytokinine (planthormonen die voor cytokinese of celdeling zorgen). Hiervan is bekend dat het betrokken is bij de celdeling en -differentiatie en ook bij de algemene groei en ontwikkeling. In 80% van de gevallen ontwikkelden behandelde stekjes zich tot vrouwelijke planten. Dit is een sterke aanwijzing dat de productie van cytokinine in de wortels een belangrijke rol speelt bij de geslachtsbepaling in cannabis.

Je wortels gezond houden

Als cannabis wordt gekweekt voor het gebruik van de wortels is het verstandig om hydro– en aerocultuurtechnieken toe te passen. Hiermee kunnen de nodige voedingsstoffen met nog meer precisie toegediend worden. Bovendien kan de kweker de planten regelmatig controleren op groei en tekenen van ziekte, en zorgen dat de wortels schoon en vrij van aarde zijn.

Plantenkwekers hebben speciale systemen ontwikkeld voor een maximale gezondheid en groei van de wortel. De bekendste techniek is het geïntegreerde luchtsnoeien van wortels. Hiermee wordt een compacte groei in een specifieke omvang gestimuleerd.

Luchtsnoeien van wortels is het natuurlijk afsterven van wortels als ze worden blootgesteld aan een lage luchtvochtigheid en lucht. Er zijn verschillende potten en trays met geperforeerde wanden te koop om dit proces natuurlijk te laten ontstaan.

Wanneer de wortels afsterven, blijft de plant nieuwe wortels produceren en wordt de wortelkluit zelf dik en compact. Het is beter om te luchtsnoeien, in plaats van de wortels tegen de wand van de pot te laten groeien en vervolgens eromheen. Hierdoor krijg je namelijk gedraaide, verstrengelde wortels die minder voedingsstoffen opnemen. Luchtsnoeien zorgt niet alleen voor een goede gezondheid van de wortels zelf, maar is ook beter voor de algehele gezondheid en de uiteindelijke opbrengst van de plant.

Het wordt doorgaans aangeraden om de wortels te voeden met behulp van een nevel- of druppelsysteem. Sommige kwekers zetten de pomp 2 tot 8 maal per dag aan (steeds vaker naarmate de wortelmassa groter wordt), zodat het medium tussendoor enigszins kan drogen.

De vegetatieve fase is uiteraard de periode waarin de meeste wortelgroei plaatsvindt. In deze fase moeten de wortels rechtstreeks een lichte voedingsoplossing voor de vegetatieve fase en een oplossing ter stimulering van de wortelgroei toegediend krijgen. Zorg voor goede ventilatie aan de buitenkant van de potten of trays, zodat de wortels maximaal van frisse lucht voorzien worden en snel uitdrogen. Voor een nog betere luchtstroom is het een goed idee om een (of meerdere!) ventilatoren direct op de wortels te richten.

Wat kun je doen met cannabiswortels en hoe maak je ze schoon

Nu je voldoende gezonde wortels hebt om mee te werken, moeten ze schoongemaakt worden voordat ze ergens voor gebruikt worden. Haal de wortels zorgvuldig uit de aarde en laat ze zoveel mogelijk intact. Dit gaat het beste als de aarde nog vochtig is, want droge aarde blijft nog meer aan de wortels plakken.

Klop de wortels zachtjes tegen de grond of de rand van de pot, zodat de meeste aarde eraf valt. Snijd vervolgens de wortels van de steel (houd wat beweegruimte over om mee te werken) en verwijder eventuele bladeren.

Spoel de wortels goed af met water, totdat er (hopelijk) geen aarde meer achterblijft (vooral als de wortels voor consumptie worden gebruikt). Dit kan even duren. Gebruik geen warm water. Water op kamertemperatuur is het beste, maar het mag eventueel ook handwarm zijn. Een zachte tandenborstel kan hierbij een handig hulpmiddel zijn.

Zo maak je zelf cannabiswortelbalsem

Nu kun je de wortels voor verschillende toepassingen gebruiken, allemaal met hun eigen positieve werking. Met een beetje inspanning en doorzettingsvermogen en wat vallen en opstaan, is het zelfs mogelijk om verschillende soorten te selecteren waarmee je, apart of in combinatie, balsems en zalven kunt maken met een uiteenlopende kracht en mogelijke toepassingen.

Meestal worden de cannabiswortels eerst gedroogd voordat er balsem van gemaakt wordt. Daarna wordt de gedroogde wortelmassa tot kleine stukjes verbrokkeld of tot poeder vermalen in een vijzel of blender.

Nadat de gedroogde wortel is vermalen tot ruw poeder, wordt deze samen met olie en water tot wel 12 uur lang zachtjes verhit in een slowcooker. Hierdoor kunnen de vluchtige bestanddelen (waaronder terpenoïden en mogelijk zelfs cannabinoïden) in de olie oplossen. Door water toe te voegen wordt voorkomen dat het mengsel indroogt en de wortels in de olie ‘gebakken worden’. Het mengsel moet elk uur worden gecontroleerd en zo nodig moet vers water toegevoegd worden.

Nadat het mengsel voldoende verhit is, wordt de vloeistof gefilterd en de achtergebleven wortelpulp weggegooid of ingevroren (om eventueel opnieuw te worden verwerkt). De vloeistof wordt in de vriezer gezet, waarna het water bevriest, terwijl de vluchtige oliën aan het oppervlak komen en eenvoudig kunnen worden afgeschraapt. Bij deze temperatuur is de olie normaliter semivast en wasachtig van samenstelling, maar op kamertemperatuur is deze veel vloeibaarder en is hij glad en doorzichtig.

Nadat de olie van het ijs is afgeschraapt, kan deze weer verhit worden en kan er bijenwas toegevoegd worden zodat de dikte bij kamertemperatuur steviger en beter smeerbaar is. De gewenste consistentie vinden is een kwestie van uitproberen.

In deze fase kunnen de aromatische, etherische oliën aan het mengsel toegevoegd worden om de geur en misschien zelfs de medicinale eigenschappen te verbeteren.

Mogelijke risico’s bij het gebruik van cannabiswortels

Cannabiswortels bezitten overduidelijk een aantal nuttige en belangrijke medicinale eigenschappen. Maar het is belangrijk om te weten dat hoge doses kunnen leiden tot hepatotoxiciteit door de aanwezigheid van de alkaloïden pyrrolidine en piperidine. Er is ook gemeld dat de alkaloïden de maagwand kunnen irriteren. Hennepwortelthee drinken is daarom mogelijk risicovoller dan het lokaal aanbrengen van wortelextracten.

Pyrrolidine en piperidine kunnen ook irriterend werken op de huid, slijmvliezen en longen. Het is onwaarschijnlijk dat de stoffen in dusdanig hoge concentraties voorkomen dat ze ernstige risico’s opleveren, maar langdurig of veelvuldig gebruik moet vermeden worden.

Hennepwortelextract moet absoluut niet onverdund ingenomen worden. Als thee brengt licht tot matig langdurig gebruik geen ernstig gevaar met zich mee. Wanneer het lokaal op de huid aangebracht wordt, blijkt al snel of het extract goed verdragen wordt. Het gebruik kan gestopt worden zonder nadelige effecten.

Onze kennis over de eigenschappen van cannabiswortel is nog minimaal. Aangezien de industrie zich voortdurend ontwikkelt, is het goed mogelijk dat er nog meer toepassingsmogelijkheden ontdekt worden.

  • Disclaimer:
    Wet- en regelgeving omtrent cannabisteelt verschilt vaak per land. Sensi Seeds raadt u daarom dan ook aan om de lokale wet- en regelgeving na te gaan. Handel niet in strijd met de wet.

Comments

1 reactie op “De waarde van cannabiswortels: medisch potentieel, geschiedenis en huidige toepassingen”

  1. Hallo,
    Ga binnenkort van de wordtel een tinktuur maken, dmv alcohol.
    Gebruik ook THC olie en CBD olie.
    Verwacht dat de wortel, zoals bij alle planten wortels, voor meer aarding kan zorgen.
    Waardoor men realistischer kan handelen.
    Gezien de bekende werking van dit betoverende plantje, met name de THC, gaat geaard zijn een breed scala aan mogelijkheden bieden.
    THC gebruiken als vlucht werk dan niet meer.
    Creatief zijn zal makkelijker worden
    Enz.enz.
    Maar goed misschien is de THC naar mijn verbeelding gevlogen en is dit een totaal zwevend project hahahaha.
    Het is voor mij, edoch het proberen waard!
    Vriendelijke groeten,

    Hein.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Auteur en reviewer

  • Profile-image

    Sensi Seeds

    De redactie van Sensi Seeds bestaat uit botanici, medische en juridische experts, plus gerenommeerde activisten zoals Dr. Lester Grinspoon, Micha Knodt, Robert Connell Clarke, Maurice Veldman, Sebastian Marincolo, James Burton en Seshata.
    Meer over deze auteur
  • Sanjai_Sinha

    Sanjai Sinha

    Dr. Sanjai Sinha is lid van de academische faculteit van Weill Cornell Medicine in New York. Hij besteedt zijn tijd aan het zien van patiënten, het onderwijzen van co-assistenten en medische studenten en het doen van onderzoek naar gezondheidszorg. Hij houdt van patiënteducatie en evidence-based geneeskunde. Zijn sterke interesse voor medisch onderzoek komt voort uit deze passies.
    Meer over deze reviewer
Scroll naar top