by Silent Jay on 24/08/2016 | Medicinaal

Endocannabinoïden en ontwikkeling: embryo’s, pasgeborenen, borstvoeding en meer

Endocannabinoïden Het menselijk lichaam profiteert van het eigen netwerk van cannabinoïden: het endocannabinoïde systeem. Met name tegen de achtergrond van het idiote taboe rond de plant en het gebruik ervan, is de cannabinoïde die het menselijk lichaam op natuurlijke wijze aanmaakt een populair onderzoeksonderwerp.


Het onderwerp endocannabinoïden en ontwikkeling geniet eveneens veel aandacht, zij het nooit op de voorgrond. En misschien met een goede ‘reden’. Wat zou de wetgever ervan vinden dat cannabinoïden voor een belangrijk deel verantwoordelijk zijn voor de allereerste pogingen van menselijke embryo’s om te overleven?

Cannabinoids-in-paediatric-diseases_4K-

Endocannabinoïden: een kort overzicht

Cannabinoïdereceptoren (CB) zijn op tal van plaatsen in het menselijk lichaam te vinden. CB1-receptoren zijn aanwezig in veel neuraal en niet-neuraal weefsel, met name in de hersenen, het zenuwstelsel, het spijsverteringsstelsel, in bindweefsel en in klieren. CB2-receptoren bevinden zich in niet-neurale weefsels, zoals in het immuunsysteem. De voordelen van deze receptoren en hun cannabinoïden lopen uiteen, maar zijn gericht op één doel: homeostase, oftewel de vaardigheid van een organisme om zich aan te passen aan externe factoren.

Bijvoorbeeld…
Van de CB1-receptoren weten we dat ze reageren op de bekende cannabinoïde THC, maar andere cannabinoïden en endocannabinoïden, bijvoorbeeld anandamide, werken ook samen met CB1-receptoren.
CBD, een andere zeer populaire cannabinoïde, die bekend staat om zijn vele therapeutische eigenschappen, werkt op zowel CB1- als CB2-receptoren.

Endocannabinoïden en ontwikkeling: implantatie van embryo’s

Endocannabinoïden worden in een zeer vroege fase in het menselijk lichaam waargenomen, al voordat het menselijk lichaam volledig in utero is gevormd. CB1- en CB2-receptoren zijn al vanaf de vroegste stadia van de zwangerschap aanwezig, namelijk tijdens het proces van implantatie van het embryo – op het moment dat het embryo erin slaagt zich vast te hechten aan de baarmoederwand van de moeder of draagmoeder.

De implantatie van het embryo vindt 6 tot 12 dagen na de ovulatie plaats. Het brengt de toevoer van zuurstof en voedingsstoffen van de moeder naar het embryo op gang, zodat het embryo kan groeien.
In deze fase geeft de baarmoeder doorgaans een hoog niveau aan anandamide te zien. Succesvolle implantatie vereist een zeer specifieke en zeer lokale verlaging van het anandamideniveau, namelijk alleen op de plek waar het embryo zich hecht. [1]

CB1-receptoren zijn door hun relatie met anandamide zeer belangrijk voor dit proces. Wanneer het implantatieproces gebrekkig is doordat het endocannabinoïde systeem zijn rol niet vervult, overleeft het embryo niet. De endocannabinoïde anandamide is dus niet alleen van belang voor de groei in de eerste stadia van de zwangerschap maar ook voor de overleving van het embryo.

Wat betekent dit?
Onze kennis van het implantatieproces van het embryo is zeer beperkt. Met name de vele redenen waarom de implantatie van het embryo kan mislukken, zijn niet altijd verklaarbaar.
Een diepgaander onderzoek naar anandamide en de effecten ervan op het menselijk lichaam bij toediening vanuit een externe bron zou in algemene zin van nut kunnen zijn bij het onderzoek naar onvruchtbaarheid.
Daarnaast zou bredere verspreiding van deze kennis ook de kansen bij in-vitrofertilisatie kunnen verbeteren. Een van de belangrijkste hindernissen bij dergelijke processen is dat de eicel er niet in slaagt zich aan de baarmoederwand te hechten.

Embryo-in-utero

Endocannabinoïden en ontwikkeling: de vroege postnatale neuronale link

De ontwikkeling van neuronen

Uit nadere onderzoeken naar de functies die door CB1-receptoren worden beheerst in de hersenen blijkt dat deze receptoren aanwezig zijn in gebieden waarin zij niet meer voorkomen als het lichaam volwassen is.
CB1-receptoren bevinden zich niet alleen in de cerebrale cortex en in de hippocampus, waarvan bekend is dat deze receptoren hier bij volwassenen actief zijn, maar bij de hersenen in ontwikkeling ook in de witte stof, namelijk in de capsula interna, in het piramidaal systeem en in de subventriculaire zone.
Met andere woorden, men denkt dat CB1-receptoren een meer dan cruciale rol spelen in de vroege ontwikkeling van de menselijke hersenen. De receptoren worden later, in het volwassen menselijk lichaam, als dit specifieke deel van de neurale ontwikkeling voltooid is, niet meer gebruikt.
Bij onderzoek naar de hersenen in ontwikkeling bij dieren om te zien of dit proces ook bij andere soorten optreedt, is de aanwezigheid van CB1-receptoren tot dag 5 na de geboorte ook aangetoond in de witte stof, zoals het corpus callosum en de anterior commissure, die de beide hersenhelften met elkaar verbinden. [2] [3]

Beide sets resultaten laten zien dat er aanvankelijk cannabinoïde receptoren aanwezig zijn in verschillende regio’s, hetgeen consistent is met de theorie dat endocannabinoïden een rol spelen in de ontwikkeling van de hersenen.

Wat betekent dit?
Helaas zijn de onderzoeken die zijn uitgevoerd naar endocannabinoïden en ontwikkeling die met name direct verband houden met de menselijke hersenen, veel te sterk gericht op basale uitgangspunten van deze ontdekking om tot een praktische toepassing te kunnen leiden. Theoretisch zouden misschien ooit sommige aangeboren ziekten die verband houden met het zenuwstelsel (zoals hersenverlamming) kunnen worden opgespoord en behandeld nog voordat ze optreden.

Neuroprotectieve eigenschappen

Endocannabinoïden lijken ook impact te hebben op het afsterven van neuronen door een trauma tijdens of kort na de geboorte.
Experimenten met dieren kort na de geboorte hebben aangetoond dat een trauma met een externe oorzaak dat leidt tot afsterven van neuronen kan worden beïnvloed met een synthetische verbinding die op THC lijkt. In die gevallen voorkwam de toediening van THC zowel de onmiddellijke als de vertraagde neurotoxiciteit als gevolg van een trauma.
Diepgaander onderzoek naar dit proces heeft aangetoond dat de resultaten uiteen konden lopen, afhankelijk van de exacte leeftijd van het proefdier. Het lijkt erop dat de neuroprotectieve eigenschappen van CB1-receptoren alleen actief zijn tijdens een korte, kritieke periode na de geboorte. [2] [4]

Observaties op basis van dit experiment en vergelijkbare experimenten hebben een belangrijke toename aangetoond van de endocannabinoïde anandamide na een hoofdtrauma. De hypothese luidt dat anandamide, dat interageert met CB1-receptoren, als endogene neuroprotectant zou kunnen werken.

Wat betekent dit?
Het is natuurlijk zo dat zoogdieren al beschikken over een manier van bescherming tegen bepaalde gevaren die na de geboorte kunnen optreden. Anandamide beschermt de zeer jonge hersenen ook als er geen sprake is van een trauma tegen het afsterven van neuronen. Een extern toegediende THC-component zou een belangrijk element kunnen zijn in de behandeling van trauma’s bij pasgeborenen. Dergelijke trauma’s zijn meestal het gevolg van complicaties tijdens de geboorte, zoals verstikking of hartstilstand. Vanwege de psychoactieve eigenschappen van THC is het echter waarschijnlijk noodzakelijk om bepaalde aanpassingen door te voeren. Bijvoorbeeld een brouwsel van CBD en THC?

human-brain

Endocannabinoïden en ontwikkeling: Zuigreflex en borstvoeding

Zuigreflex en groeivertraging

De zuigreflex bij een pasgeborene, “het [instinctief zuigen] aan alles dat de bovenkant van [de] mond raakt en de manier simuleert waarop een kind van nature voedsel tot zich neemt”, is een cruciale mijlpaal in de menselijke levensloop. In gevallen waarin de pasgeborene het ontbreken van de zuigreflex overleeft, kan dit van invloed zijn op de toekomstige lichamelijke ontwikkeling, zelfs tot op volwassen leeftijd, zoals groei, de algemene relatie met eten, en de daarmee samenhangende effecten (gewichtstoename in relatie tot leeftijd, maagdarmproblemen, etc.). Het kan ook van invloed zijn op de relatie tussen het kind en de moeder of verzorger, of daarop terug te voeren zijn.

Onderzoeken hebben getracht aan te tonen dat CB1-receptoren een belangrijke parameter zijn voor het initiëren van de zuigreflex bij pasgeborenen. Zo bleek bijvoorbeeld bij tests waarbij een antagonist van CB1-receptoren werd geïnjecteerd dat de melkinname stopte, hetgeen uiteindelijk na een paar dagen leidde tot het overlijden van het proefdier. Dergelijke resultaten traden alleen op wanneer de antagonist binnen 24 uur na de geboorte werd toegediend. Bij latere toediening nam het aantal sterfgevallen af of bleven deze helemaal achterwege. De antagonist van de CB1-receptoren leidde ook tot onderkoeling en een gebrek aan motorische vaardigheden om voedsel op te nemen. Het lijkt er hier ook op dat het endocannabinoïde systeem zorgt voor tijdelijke overlevingsmechanismen en deze weer deactiveert op het moment dat het lichaam ze niet meer nodig heeft. [2]

Wat betekent dit?
Bij NOFTT (Nonorganic Failure to Thrive) is de pasgeborene niet levensvatbaar zonder bekende organische oorzaak. Dit zou kunnen samenhangen met een gebrekkig endocannabinoïde systeem. Hoewel de desbetreffende onderzoeken meer dan tien jaar geleden zijn uitgevoerd, is de hypothese nog steeds niet verder onderzocht.

Borstvoeding

De rol van bepaalde endocannabinoïden bij het geven van borstvoeding aan zuigelingen werd duidelijk uit onderzoeken die twintig jaar geleden zijn uitgevoerd. Anandamide en een andere endocannabinoïde, 2-arachidonoylglycerol (2-AG), werden zowel in menselijke borstvoeding als in koeienmelk aangetroffen, waarbij het niveau 2-AG tienmaal hoger was dan dat van anandamide.

Testresultaten suggereren dat de functie van 2-AG in de hersenen het stimuleren van de zuigreflex is en dat de melkopname die daaruit volgt het 2-AG-niveau verhoogt, waardoor er 2 dagen lang zuiggedrag ontstaat. In gevallen waarin een antagonist wordt toegediend, leidt het gebrek aan van melk afgeleide 2-AG ertoe dat dit gedrag niet ontstaat, waardoor het overleven van de zuigeling in gevaar komt. [2]

Aan de andere kant is bewezen dat anandamide de voedselopname verhoogt. Volgens wetenschappers “is het onderliggende schakelsysteem dat verantwoordelijk is voor de therapeutische effectiviteit van cannabinoïden om de eetlust te stimuleren nog niet bekend, hoewel het waarschijnlijk samenhangt met het feit dat de CB1-receptor anandamide en 2-AG in de hypothalamus aanwezig zijn, waarvan bekend is dat dit samenhangt met voedselinname.” [5]

Wat betekent dit?
Heb jij cannabis ooit recreatief of medicinaal gebruikt? Heb je ooit meegemaakt dat je een aanval van trek in zoetigheid had? Zo ja, dan heb je zelf het mechanisme ondervonden dat de zuigreflex en de eetlust stimuleert en dat in het algemeen zorgt voor groei en ontwikkeling in alle fasen van de menselijke levensloop.

 

Om redenen die uiteenlopen van ethiek tot de huidige ‘war on drugs’ heeft het uiterst gevoelige thema endocannabinoïden en ontwikkeling zijn hoogtepunt nog niet bereikt. Het wachten is op meer onderzoek en vooral klinisch onderzoek.
Hopelijk zullen recente wijzigingen in de wetgeving leiden tot meer structurele financiering van het onderzoek naar cannabinoïden.

Ben je een nieuw onderzoek over dit onderwerp tegengekomen? Wil je je eigen ervaring met ons delen?
Vertel ons hieronder wat je kwijt wilt over endocannabinoïden en ontwikkeling.

 

 

 

[1] Dysregulated cannabinoid signalling disrupts uterine receptivity for embryo implantation, 2001, VS, Duitsland

[2] The endocannabinoid-CB receptor system: Importance for development and in paediatric disease, 2004, Israël

[3] The endogenous cannabinoid system and brain development, 2000, Spanje

[4] Cannabinoids: Well-suited candidates for the treatment of perinatal brain Injury, 2013, Spanje

[5] Cannabis and endocannabinoid modulators: Therapeutic promises and challenges, 2008, VS

 

 

Reageren

Heb je een standpunt? Deel hem dan hieronder.

Leave a Comment

Please enter a name
Oops, looks like you forgot something?
Read More
Read More
Read More