by Seshata on 14/07/2015 | Legaal & Politiek

De wettelijke status van de cannabis in Tsjechië – een overzicht

Tsjechië is een jong land, dat bij zijn onafhankelijkheid liberale drugswetgeving aannam. Hoewel het liberale beleid van het land herhaaldelijk is aangetast, betekende de laatste grote wetswijziging een grote stap voorwaarts. De uitvoering van de wet blijkt nu echter wellicht minder progressief te zijn dan aanvankelijk gehoopt.


Wettelijke aspecten met betrekking tot gebruik, bezit en kweek van cannabis

Cannabisbezit en -consumptie

In 1993 voerde de net gevormde republiek Tsjechië een reeks progressieve drugswetten in, waarmee bezit en gebruik van drugs werden gelegaliseerd, terwijl productie en verkoop strafbaar werden gesteld. Om de nationale wetgeving aan het Enkelvoudige Verdrag van de Verenigde Naties inzake Verdovende Middelen te laten voldoen, werd vervolgens in 1999 een wetswijziging doorgevoerd waardoor bezit van “hoeveelheden groter dan klein” strafbaar werd gesteld.

De wettelijke status van de cannabis in Tsjechië – een overzicht

Het amendement werd overal bekritiseerd, omdat niet precies was omschreven hoe groot deze hoeveelheden waren en geen onderscheid tussen de stoffen werd gemaakt. Dit had jarenlange inconsistente veroordelingen tot gevolg, waarbij een overtreding wegens cannabis vaak dezelfde of zelfs strengere straffen opleverde dan wegens “hardere” drugs.

Uiteindelijk werd in 2009-2010 het wetboek van strafrecht herzien en nam men een belangrijk nieuw amendement (467/2009 Coll) aan, waarin onderscheid wordt gemaakt tussen cannabis en andere stoffen, en de limiet voor bezit van een kleine hoeveelheid op vijftien gram of vijf cannabisplanten is vastgesteld. Deze wetswijziging werd wereldwijd begroet als een baanbrekende overwinning voor de liberalisatie van het drugsbeleid.

Sinds het amendement staat op bezit van vijftien gram of minder een maximumboete van CZK 15.000 (EUR 547). Bij meer dan vijftien gram kan ten hoogste een gevangenisstraf van één jaar worden opgelegd. In de praktijk wordt bij een eenvoudige bezitszaak echter zelden een gevangenisstraf opgelegd.

Vijf jaar later is de wetgeving nog steeds van kracht, maar de droom van velen, namelijk een nieuw cannabisutopia dat Amsterdam in zijn hoogtijdagen naar de kroon steekt, is nooit gerealiseerd en er zijn zorgwekkende tekenen dat de liberaliseringstendens afneemt. In augustus 2013 oordeelde het Constitutioneel Hof van Tsjechië dat de uitvoering van 467/2009 Coll in strijd met de grondwet is. De limieten voor bezit zijn dus ongeldig totdat nieuwe wetgeving kan worden opgesteld en men heeft de mogelijkheid besproken om de bezitslimiet voor cannabis naar tien gram te verlagen.

De verkoop van cannabis

De verkoop van cannabis in Tsjechië is altijd strafbaar geweest en wordt bestraft met een gevangenisstraf van één tot vijf jaar. Bij verzwarende omstandigheden kan deze straf tot een gevangenisstraf van maximaal achttien jaar worden verlengd. In de praktijk wordt voor een overtreding wegens cannabis zelden een dergelijk lange gevangenisstraf opgelegd.

De wettelijke status van de cannabis in Tsjechië – een overzicht

De verkoop van een kleine hoeveelheid cannabis kan tot op zekere hoogte genegeerd of getolereerd worden, hoewel dit geen officieel beleid is. In Praag en andere grote steden zijn verschillende cafés en winkels die clandestien kleine hoeveelheden cannabis aan hun klanten verkopen of die vaste “dealers” hebben die officieel geen relatie hebben met de bedrijven die ze bezoeken.

De coffeeshopachtige gelegenheden waarop activisten hoopten als gevolg van het liberaliseringsbeleid uit 2010, zijn echter geen werkelijkheid geworden en de politie heeft in de afgelopen jaren bij verschillende onofficiële winkels invallen gedaan en ze gesloten.

Cannabisteelt

Sinds het amendement uit 201o is de teelt van cannabis gedecriminaliseerd, mits het om maximaal vijf planten gaat. De teelt van een groter aantal planten is een strafbaar feit en wordt als productie beschouwd, waardoor er dezelfde straf op staat als bij een overtreding wegens distributie.

Cannabisteelt is wijdverbreid in Tsjechië en in de praktijk lopen de meeste kleine thuistelers zeer weinig kans om vervolgd te worden als er geen verzwarende omstandigheden gelden, zelfs wanneer de limiet van vijf planten wordt overschreden. De Tsjechische overheid heeft echter steeds meer problemen met het inperken van de toename van grootschalige teeltruimten, die vaak door Vietnamese bendes in de buurt van de Duitse grens worden gerund. De grootschalige, intensieve manier van cannabisproductie is nauw verbonden met producten van slechte kwaliteit die vaak een hoog gehalte schimmel of resten van meststoffen bevatten.

In reactie op de opkomst van commerciële, bendegerelateerde cannabisteelt heeft de Tsjechische overheid een onbeholpen poging gedaan om de verkoop van apparatuur voor cannabisteelt de kop in te drukken. In 2012 bepaalde het hooggerechtshof van Tsjechië dat winkels niet meer alle benodigde producten voor teelt “van zaad tot joint” mochten verkopen, omdat men vond dat dit “klanten aanzette tot het begaan van een overtreding “.

Hoewel deze onduidelijke formulering meteen kritiek oogstte, gaven winkeleigenaren over het algemeen gehoor aan de uitspraak, meestal door gewoon te stoppen met de verkoop van een of twee belangrijke teeltgerelateerde producten, zoals zaden, teeltboeken of accessoires. Hoewel de wet werd nageleefd, motiveerde het besluit van het hooggerechtshof de wetgever Jakub Frydrych, een bekende tegenstander van drugs en hoofd van het Tsjechische Nationale Drugsagentschap (NPC), om hard tegen growshops op te treden. Tijdens een actie in november 2013 sloot hij ongeveer vijftig growshops. Er werden minstens negentien arrestaties verricht en op het moment van schrijven lijkt het er niet op dat de juridische situatie is verbeterd.

Medicinale cannabis in Tsjechië

Tot zeer kort geleden had Tsjechië geen medicinale-cannabiswetgeving, hoewel het er op basis van anekdotische verslagen op lijkt dat medicinaal gebruik bij sommige zaken wegens kleinschalige teelt als verzachtende omstandigheid is meegenomen.

Twee zeer belangrijke amendementen uit 2013 van het wetboek van strafrecht betekenden echter een enorme stap voorwaarts voor de medicinale-cannabiswetgeving in Europa. Deze amendementen, 50/2013 Coll. en 221/2013 Coll., staan patiënten met een geldig recept toe legaal medicinale cannabis te kopen en te gebruiken, en geven richtlijnen voor de dosering, de indicaties en de leeftijdsbeperkingen. “Legale aanschaf” van cannabis wordt beschouwd als het verkrijgen van cannabis bij een binnenlandse bron met een officiële vergunning of het legaal importeren uit het buitenland.

De wettelijke status van de cannabis in Tsjechië – een overzicht

Op dit moment heeft een patiënt die in Tsjechië een legaal recept voor medicinale cannabis heeft gekregen, geen binnenlandse bron met een officiële vergunning waar hij zijn medicijn kan verkrijgen. Hierdoor is hij beperkt tot import via legale kanalen – dit gebeurt zelden tot nooit – of tot gewoon illegaal zijn voorraad kopen. Hoewel de wetten met betrekking tot vergunningen en administratiekosten in maart 2014 van kracht zijn geworden, zijn tot nu toe geen vergunningen uitgegeven, ondanks de grote belangstelling hiervoor.

In weerwil van de aanvankelijke ophef heeft de medicinale-cannabiswetgeving van Tsjechië dus bij lange na niet de grote impact gehad die was voorspeld.

Industriële hennep in Tsjechië

Tsjechië heeft een kleine, maar belangrijke industriële-hennepindustrie, die tot bloei kwam na een baanbrekende uitspraak in 1999, waarin het potentieel van de plant voor technologie en bio-energie werd erkend. Hennep wordt al duizenden jaren geteeld in het gebied dat tegenwoordig Tsjechië heet, hoewel deze traditie aan het begin van de twintigste eeuw werd onderbroken door de verspreiding van de door de VS geleide desinformatiecampagne tegen hennep en cannabis.

Toen de wetswijziging net was doorgevoerd, ging telers enthousiast op hun akkers aan de slag, wat enkele jaren lang uitzonderlijk grote oogsten opleverde. Tien jaar later vertoonde de branche echter tekenen van verval: van de 1700 hectare die op het hoogtepunt in 2006 in gebruik was voor teelt, werd in 2010 voor de totale oogst nog maar 200 hectare benut.

Toch wijst niets erop dat de Tsjechische hennepindustrie gaat verdwijnen. Door een actieve subcultuur zijn er jaarlijks vele hennepfestivals die goed bezocht worden, en de soort en verscheidenheid aan beschikbare producten neemt met het jaar toe. Tijdens Festival Evolution vorig jaar, een belangrijk jaarlijks evenement voor mensen met een alternatieve leefstijl, merkten verkopers op dat hennepzaad, -bier en -thee tot de populairste aangeboden producten behoorden en dat hennephuidverzorgingsproducten en -textiel ook steeds populairder begonnen te worden.

Cannabis en de politieke partijen in Tsjechië

Tsjechische sociaaldemocratische partij

De wettelijke status van de cannabis in Tsjechië – een overzicht

De CSSD is de grootste politieke partij in Tsjechië en leidt de huidige coalitie. Volgens een analyse voor het Central European Journal of Public Policy benadert de CSSD de kwestie van het drugsbeleid gewoonlijk vanuit het standpunt van de bescherming van burgerlijke vrijheden. Als zodanig is de partij over het algemeen voor liberalisering, Hoewel de analist opmerkte dat sommige partijleden drugs gewoonlijk “symbolisch afkeurden”.

ANO 2011

ANO 2011 is opgericht door de op een na rijkste man van Tsjechië en noemt zichzelf een politieke “beweging” in plaats van een partij. De partij probeert te voorkomen dat ze als links of rechts wordt weggezet en richt zich in plaats daarvan liever op de door haar uitgekozen kwesties van het uitroeien van corruptie en het verbeteren van de omstandigheden voor iedereen. Hoewel de partij geen officieel standpunt over drugs lijkt te hebben, hebben partijleden zich wel ingezet om medicinale cannabis aan patiënten beschikbaar te stellen.

Christelijke en democratische unie – Tsjecho-Slowaakse volkspartij

De KDU-CSL is een van de felste antidrugspartijen in Tsjechië en is het grootst in de conservatieve katholieke regio’s in Zuid-Moravië. Vergeleken met andere partijen is de kans dat de KDU-CSL drugs “symbolisch afkeurt” groter en ook de kans dat de partij het gebruik van strafmethodes ter bestrijding van drugsgebruik steunt, is groter. Sommige leden betuigen af en toe hun steun aan schadebeperkende strategieën.

Burgerlijke democratische partij

De ODS is ook enigszins tegen drugs en zou strafmethodes ter beperking van drugsgebruik waarschijnlijk steunen, maar aan de andere kant is de kans dat ze schadebeperkende strategieën steunt groter dan bij de KDU-CSL.

Reageren

Heb je een standpunt? Deel hem dan hieronder.

Leave a Comment

Please enter a name
Oops, looks like you forgot something?
Read More